Η ανακάλυψη μπορεί να εξηγεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν παρενέργειες από τις στατίνες και θα μπορούσε να οδηγήσει σε μελλοντικές θεραπείες που θα κάνουν τα φάρμακα ευκολότερα ανεκτά
Ένα φάρμακο μπορεί να προστατεύει την καρδιά και ταυτόχρονα να επιβαρύνει τους μυς
Οι στατίνες δρουν αναστέλλοντας ένα βασικό στάδιο του μηχανισμού παραγωγής χοληστερόλης του οργανισμού, κυρίως στο ήπαρ.
Η ίδια βιοχημική οδός, ωστόσο, βοηθά επίσης τα κύτταρα να παράγουν μόρια που συμμετέχουν στην ενεργειακή ισορροπία και στη φυσιολογική κυτταρική λειτουργία. Για ορισμένους ασθενείς, η παρεμπόδιση αυτής της οδού φαίνεται να έχει συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από τη χοληστερόλη.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πόνος, αδυναμία ή αισθητή μείωση της αντοχής στην άσκηση — συμπτώματα που είναι δύσκολο να εξηγηθούν και συχνά ακόμη δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν.
Παράλληλα, δημιουργούν ένα κλινικό δίλημμα: οι άνθρωποι που ωφελούνται περισσότερο από τις στατίνες μπορεί να είναι οι ίδιοι που αναγκάζονται να μειώσουν τη δόση τους ή να διακόψουν τη θεραπεία.
Νέα έρευνα από το McMaster University προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για αυτόν τον συμβιβασμό.
Η μελέτη υποδηλώνει ότι οι στατίνες μπορούν να υποβάλουν τα μυϊκά κύτταρα σε μεταβολικό στρες, διαταράσσοντας τον τρόπο με τον οποίο παράγουν και χρησιμοποιούν ενέργεια.
Αντί να παραμένει ένα καθαρά μεταβολικό πρόβλημα, το στρες αυτό μπορεί στη συνέχεια να ενεργοποιήσει ανοσολογικά σήματα μέσα στον ίδιο τον μυ, μετατρέποντας μια διαταραχή στην παραγωγή ενέργειας σε φλεγμονή και βλάβη των ιστών.
Οι παρενέργειες μπορεί να εκτροχιάσουν τη θεραπεία
«Οι στατίνες συγκαταλέγονται στα αποτελεσματικότερα φάρμακα που διαθέτουμε για τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και την πρόληψη του πρόωρου θανάτου», δήλωσε ο Jonathan Schertzer, καθηγητής στο Τμήμα Βιοχημείας και Βιοϊατρικών Επιστημών του McMaster και κύριος συγγραφέας της μελέτης.
«Δυστυχώς, οι μυϊκές παρενέργειες οδηγούν ορισμένους ανθρώπους να μειώσουν τη δόση ή να διακόψουν εντελώς τη λήψη του φαρμάκου. Θέλαμε να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό και αν θα ήταν δυνατό να διαχωριστούν οι παρενέργειες από τα οφέλη».
Το ερώτημα αυτό είναι σημαντικό, καθώς εκτιμάται ότι τα μυϊκά συμπτώματα που σχετίζονται με τις στατίνες επηρεάζουν το 7% έως 29% των ανθρώπων που λαμβάνουν τα φάρμακα.
Οι γιατροί γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν μυϊκά προβλήματα, όμως η αλληλουχία των γεγονότων μέσα στον οργανισμό ήταν δύσκολο να αποσαφηνιστεί.
Χωρίς αυτή τη γνώση, ήταν επίσης δυσκολότερο να φανταστεί κανείς τρόπους αντιμετώπισης των συμπτωμάτων χωρίς να εξασθενεί η δράση των στατινών στη μείωση της χοληστερόλης.
Τα μυϊκά κύτταρα ενεργοποιούν ανοσολογική βλάβη
Με επικεφαλής τους πρώτους συγγραφείς Nazli Robin και Nicole Barra από το εργαστήριο Schertzer στο McMaster, οι ερευνητές μελέτησαν το πρόβλημα σε μυϊκά κύτταρα και σε μοντέλα ποντικών.
Αυτό τους επέτρεψε να παρακολουθήσουν τη βλάβη σε κυτταρικό επίπεδο, όπου εμφανίστηκαν οι πρώτες ενδείξεις.
Διαπίστωσαν ότι οι στατίνες μπορούν να παρεμποδίσουν τον τρόπο με τον οποίο τα μυϊκά κύτταρα παράγουν ενέργεια. Η διαταραχή αυτή ενεργοποιεί στη συνέχεια μια ανοσολογική απόκριση μέσα στα ίδια τα κύτταρα.
Το ανοσοποιητικό σύστημα φυσιολογικά προστατεύει τον οργανισμό από απειλές, όμως όταν ενεργοποιείται σε ακατάλληλο σημείο ή για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να συμβάλει στη φλεγμονή και στη βλάβη των ιστών.
Όταν οι ερευνητές ανέστειλαν αυτή την ανοσολογική απόκριση στα πειράματά τους, μεγάλο μέρος της μυϊκής βλάβης αποτράπηκε. Το αποτέλεσμα αυτό άλλαξε την κατεύθυνση της έρευνας. Οι παρενέργειες δεν φάνηκε να αποτελούν αναπόφευκτη συνέπεια της μείωσης της χοληστερόλης.
«Ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα της έρευνας είναι ότι ο μηχανισμός που προκαλεί τις μυϊκές παρενέργειες φαίνεται να είναι διαφορετικός από τον μηχανισμό που μειώνει τη χοληστερόλη», δήλωσε ο Schertzer.
«Αυτό υποδηλώνει ότι ίσως κάποια ημέρα θα είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν οι παρενέργειες χωρίς να επηρεάζονται τα καρδιαγγειακά οφέλη που καθιστούν τις στατίνες τόσο πολύτιμες».
Η μελέτη συνδέει επίσης δύο συστήματα που συχνά εξετάζονται ξεχωριστά: τον μεταβολισμό και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τα μυϊκά κύτταρα διαχειρίζονταν την ενέργεια φάνηκε να ενεργοποιούν ανοσολογικά σήματα μέσα στα ίδια αυτά κύτταρα, προσφέροντας μια σαφέστερη εξήγηση για το πώς η φλεγμονή μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας φαρμακευτικής παρενέργειας.
Οι μελλοντικές θεραπείες χρειάζονται περαιτέρω δοκιμές
Τα ευρήματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Θα απαιτηθεί περισσότερη έρευνα προτού μπορέσουν να οδηγήσουν σε θεραπείες για ασθενείς που δυσκολεύονται να ανεχθούν τις στατίνες.
Ωστόσο, η βιολογική οδός που εντοπίστηκε στη μελέτη προσφέρει στους επιστήμονες αρκετούς πιθανούς στόχους για την ανάπτυξη μελλοντικών φαρμάκων.
Αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικό για ανθρώπους που ωφελούνται από τις στατίνες αλλά δεν μπορούν να συνεχίσουν τη θεραπεία στη δόση που χρειάζονται λόγω των μυϊκών συμπτωμάτων. Μια θεραπεία που θα μειώνει τη μυϊκή βλάβη που προκαλείται από το ανοσοποιητικό σύστημα, διατηρώντας παράλληλα τη δράση στη μείωση της χοληστερόλης, θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερους ασθενείς να παραμείνουν στη θεραπεία.
«Τα ευρήματα αυτά μας προσφέρουν σαφέστερη κατανόηση του γιατί ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν μυϊκά συμπτώματα και παρέχουν ελπιδοφόρες κατευθύνσεις ώστε αυτά τα σημαντικά φάρμακα να γίνουν ασφαλέστερα και αποτελεσματικότερα στο μέλλον», κατέληξε ο Schertzer.
(Πηγή: «Statins promote muscle metabolic danger and NLRP3-mediated myopathy via lower protein-prenylation and YAP», των Nazli Robin, Nicole G. Barra, Kevin P. Foley, Yujin E. Li, Akhilesh K. Tamrakar, Danish Patoli, Irena A. Rebalka, Tabitha Cree, Kaitlyn Bibby, Khang Nguyen, Rhianna Davis, Darryl Y. Chan, Brittany M. Duggan, Brandyn D. Henriksbo, Megan E. Borges, Dana Kukje Zada, Han Fang, Daniel M. Marko, Paul Gregorevic, Kevin I. Watt, Richard J. Mills, Gary Sweeney, Thomas J. Hawke, Bénédicte F. Py και Jonathan D. Schertzer, 19 Ιουνίου 2026, Science Advances. DOI: 10.1126/sciadv.adz3612)
www.worldenergynews.gr
