Σχετικά Άρθρα
Αρχαίο τουρκικό σπήλαιο αποκαλύπτει ότι οι Νεάντερταλ και ο Homo sapiens μοιράζονταν τον ίδιο τρόπο ζωής (sci.news)
Δεν υπάρχει δρόμος. Δεν υπήρξε ποτέ. Μόνο απόκρημνες πλαγιές, βράχια και μια εξαντλητική ανάβαση στις ανατολικές Πυρηναίες. Κι όμως, πριν από 5.500 χρόνια, άνθρωποι της προϊστορικής εποχής ανέβαιναν ξανά και ξανά σε υψόμετρο 2.235 μέτρων, μεταφέροντας εργαλεία, ξύλα και προμήθειες για να φτάσουν σε ένα απομονωμένο σπήλαιο. Δεν το έκαναν από περιέργεια ούτε για καταφύγιο. Το έκαναν γιατί εκεί υπήρχε κάτι πολύτιμο: πράσινες πέτρες, πιθανότατα μαλαχίτης, το βασικό μετάλλευμα από το οποίο προέρχεται ο χαλκός.
Σήμερα, οι αρχαιολόγοι αποκαλύπτουν ότι το σπήλαιο Cova 338 δεν ήταν μια τυχαία στάση κυνηγών, αλλά ένας οργανωμένος χώρος επεξεργασίας μεταλλεύματος που χρησιμοποιήθηκε για σχεδόν δύο χιλιετίες, αλλάζοντας όσα γνωρίζαμε για τη ζωή στα μεγάλα υψόμετρα κατά την Προϊστορία.
23 εστίες φωτιάς αποκαλύπτουν μια άγνωστη προϊστορική "βιοτεχνία"
Η ανασκαφή, υπό τον καθηγητή Carlos Tornero του Καταλανικού Ινστιτούτου Ανθρώπινης Παλαιοοικολογίας και Κοινωνικής Εξέλιξης (IPHES), έφερε στο φως 23 διαφορετικές εστίες φωτιάς.
Μέσα σε αυτές βρέθηκαν περίπου 200 θραύσματα πράσινου ορυκτού, τα οποία οι επιστήμονες θεωρούν ότι είναι μαλαχίτης, ένα ανθρακικό ορυκτό του χαλκού που χρησιμοποιήθηκε επί χιλιάδες χρόνια για την παραγωγή του πολύτιμου μετάλλου.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι τα κομμάτια αυτά φέρουν ξεκάθαρα ίχνη έντονης θέρμανσης, ενώ τα υπόλοιπα ευρήματα της ίδιας στρώσης -όπως οστά, κάρβουνα και ιζήματα- δεν παρουσιάζουν αντίστοιχες αλλοιώσεις.
Με άλλα λόγια, οι φωτιές δεν άναβαν τυχαία. Οι προϊστορικοί άνθρωποι θερμαίναν σκόπιμα το μετάλλευμα.
Έλιωναν χαλκό; Οι επιστήμονες απαντούν με προσοχή
Παρά τη σημασία της ανακάλυψης, οι ερευνητές αποφεύγουν να ισχυριστούν ότι στο σπήλαιο γινόταν κανονική τήξη χαλκού.
Η μεταλλουργία απαιτεί θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 1.000 βαθμούς Κελσίου, ειδικές συνθήκες και εξοπλισμό που δεν έχει εντοπιστεί στο σημείο.
Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι προετοίμαζαν το μετάλλευμα, θερμαίνοντάς το ώστε να σπάει ευκολότερα ή να μεταφέρεται αργότερα για περαιτέρω επεξεργασία σε χαμηλότερα υψόμετρα.
Ακόμη κι έτσι, πρόκειται για μία από τις αρχαιότερες γνωστές περιπτώσεις οργανωμένης εκμετάλλευσης χαλκού στη Δυτική Ευρώπη.
Η ανακάλυψη που ανατρέπει όσα πίστευαν οι αρχαιολόγοι
Μέχρι σήμερα επικρατούσε η άποψη ότι οι ορεινές περιοχές πάνω από τα 2.000 μέτρα χρησιμοποιούνταν μόνο περιστασιακά από προϊστορικούς κυνηγούς ή κτηνοτρόφους.
Το Cova 338 αποδεικνύει το αντίθετο.
Οι δεκάδες εστίες, οι επαναλαμβανόμενες φάσεις κατοίκησης και η συστηματική επεξεργασία του ίδιου ορυκτού δείχνουν ότι οι κοινότητες της εποχής είχαν οργανώσει ειδικές αποστολές στο βουνό, γνωρίζοντας πολύ καλά τι αναζητούσαν και γιατί άξιζε η εξαντλητική ανάβαση.
Το πιο συγκινητικό εύρημα: τα οστά ενός παιδιού 11 ετών
Ανάμεσα στις πέτρες και τις στάχτες, οι αρχαιολόγοι βρήκαν και κάτι που προσδίδει ανθρώπινη διάσταση στην ανακάλυψη.
Ένα παιδικό δόντι και ένα οστό από δάχτυλο, που ανήκαν σε παιδί περίπου 11 ετών.
Δεν είναι ακόμη γνωστό αν τα δύο οστά προέρχονται από το ίδιο παιδί ή από διαφορετικά άτομα, ούτε πώς πέθανε.
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο το σπήλαιο να χρησιμοποιήθηκε και ως τόπος ταφής.
Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: πέθανε το παιδί κατά τη διάρκεια μιας αποστολής στο βουνό ή μεταφέρθηκε εκεί μετά τον θάνατό του επειδή το μέρος είχε ιδιαίτερη σημασία για την κοινότητά του;
Προς το παρόν, κανείς δεν μπορεί να απαντήσει.
Ένα σπήλαιο που παρέμεινε σημαντικό για περισσότερα από 4.000 χρόνια
Οι πρώτες ανθρώπινες παρουσίες στο Cova 338 χρονολογούνται πριν από περίπου 5.500 χρόνια, ενώ ίχνη δραστηριότητας συνεχίζονται έως και την Εποχή του Χαλκού.
Η περίοδος της πιο εντατικής χρήσης του σπηλαίου διήρκεσε περίπου 2.000 χρόνια - μια απίστευτη χρονική συνέχεια για έναν τόσο δυσπρόσιτο χώρο.
Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος αυτού του διαστήματος, αρκεί να σκεφτεί ότι είναι σχεδόν όλος ο χρόνος που χωρίζει τη γέννηση του Χριστού από τη σημερινή εποχή.
Το βουνό ίσως δεν έχει αποκαλύψει ακόμη όλα τα μυστικά του
Οι ανασκαφές συνεχίζονται και οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα ανεξερεύνητα τμήματα του σπηλαίου μπορεί να κρύβουν ακόμη περισσότερα ευρήματα: νέα ίχνη μεταλλευτικής δραστηριότητας, ανθρώπινα λείψανα ή στοιχεία που θα φωτίσουν καλύτερα τις απαρχές της μεταλλουργίας στην Ευρώπη.
Κάθε νέο στρώμα γης που αφαιρείται φέρνει στο φως μια ιστορία χιλιάδων ετών. Και όσο περισσότερο αποκαλύπτεται το Cova 338, τόσο πιο ξεκάθαρο γίνεται ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι δεν φοβούνταν τα βουνά· τα είχαν ήδη μετατρέψει σε τόπους εργασίας, γνώσης και, ίσως, μνήμης.
www.worldenergynews.gr
