Οι εξελίξεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Ελλάδας δεν πάγωσαν την 5η Αυγούστου 2026, με την υπογραφή των δύο συμφωνιών μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI, Meridiam και Nexans. Αντίθετα, η πολιτική κορύφωση των συζητήσεων για την επί του εδάφους -επί της θαλάσσης καλύτερα- επανεκκίνηση του έργου ακολούθησε τις μέρες μετά την τελετή για την υπογραφή των δύο σημαντικών συμφωνιών στο Μέγαρο Μαξίμου.
Τα καθοριστικά επόμενα βήματα
H προώθηση των καθοριστικών επόμενων βημάτων από τον GSI (Great Sea Interconnector), υπό τη νέα του μετοχική σύνθεση και υπό την ηγεσία της ισχυρής γαλλικής εταιρείας Meridiam, αλλά και από τη γαλλική Nexans, που εκτελεί το συμβόλαιο κατασκευής και πόντισης του καλωδίου, έναντι 1.4 δισ. για την ώρα, αποτέλεσε αντικείμενο τηλεφωνικών διαβουλεύσεων μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, του πρωθυπουργού της Ελλάδας Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν.
Από την πληροφόρηση που είχαμε συνάγεται με αρκετή ασφάλεια το συμπέρασμα πως και οι τρεις ηγέτες συμφωνούν πως η πραγματική επανεκκίνηση του έργου προϋποθέτει την επανέναρξη των θαλασσίων ερευνών, από εξειδικευμένη εταιρεία, για την ολοκλήρωση των βυθομετρήσεων και την επιλογή της βέλτιστης -τελικής- χωροθέτησης του καλωδίου που θα ενώσει την Κοφίνου με την Κορακιά και κατ’ επέκταση το ηλεκτρικό δίκτυο της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Οι τρεις ηγέτες φέρονται, επίσης, να αντιλαμβάνονται πως επείγει η ολοκλήρωση όλων των τεχνικών προετοιμασιών από μέρους της Meridiam (ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία GSI) και της Nexans, ώστε να καταστεί δυνατή η έκδοση το ταχύτερο της navtex από τις ελληνικές Αρχές για την επανέναρξη των ερευνών στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Τι μένει για τις έρευνες
Εμανουέλ Μακρόν, Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Χριστοδουλίδης έχουν συζητήσει τις τελευταίες λίγες μέρες και συμφωνήσει ότι η έκδοση της navtex και η έναρξη των βυθομετρήσεων πρέπει να γίνει μόλις η Meridiam και η Nexans πάρουν τις κρίσιμες αποφάσεις για το επιχειρησιακό μέρος των επόμενων ενεργειών τους. Δηλαδή, μόλις αποφασίσουν ποιες εταιρείες ή ποια κοινοπραξία εταιρειών θα αναλάβει να ολοκληρώσει τις έρευνες και στη βάση ποιου χρονοδιαγράμματος.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, που ήταν μέχρι τις 5 Αυγούστου ο μοναδικός μέτοχος στον GSI, έχει μέχρι στιγμής πραγματοποιηθεί το 60% των βυθομετρήσεων. Το μέρος που υπολείπεται, όμως, είναι το δυσκολότερο και το πολιτικά πιο ευαίσθητο, καθώς η Τουρκία ισχυρίζεται πως το θαλάσσιο τμήμα νότια της Κάσου εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα, όπως καθορίστηκε αυθαίρετα μέσω του μνημονίου με το καθεστώς της Λιβύης.
Είναι αρκετά πιθανό να μη συνεχιστεί η συνεργασία της Nexans με την ιταλική NextGeo -η οποία αξιοποίησε κατά κύριο λόγο το πλοίο IEVOLI Relume- και να αντικατασταθεί από γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία εταιρειών. Η Meridiam, η εταιρεία που έχει πλέον το πάνω χέρι ως μεγαλομέτοχος του GSI, κατασκευάζει την ηλεκτρική διασύνδεση Ηνωμένου Βασιλείου – Γερμανίας (NeuConnect), αξιοποιώντας άλλους συνεργάτες για τις θαλάσσιες έρευνες και τις βυθομετρήσεις.
Η αναθεώρηση των συμφωνιών
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις ότι οι συμφωνίες της 5ης Αυγούστου οδηγούν σε αναθεώρηση των συμφωνιών και για τους συμβασιούχους των θαλασσίων ερευνών, το πιθανότερο είναι να δημιουργηθεί εκ των πραγμάτων μία πλήρως γαλλική κοινοπραξία για όλα τα τμήματα του έργου: την κυριότητα της ηλεκτρικής διασύνδεσης (Meridiam, τουλάχιστο για όσο διάστημα διατηρεί το 66% του GSI), Nexans (κατασκευή και πόντιση καλωδίου) και γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία για τις τελικές και οριστικές βυθομετρήσεις, που θα καθορίσουν την πορεία του καλωδίου αλλά και το τελικό κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Ο ΑΔΜΗΕ, όπως ελέχθη, διατηρεί την τεχνική ηγεσία του έργου και την ευθύνη για τη λειτουργία του μετά την ηλέκτριση, χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ευκρινώς ο ρόλος του στη συνέχεια της κατασκευής.
Η γεωπολιτική διάσταση
Κάποιες πηγές εντοπίζουν και σαφή γεωπολιτική διάσταση και βαρύτητα στο σοβαρό ενδεχόμενο όλες οι βασικές πτυχές του έργου να προωθούνται παράλληλα από γαλλικές εταιρείες, με προφανή πολιτική στήριξη -ή όποια άλλη στήριξη απαιτηθεί- από τη γαλλική Κυβέρνηση. Κάτι τέτοιο, σαφώς σημαίνει πως όταν οι ελληνικές Αρχές εκδώσουν το επόμενο σύντομο διάστημα την κρίσιμη navtex για δέσμευση του θαλάσσιου χώρου εντός του οποίου θα πραγματοποιηθούν οι βυθομετρήσεις, θα είναι απολύτως ξεκάθαρο πως η navtex εκδίδεται για εξυπηρέτηση γαλλικών οικονομικών αλλά και γεωπολιτικών συμφερόντων, συμφώνως του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και όχι μόνο για συμφέροντα εταιρείας του ελληνικού δημοσίου.
Το κομμάτι με Ισραήλ και ο Λίβανος
Δεν είναι άσχετη με τις καταιγιστικές εξελίξεις των ημερών η επιστολή του ΑΔΜΗΕ την περασμένη εβδομάδα, με την οποία αιτείται την προώθηση και της επένδυσης για το τμήμα Κύπρου – Ισραήλ. Δηλαδή, κατέθεσε τα έγγραφα με τα οποία θα μπορέσουν οι ρυθμιστικές αρχές Κύπρου και Ισραήλ (ΡΑΕΚ και Israel Electricity Authority ή PUA) να πάρουν τις κρίσιμες αποφάσεις για τον αναλογικό καταμερισμό των δαπανών (Cross Border Cost Allocation -CBCA) για το συγκεκριμένο τμήμα της διασύνδεσης, στη βάση της υφιστάμενης μελέτης κόστους – οφέλους (Cost-Benefit Analysis -CBA).
Για την οριστικοποίηση του έργου θα απαιτηθεί αξιολόγηση από τις ρυθμιστικές αρχές Κύπρου και Ισραήλ των εγγράφων και μελετών που κατέθεσε ο ΑΔΜΗΕ και η διαβούλευση με τον φορέα υλοποίησης (σήμερα ο ΑΔΜΗΕ, στη συνέχεια ο GSI, με μεγαλομέτοχο τη Meridiam) για το τελικό CBCA και άλλες τεχνικο-οικονομικές πτυχές.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ, ως τμήμα της ευρύτερης διασύνδεσης με την Κρήτη) θα είναι μήκους περίπου 324 km, σε βάθος νερού 2.200–2.400 μέτρων, με δυνατότητα ισχύος 1.000 MW, αμφίδρομης μεταφοράς ενέργειας. Ο σταθμός μετατροπής τάσης στην Κύπρο θα είναι στην Κοφίνου και στο Ισραήλ στη Hadera.
Πληροφορίες αναφέρουν πως τη Meridiam -και κατ’ επέκταση το γαλλικό κράτος- ενδιαφέρει εξίσου η ταχεία ολοκλήρωση της αξιολόγησης του καλωδίου Κύπρος – Ισραήλ και η προώθηση της κατασκευής του, για προφανείς γεωπολιτικούς λόγους αλλά και οικονομικούς. Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει επίσης, σε διάφορες περιπτώσεις, τοποθετηθεί υπέρ της διασύνδεσης, η οποία της προσφέρει ενεργειακή ασφάλεια.
Το θέμα υπήρξε αντικείμενο πολλών διαβουλεύσεων σε ανώτατο επίπεδο των κυβερνήσεων Κύπρου και Ισραήλ και οι πληροφορίες του Φιλευθέρου αναφέρουν ότι επίκειται νέα επίσημη διαβούλευση, σε ανώτατο επίπεδο, μέσα στον Σεπτέμβριο, για το ίδιο θέμα.
www.worldenergynews.gr
