Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη Δευτέρα 24/8 μια εκστρατεία "οικονομικής D-Day" για την απομόνωση του Ιράν από την παγκόσμια οικονομία, απειλώντας με κυρώσεις τους "διευκολυντές" που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Οι χώρες που κινδυνεύουν
Η κίνηση αποτελεί μέρος της προσπάθειας της Ουάσινγκτον να διακόψει τη ζωτική εμπορική γραμμή που έχει στηρίξει την οικονομία της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια σχεδόν έξι μηνών πολέμου, σύμφωνα με το CNBC.
Κίνα
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και αποτελεί κρίσιμο σύνδεσμο της Τεχεράνης με την παγκόσμια οικονομία, καθώς απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση. Η Κίνα ανέφερε διμερές εμπόριο ύψους 9,96 δισ. δολαρίων με το Ιράν το 2025, εξαιρουμένων περίπου 31,2 δισ. δολαρίων σε μη δηλωμένες εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου προς την Κίνα κατά το ίδιο έτος, σύμφωνα με την U.S.-China Economic and Security Review Commission.
Το Πεκίνο έχει εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική πίεση δεν θα επιλύσει τις διαφορές. Τον Μάιο, η Κίνα έδωσε εντολή στις εγχώριες εταιρείες να αγνοήσουν τις αμερικανικές κυρώσεις σε πέντε διυλιστήρια που συνδέονται με το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου. Το Πεκίνο είναι απίθανο να αντιδράσει άμεσα στην προσπάθεια της Ουάσινγκτον να επιβάλει κυρώσεις.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Εμιράτα, που βρίσκονται μόλις 50 μίλια από το Ιράν στην απέναντι πλευρά του Περσικού Κόλπου, αποτελούν εδώ και καιρό σημαντικό εμπορικό κόμβο για το Ιράν. Το διμερές εμπόριο ανήλθε σε περίπου 28 δισ. δολάρια το 2024, όταν τα Εμιράτα ήταν η μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών του Ιράν, αντιπροσωπεύοντας πάνω από 30%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Τα ΗΑΕ ήταν επίσης ο τρίτος μεγαλύτερος προορισμός των ιρανικών εξαγωγών, αντιπροσωπεύοντας το 12% των αποστολών του Ιράν, συνολικής αξίας άνω των 7 δισ. δολαρίων.
Η σχέση αυτή αντιμετώπισε ένα εμπόδιο την περασμένη εβδομάδα, καθώς τα ΗΑΕ προχώρησαν στην αναστολή όλων των εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, μετά την εκτόξευση δύο βαλλιστικών πυραύλων προς την επικράτεια των Εμιράτων, ένας από τους οποίους είχε ως στόχο δεξαμενόπλοια ιδιοκτησίας των ΗΑΕ.
Τουρκία
Η Τουρκία διατηρεί σημαντικούς εμπορικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, εισάγοντας ιρανικό φυσικό αέριο και εξάγοντας βιομηχανικά προϊόντα προς τον νότο. Το διμερές εμπόριο Τουρκίας-Ιράν έφτασε τα 5,7 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Άγκυρα εξάγει κυρίως μηχανήματα και ανταλλακτικά, χημικά και αγροτικά προϊόντα, ενώ εισάγει ενεργειακά προϊόντα από την Τεχεράνη.
Ενώ η Άγκυρα έχει επιδιώξει να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειάς της προς άλλους προμηθευτές, αυξάνοντας τις εισαγωγές μέσω αγωγών από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία, μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει ενδείξεις ότι προτίθεται να διακόψει τους δεσμούς της με το Ιράν.
Ιράκ
Το Ιράκ, το οποίο εξαρτάται από το ιρανικό ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, διατηρεί εδώ και χρόνια εμπορικές συναλλαγές δισεκατομμυρίων με την Τεχεράνη. Το Ιράν ανανέωσε τον Μάρτιο του 2024 μια πενταετή σύμβαση για την προμήθεια στο Ιράκ έως και σχεδόν 660 δισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου ετησίως, ενώ οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράν αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 30% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράκ το 2023, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ.
Το εμπόριο μεταξύ Ιράκ και Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025, σύμφωνα με το Reuters, με την Τεχεράνη να εξάγει τρόφιμα, καταναλωτικά αγαθά και άλλα προϊόντα στην ιρακινή αγορά. Το εμπόριο έχει μειωθεί φέτος, εν μέσω αυξημένων κινδύνων ασφαλείας στην περιοχή και διακοπών κατά διαστήματα στις συνοριακές διελεύσεις από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου.
Το Ιράκ φέρεται να καταβάλλει στο Ιράν περίπου 4 έως 5 δισ. δολάρια ετησίως για φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι νέες αμερικανικές κυρώσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν τις πληρωμές της Βαγδάτης για την ιρανική ενέργεια.
Ινδία
Η Ινδία, ένας από τους πέντε μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, έχει δει το διμερές εμπόριό της με το Ιράν να μειώνεται τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας περίπου τα 1,6 δισ. δολάρια κατά το έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου της Ινδίας, από 2,3 δισ. δολάρια το έτος έως τον Μάρτιο του 2023.
Τον Απρίλιο, η Ινδία επανέλαβε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από το Ιράν, έπειτα από διακοπή επτά ετών, αφού οι ΗΠΑ ήραν προσωρινά τις κυρώσεις στις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου.
www.worldenergynews.gr
