Το υδρογόνο μπορεί να εκφραστεί σε MWh. Η αριθμητική είναι απολύτως σωστή. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η μετατροπή αυτή βοηθά να ληφθεί μια καλύτερη επενδυτική ή επιχειρηματική απόφαση ή αν, αντιθέτως, δημιουργεί σιωπηρά την εικόνα μιας ενεργειακής αγοράς που οι αγοραστές δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει
Η παγκόσμια ζήτηση υδρογόνου ξεπέρασε τους 100 εκατομμύρια τόνους το 2025 και σχεδόν όλη η ποσότητα εξακολουθεί να καταναλώνεται στους τομείς όπου χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες: στα διυλιστήρια και τη βιομηχανία. Γι’ αυτό τα κιλά και οι τόνοι δεν αποτελούν απλώς παραδοσιακές μονάδες μέτρησης. Περιγράφουν την αγορά που πραγματικά υπάρχει. Μια μονάδα παραγωγής αμμωνίας αγοράζει χημική πρώτη ύλη με βάση τη μάζα. Ένα διυλιστήριο έχει συγκεκριμένες ετήσιες ανάγκες σε υδρογόνο. Μια μονάδα παραγωγής σιδήρου με άμεση αναγωγή μπορεί να αξιολογηθεί με βάση τα κιλά υδρογόνου ανά τόνο σιδήρου. Το μόριο εισέρχεται σε μια βιομηχανική διεργασία και δεν αποτελεί απλώς μια αφηρημένη ποσότητα ενέργειας.
Δεν υπάρχει, βεβαίως, τίποτα μαθηματικά λανθασμένο στη μετατροπή του υδρογόνου σε μεγαβατώρες. Η κατώτερη θερμογόνος δύναμή του ανέρχεται σε περίπου 33,33 kWh ανά κιλό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διαστατική ορθότητα αντιμετωπίζεται σαν η επιλογή μονάδας να είναι αναλυτικά ουδέτερη. Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται, διακινείται και καταναλώνεται σε kWh, MWh και TWh επειδή η ενέργεια αποτελεί το ίδιο το προϊόν. Το υδρογόνο, αντίθετα, σήμερα παράγεται, μεταφέρεται και καταναλώνεται κατά κύριο λόγο ως βιομηχανικό μόριο. Η έκφραση και των δύο σε MWh μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι πρόκειται για ανταγωνιστικά ενεργειακά εμπορεύματα, προτού το υδρογόνο κατακτήσει στην πραγματικότητα τις ενεργειακές αγορές που του αποδίδονται.
Το Ευρωπαϊκό Χρηματιστήριο Ενέργειας (EEX) αποσαφηνίζει ιδιαίτερα αυτή τη λογική στη μεθοδολογία του HYDRIX. Το EEX επιτρέπει την αποτίμηση του υδρογόνου σε ευρώ ανά κιλό ή ευρώ ανά MWh και στη συνέχεια μετατρέπει την τιμή αναφοράς σε €/MWh, προκειμένου να μπορεί να συγκριθεί με τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Η πρακτική αυτή είναι εύλογη για ένα χρηματιστήριο που επιδιώκει να δημιουργήσει διαφάνεια στις τιμές ενός αναδυόμενου εμπορεύματος. Αποτελεί, όμως, και ένα συγκεκριμένο αναλυτικό πλαίσιο και όχι απλώς μια ουδέτερη μετατροπή μονάδων.
Αν τοποθετήσουμε στον ίδιο πίνακα την ηλεκτρική ενέργεια στα 70 ευρώ/MWh, το φυσικό αέριο στα 40 ευρώ/MWh και το υδρογόνο στα 200 ευρώ/MWh, η παρουσίαση δημιουργεί την εντύπωση τριών σε μεγάλο βαθμό υποκατάστατων ενεργειακών εμπορευμάτων, με διαφορετικές τιμές. Όμως μία MWh ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται ήδη στη μορφή που απαιτείται από κινητήρες, ηλεκτρονικά συστήματα, εξοπλισμό επαγωγής και αντλίες θερμότητας. Μια ονομαστική MWh υδρογόνου αντιστοιχεί σε χημική θερμογόνο δύναμη. Για τις περισσότερες ενεργειακές εφαρμογές, το υδρογόνο θα πρέπει ακόμη να περάσει από πρόσθετο εξοπλισμό και διαδικασίες, με τις αντίστοιχες απώλειες μετατροπής. Στις βιομηχανικές χρήσεις που κυριαρχούν στη ζήτηση, μάλιστα, η θερμογόνος δύναμη μπορεί να είναι δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με τον χημικό ρόλο των ατόμων.
Εδώ βρίσκεται και το ευρύτερο ζήτημα: μια εφαρμογή υδρογόνου δεν συνιστά αυτομάτως και αγορά υδρογόνου. Η θέρμανση κτιρίων ανήκει στην αγορά θερμότητας. Η ηλεκτροπαραγωγή με υδρογόνο ανήκει στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, ισχύος και εξισορρόπησης. Η αποθήκευση ενέργειας στο δίκτυο ανήκει στις αγορές ευελιξίας και αξιοπιστίας. Το υδρογόνο μπορεί να ανταγωνιστεί ως εισροή σε καθεμία από αυτές, όμως νέα ζήτηση για υδρογόνο δημιουργείται μόνο όταν οι καταναλωτές επιλέγουν το υδρογόνο αντί των διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων. Το να ξεκινά κανείς από μια μοντελοποιημένη ζήτηση 200 TWh υδρογόνου για θέρμανση αντιστρέφει τη σχέση αιτίου και αποτελέσματος: θεωρεί πρώτα δεδομένη την εφαρμογή και υπολογίζει εκ των υστέρων το απαιτούμενο μόριο.
Μια πιο ορθολογική προσέγγιση ξεκινά από τους πραγματικούς και τους δυνητικούς τόνους υδρογόνου που απαιτούνται. Πρέπει να διαχωρίζονται οι ανάγκες των διυλιστηρίων, των λιπασμάτων, της μεθανόλης, του σιδήρου και του χάλυβα και άλλων χημικών χρήσεων και στη συνέχεια να εξετάζεται ποιες από αυτές τις δραστηριότητες θα αναπτυχθούν, θα συρρικνωθούν ή θα εξαφανιστούν. Για τις προτεινόμενες ενεργειακές χρήσεις, η αφετηρία θα πρέπει να είναι η υπηρεσία που αγοράζει ο πελάτης: χρήσιμη θερμότητα, μετακίνηση, ηλεκτρική ενέργεια ή αξιοπιστία του δικτύου. Μόνο εφόσον το υδρογόνο αποδειχθεί ανταγωνιστικό ως προς το συνολικό κόστος, τις εκπομπές, τις υποδομές και τις επιδόσεις θα πρέπει τα κιλά ή οι τόνοι που προκύπτουν να προστεθούν στις προβλέψεις ζήτησης.
Η ίδια πειθαρχία βελτιώνει και την αξιολόγηση των επενδύσεων. Η ανακοίνωση αρκετών γιγαβάτ ηλεκτρολυτών από μόνη της λέει ελάχιστα για μια επιχειρηματική δραστηριότητα, εάν δεν συνοδεύεται από στοιχεία για τους τόνους που πωλούνται, δεσμευμένες ποσότητες μέσω συμβολαίων απορρόφησης, βαθμό αξιοποίησης, τιμή παράδοσης και έναν αγοραστή που έχει πραγματική ανάγκη το συγκεκριμένο μόριο. Οι ανακοινώσεις και οι στόχοι πολιτικής αποδεικνύουν ότι υπάρχει δραστηριότητα. Οι μονάδες που λειτουργούν, οι επαναλαμβανόμενοι αγοραστές και οι υψηλοί συντελεστές αξιοποίησης αποτελούν πολύ ισχυρότερες ενδείξεις ότι υπάρχει πράγματι αγορά.
Το υδρογόνο μπορεί να εκφραστεί σε MWh. Η αριθμητική είναι απολύτως σωστή. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η μετατροπή αυτή βοηθά να ληφθεί μια καλύτερη επενδυτική ή επιχειρηματική απόφαση ή αν, αντιθέτως, δημιουργεί σιωπηρά την εικόνα μιας ενεργειακής αγοράς που οι αγοραστές δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει.
www.worldenergynews.gr
