Με περισσότερες εισαγωγές από τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία, αλλά και με πρόσθετες ποσότητες από τη Ρωσία, την Αλγερία, τη Βρετανία και τη Νιγηρία, κατόρθωσε η Ευρώπη να αναπληρώσει στο οκτάμηνο τη μεγάλη μείωση του LNG από το Κατάρ. Η απώλεια των καταριανών φορτίων δεν καλύφθηκε από έναν μόνο προμηθευτή, αλλά από ένα ευρύτερο και ακριβότερο μίγμα πηγών, το οποίο κράτησε σχεδόν αμετάβλητο το συνολικό ύψος των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA), οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώθηκαν περίπου στα 200 δισ. κυβικά μέτρα την περίοδο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026, παραμένοντας ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Στο εσωτερικό αυτού του συνόλου, όμως, καταγράφηκαν σημαντικές μεταβολές: οι εισαγωγές LNG μειώθηκαν κατά περίπου 3,5%, ενώ οι εισαγωγές μέσω αγωγών αυξήθηκαν κατά 2,5%.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αναδιάταξε σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πηγές τροφοδοσίας της, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ περιόρισαν τις εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή.
Απώλεια 5,1 δισ. κυβικών μέτρων από το Κατάρ
Οι εισαγωγές καταριανού LNG στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 5,1 δισ. κυβικά μέτρα σε ετήσια βάση στο πρώτο οκτάμηνο του 2026. Παράλληλα, οι εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών από την Τουρκία υποχώρησαν κατά 0,7 δισ. κυβικά μέτρα.
Η απώλεια αυτή αντισταθμίστηκε από την αύξηση των εισαγωγών από σειρά διαφορετικών προμηθευτών. Ειδικότερα, οι ποσότητες από τη Νορβηγία, μέσω αγωγών και LNG, αυξήθηκαν κατά 3,2 δισ. κυβικά μέτρα. Οι εισαγωγές αμερικανικού LNG ενισχύθηκαν κατά 1,8 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ οι συνολικές ποσότητες από τη Ρωσία —μέσω αγωγών και LNG— αυξήθηκαν κατά 1,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Πρόσθετη συμβολή είχαν η Αλγερία, με αύξηση 1,1 δισ. κυβικών μέτρων, η Βρετανία, με καθαρές ροές μέσω αγωγών αυξημένες κατά 1 δισ. κυβικά μέτρα, και η Νιγηρία, με επιπλέον 0,5 δισ. κυβικά μέτρα LNG.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η Ευρώπη διατήρησε τη συνολική τροφοδοσία της, αλλά χρειάστηκε να κινητοποιήσει σχεδόν κάθε διαθέσιμη πηγή. Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν μια αντίφαση της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: ενώ προετοιμάζεται για την πλήρη διακοπή των ρωσικών προμηθειών, οι εισαγωγές ρωσικού αερίου αυξήθηκαν στο οκτάμηνο, καθώς οι αγοραστές αναζητούσαν διαθέσιμες ποσότητες για να καλύψουν το κενό από το Κατάρ.
Η επόμενη πίεση από το ρωσικό LNG
Η αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία ακόμη δοκιμασία από την 1η Ιανουαρίου 2027, όταν θα τεθεί σε ισχύ η πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG στην ΕΕ, περιλαμβανομένων των ποσοτήτων που παραδίδονται στο πλαίσιο υφιστάμενων μακροχρόνιων συμβολαίων.
Η προθεσμία συμπίπτει με μια ήδη ευάλωτη συγκυρία, καθώς η Ρωσία κάλυψε περίπου το 19% των εισαγωγών LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Οι ποσότητες αυτές θα πρέπει να αντικατασταθούν από άλλες πηγές σε μια περίοδο κατά την οποία η διαθεσιμότητα καταριανού LNG παραμένει περιορισμένη και ο ανταγωνισμός για αμερικανικά φορτία εντείνεται.
Στο 70% το αμερικανικό LNG τον Αύγουστο
Ο σημαντικότερος ωφελημένος από τη μεταβολή των εμπορικών ροών είναι οι ΗΠΑ. Το αμερικανικό LNG κάλυψε περίπου το 60% των συνολικών εισαγωγών LNG της ΕΕ στο οκτάμηνο, ενώ τον Αύγουστο το ποσοστό εκτινάχθηκε στο 70%.
Μόνο τον Αύγουστο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αγόρασε 43% περισσότερο LNG από ό,τι τον Ιούλιο, καθώς οι χώρες επιχείρησαν να επιταχύνουν την πλήρωση των αποθηκών πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Η αύξηση των αμερικανικών φορτίων επέτρεψε στην Ευρώπη να περιορίσει τις επιπτώσεις από την απώλεια του καταριανού LNG. Δημιούργησε, όμως, μια νέα μορφή εξάρτησης. Η ΕΕ έχει μειώσει δραστικά την έκθεσή της στο ρωσικό αέριο μέσω αγωγών, αλλά στηρίζεται πλέον σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στην παγκόσμια αγορά LNG και ειδικά στις εξαγωγές των ΗΠΑ.
Η εξάρτηση αυτή είναι διαφορετική από εκείνη που είχε αναπτυχθεί με τη Ρωσία, αλλά δεν είναι απαλλαγμένη από κινδύνους. Τα αμερικανικά φορτία είναι ευέλικτα και μπορούν να κατευθυνθούν προς την αγορά που προσφέρει την υψηλότερη τιμή. Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να ανταγωνίζονται τους αγοραστές της Ασίας, ιδίως σε περιόδους αυξημένης ζήτησης στην Κίνα, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.
Οι αποθήκες παραμένουν το αδύναμο σημείο
Παρά την αύξηση των αγορών LNG τον Αύγουστο, οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο για την εποχή. Στις 12 Σεπτεμβρίου ήταν γεμάτες κατά 68,04%, έναντι 80,12% την ίδια ημερομηνία του 2025. Η διαφορά ανέρχεται σε 12,1 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τη συγκεκριμένη περίοδο από την έναρξη των σχετικών στοιχείων το 2011.
Βασικός λόγος για την αργή πλήρωση ήταν η διαμόρφωση των τιμών κατά τη θερινή περίοδο. Οι τιμές άμεσης παράδοσης παρέμειναν υψηλότερες από τις χειμερινές προθεσμιακές τιμές, αφαιρώντας από τις εταιρείες το εμπορικό κίνητρο να αγοράσουν αέριο το καλοκαίρι, να το αποθηκεύσουν και να το διαθέσουν τον χειμώνα.
Η Ευρώπη εισέρχεται επομένως στην περίοδο θέρμανσης με περιορισμένο απόθεμα ασφαλείας, υψηλές τιμές και αυξημένη έκθεση στις διεθνείς αγορές. Η κατάσταση δεν συνεπάγεται αυτομάτως φυσική έλλειψη αερίου, περιορίζει όμως τη δυνατότητα της αγοράς να απορροφήσει έναν νέο συνδυασμό διαταραχών.
Οι επτά αβεβαιότητες του χειμώνα
Το IEEFA εντοπίζει επτά βασικούς κινδύνους για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου: τη διάρκεια της διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ, τον ανταγωνισμό με την Ασία για αμερικανικό LNG, την πιθανότητα νέας έξαρσης της μεταβλητότητας των τιμών, τη διατήρηση των αποθεμάτων σε χαμηλά επίπεδα, έναν εξαιρετικά ψυχρό χειμώνα, πιθανές διακοπές στην τροφοδοσία από τη Νορβηγία ή άλλους μεγάλους παραγωγούς και τον αποκλεισμό πρόσθετων κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών.
Δεν χρειάζεται να επαληθευτούν όλοι αυτοί οι κίνδυνοι για να αυξηθεί σημαντικά το κόστος. Η ταυτόχρονη εκδήλωση ακόμη και ορισμένων από αυτούς θα μπορούσε να αναγκάσει τους Ευρωπαίους αγοραστές να καταβάλουν υψηλό ασφάλιστρο προκειμένου να εξασφαλίσουν φορτία LNG. Η άνοδος θα περνούσε στη συνέχεια στις τιμές του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού.
Σε περίπτωση που νοικοκυριά και επιχειρήσεις αδυνατούν να απορροφήσουν το κόστος, η προσαρμογή πραγματοποιείται μέσω της αναγκαστικής μείωσης της κατανάλωσης, δηλαδή του περιορισμού ή της παύσης παραγωγικών δραστηριοτήτων και όχι μέσω οργανωμένων μέτρων ενεργειακής απόδοσης.
Η Βρετανία ως ενδιάμεσος κόμβος
Ενισχυμένος ήταν και ο ρόλος της Βρετανίας, η οποία αύξησε κατά 12% τις καθαρές εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση στο οκτάμηνο. Η βρετανική αγορά λειτουργεί κατά τους θερινούς μήνες ως ενδιάμεσος κόμβος: εισάγει LNG μέσω των τερματικών της και διοχετεύει πλεονάζουσες ποσότητες προς την ηπειρωτική Ευρώπη.
Η Νορβηγία κάλυψε το 73% των βρετανικών εισαγωγών αερίου, ενώ οι ΗΠΑ αντιπροσώπευσαν το 20% των συνολικών εισαγωγών και το 76% των εισαγωγών LNG. Συνολικά, οι ΗΠΑ κάλυψαν το 62% των εισαγωγών LNG της ΕΕ και της Βρετανίας κατά την περίοδο Ιανουαρίου–Αυγούστου.
Η μείωση της ζήτησης είναι η μόνη ελεγχόμενη παράμετρος
Η ευρωπαϊκή ζήτηση φυσικού αερίου μειώθηκε κατά 17,7% μεταξύ 2021 και 2025, δημιουργώντας ένα σημαντικό περιθώριο προστασίας απέναντι στις ελλείψεις. Η μείωση αυτή, μαζί με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, της αποθήκευσης και των ηλεκτρικών δικτύων, έχει περιορίσει τη συνολική εξάρτηση από το φυσικό αέριο.
Το συμπέρασμα της ανάλυσης του IEEFA είναι ότι η διαφοροποίηση των προμηθευτών από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα. Μπορεί να μεταφέρει την εξάρτηση από έναν αγωγό σε έναν στόλο LNG carriers ή από έναν παραγωγό σε έναν άλλο, αλλά δεν απομονώνει την Ευρώπη από τις διεθνείς κρίσεις, τις θαλάσσιες διαταραχές και τον ανταγωνισμό για φορτία.
Η διάρκεια του χειμώνα, οι θερμοκρασίες και η παραγωγή των αιολικών θα επηρεάσουν το ύψος της ζήτησης και των τιμών. Αυτές, όμως, είναι παράμετροι που η Ευρώπη δεν ελέγχει. Ο μεγαλύτερος μοχλός που παραμένει στη διάθεσή της είναι η περαιτέρω και μόνιμη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου μέσω της ενεργειακής απόδοσης, του εξηλεκτρισμού, των ΑΠΕ, της αποθήκευσης και της ενίσχυσης των δικτύων.
www.worldenergynews.gr
