Η συνεργασία της Κίνας με το Ιράν καθοδηγείται κυρίως από την έκπτωση στις τιμές του πετρελαίου και την κοινή αντίθεση στην πίεση των ΗΠΑ, όχι από την ιδεολογική αφοσίωση. Καθώς οι θρησκευτικοί ηγέτες του Ιράν αντιμετωπίζουν μια από τις μεγαλύτερες απειλές για την παραμονή τους στην εξουσία εδώ και χρόνια και οι Ηνωμένες Πολιτείες απειλούν με πιθανή στρατιωτική δράση προς υποστήριξη των Ιρανών διαδηλωτών, η Κίνα έχει λίγες επιλογές - και αυξανόμενη διστακτικότητα - να βοηθήσει τον εταίρο της στην Τεχεράνη σύμφωνα με το OilPrice.
Η αδράνεια του Πεκίνου αντανακλά τον πραγματιστικό χαρακτήρα της ευθυγράμμισής τους, η οποία βασίζεται περισσότερο στην ευκολία παρά στην καλή θέληση ή την εμπιστοσύνη, λένε οι ειδικοί.
Αυτά τα όρια έχουν γίνει εμφανή καθώς οι ιρανικές αρχές διεξάγουν μια άνευ προηγουμένου και αιματηρή καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων κατά του κατεστημένου, οδηγώντας τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Trump επιβάλει νέους δασμούς και να απειλήσει με «πολύ ισχυρή δράση» κατά της χώρας της Μέσης Ανατολής.
«Το Ιράν είναι ένας σημαντικός εταίρος της Κίνας, αλλά δεν νομίζω ότι το Πεκίνο είναι ιδιαίτερα προσηλωμένο στην Ισλαμική Δημοκρατία», έγραψε ο Jonathan Fulton, ειδικός σε θέματα Κίνας στη Μέση Ανατολή στο Πανεπιστήμιο Zayed στο Άμπου Ντάμπι.
Η αντίδραση του Πεκίνου στα γεγονότα στο Ιράν περιορίστηκε στην καταδίκη της ανακοίνωσης του Trump ότι η Ουάσινγκτον θα επιβάλει πρόσθετο δασμό 25% στις χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν.
«Πάντα πιστεύαμε ότι δεν υπάρχουν νικητές σε έναν πόλεμο δασμών και η Κίνα θα διαφυλάξει αποφασιστικά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της», δήλωσε η εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Mao Ning, στις 13 Ιανουαρίου.
Μια μέρα νωρίτερα, η Mao δήλωσε ότι η Κίνα ελπίζει «η ιρανική κυβέρνηση και ο λαός θα ξεπεράσουν τις τρέχουσες δυσκολίες και θα διατηρήσουν την εθνική σταθερότητα» όταν ρωτήθηκε για την καταστολή της Τεχεράνης που έχει σκοτώσει τουλάχιστον 2.400 διαδηλωτές, σύμφωνα με ομάδες υπεράσπισης.
Και οι δύο χώρες έχουν βρει κοινό έδαφος σε μια κοινή επιθυμία να απωθήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Κίνα έχει γίνει οικονομική σανίδα σωτηρίας για το Ιράν που έχει υποστεί αυστηρές κυρώσεις.
Η Κίνα είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος του Ιράν, αγοράζοντας περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του, ενώ περίπου το 12% των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας προέρχεται από το Ιράν, αν και οι εκτιμήσεις είναι ανακριβείς δεδομένου ότι το ιρανικό πετρέλαιο ρέει μέσω ενός σκιώδους στόλου και πληρώνεται μέσω χρηματοοικονομικών δικτύων που αποφεύγουν το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα.
«Υπάρχει χρησιμότητα [για την Κίνα] σε μια μεγάλη αντιδυτική κυβέρνηση στον Κόλπο, αλλά είτε αυτή διοικείται από τον Αγιατολάχ είτε από τον στρατό είτε από ένα συμβούλιο πρεσβυτέρων, νομίζω ότι το Πεκίνο είναι σε μεγάλο βαθμό θεατής. Όσο η ενέργεια ρέει, δεν έχουν πρόβλημα», δήλωσε ο Fulton.
Προστασία ενάντια στις πετρελαϊκές κρίσεις
Ενώ το πετρέλαιο έχει αποτελέσει το θεμέλιο της σχέσης Κίνας-Ιράν τα τελευταία χρόνια, έχει επίσης αποκαλύψει τις ρωγμές στη σχέση τους, δήλωσε στο RFE/RL ο Joseph Webster, ανώτερος συνεργάτης στο Παγκόσμιο Κέντρο Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου.
«Η Κίνα προετοιμάζεται για κρίσεις στην αγορά πετρελαίου εδώ και αρκετό καιρό και αποθηκεύει αργό πετρέλαιο από το 2024», είπε. «Το συμπέρασμα είναι ότι τα κινεζικά διυλιστήρια έχουν κάλυψη εισαγωγών και θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το ιρανικό πετρέλαιο. Αλλά η απώλεια της πρόσβασης του Ιράν σε εισαγόμενα προϊόντα από την Κίνα θα μπορούσε να επιδεινώσει την οικονομική κρίση και να προκαλέσει μια ακόμη μεγαλύτερη πληθωριστική σπείρα».
Σύμφωνα με την Kpler, τα κινεζικά διυλιστήρια έχουν αποθηκεύσει μεταξύ 1,2 και 1,4 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου μέχρι το τέλος του 2025.
Ο Webster λέει ότι αυτό θα αντιπροσώπευε τρεις μήνες κάλυψης εάν οι εισαγωγές πετρελαίου στην Κίνα διακοπούν. Προσθέτει ότι μια σημαντική ποσότητα ιρανικού πετρελαίου παραμένει σε πλωτές αποθήκες στα ανοικτά των ακτών της Μαλαισίας, από τις οποίες «η Κίνα πιθανότατα θα είχε πρόσβαση σε ένα σημαντικό μερίδιο εάν χρειαζόταν, προστατεύοντας περαιτέρω την αγορά πετρελαίου της από γεωπολιτικούς κραδασμούς εφοδιασμού».
Σε αυτό το απόθεμα προστίθεται η στρατηγική της Κίνας να διαφοροποιεί τις εισαγωγές πετρελαίου της για να αποφύγει την υπερβολική εξάρτηση από μία πηγή, με το Πεκίνο να βασίζεται επίσης στη Ρωσία, τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τη Μαλαισία.
Ακόμα και με τις πρόσφατες αναταραχές που προκάλεσε το χτύπημα της Ουάσιγκτον στη Βενεζουέλα και την ανακοίνωση του Τrump ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιβλέπουν τη βιομηχανία πετρελαίου της, οι εισαγωγές ενέργειας της Κίνας παραμένουν σταθερές.
Αντίθετα, η Κίνα εξήγαγε επίσημα αγαθά αξίας 8,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ιράν το 2024, ποσό που αντιστοιχεί σε ένα μικρό μέρος των 6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων του παγκόσμιου εμπορίου του Πεκίνου.
Το ιρανικό πετρέλαιο έχει περιορίσει τους αγοραστές λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ που αποσκοπούν στη διακοπή της χρηματοδότησης του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και οι αγορές του Πεκίνου έχουν βοηθήσει στην ενίσχυση της οικονομίας της χώρας. Αυτό έχει συμβεί μέσω ενός συστήματος ανταλλαγής πετρελαίου με αγαθά που έχει οδηγήσει στην κατάκλυση της ιρανικής αγοράς με κινεζικά βιομηχανικά προϊόντα και τεχνολογία, ενώ η Κίνα έχει αγοράσει πετρέλαιο με σημαντικές εκπτώσεις.
Διαφορετική γραμμή από το Πεκίνο
Ωστόσο, αυτή η ενεργειακή σύνδεση δεν έχει μεταφραστεί σε ευρύτερη υποστήριξη για το Ιράν εν μέσω της οικονομικής κρίσης και των διαδηλώσεων στους δρόμους που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου.
Εν μέσω διακοπής του δικτύου επικοινωνιών στο Ιράν και αυξανόμενου αριθμού νεκρών από κρατική καταστολή, ο πρέσβης της Τεχεράνης στο Πεκίνο, Abdolreza Rahmani-Fazli, έγινε πρωτοσέλιδο στην Κίνα όταν δήλωσε στο κρατικό Phoenix TV στις 8 Ιανουαρίου ότι το Ιράν θα προστατεύσει τις κινεζικές επιχειρήσεις και τους υπηκόους και ελπίζει να λάβει βοήθεια από την Κίνα και άλλες «φιλικές χώρες».
Αυτή η έκκληση αντιμετωπίστηκε με σκληρή κριτική στις λογοκριμένες και αυστηρά παρακολουθούμενες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης της Κίνας, κατέγραψε στο ενημερωτικό του δελτίο Discourse Power ο Tuvia Gering, ερευνητής για την Κίνα στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Ισραήλ.
Συγκεκριμένα, μια ανάρτηση του Zhanhao, ενός δημοφιλούς εθνικιστικού λογαριασμού στο WeChat, στόχευσε τα σχόλια του Rahmani-Fazli. «Το Ιράν συνεχίζει να περιμένει από την Κίνα να δεχτεί τη σφαίρα γι' αυτό», ανέφερε η ανάρτηση. «Αυτή είναι καθαρή φαντασία!»
Το Πεκίνο και η Τεχεράνη έχουν επιδιώξει να εμβαθύνουν τη σχέση τους τα τελευταία χρόνια, με την Κίνα να υποστηρίζει τις προσπάθειες του Ιράν να ενταχθεί στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) το 2023 και στους BRICS το 2024. Τον Δεκέμβριο, το Ιράν φιλοξένησε στρατεύματα από την Κίνα, τη Ρωσία και επτά άλλες χώρες για ασκήσεις αντιτρομοκρατίας που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του SCO.
Ωστόσο, άλλες προσπάθειες για τη σφυρηλάτηση στενότερων δεσμών έχουν επίσης οδηγήσει σε τριβές.
Το 2021, το Ιράν και η Κίνα ανακοίνωσαν μια 25ετή συμφωνία οικονομικής συνεργασίας, η οποία αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό και διαμαρτυρίες από το ιρανικό κοινό. Οι Ιρανοί επικριτές σπεύδουν να επισημάνουν ότι το κείμενο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προτρέψει την Κίνα να κάνει περισσότερα για την εφαρμογή της συμφωνίας, η οποία έχει δει περιορισμένα αποτελέσματα εν μέσω συνεχιζόμενων διεθνών κυρώσεων.
Τα όρια της υποστήριξης της Κίνας φάνηκαν επίσης τον Ιούνιο, αφού το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επιθέσεις στο Ιράν και το Πεκίνο δεν έκανε πολλά για να βοηθήσει το Ιράν.
«Επιβεβαιώνει αυτό που ορισμένοι παρατηρητές Ιράν-Κίνας προειδοποιούν εδώ και χρόνια», έγραψε ο Gering στο ενημερωτικό του δελτίο αναφερόμενος στην συγκρατημένη αντίδραση της Κίνας στις διαμαρτυρίες. «Η Τεχεράνη και το Πεκίνο δεν βλέπουν τη σχέση με τον ίδιο τρόπο».
www.worldenergynews.gr
