Προς το σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνονταν να πλησιάζουν σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί επτά εβδομάδες
Τότε ο πρόεδρος Donald Trump, έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του έλεγαν επανειλημμένα ότι δεν θα έκανε: φάνηκε να προσπαθεί να διαπραγματευτεί μέσω των μέσων ενημέρωσης, δημοσιεύοντας για τις εν εξελίξει συνομιλίες στα social media και μιλώντας τηλεφωνικά με αρκετούς δημοσιογράφους το πρωί της Παρασκευής, την ώρα που Πακιστανοί διαμεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.
Υποστήριξε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε μια σειρά από όρους, τους οποίους, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Δήλωσε επίσης ότι η Τεχεράνη είχε αποδεχθεί πολλές από τις πιο αμφιλεγόμενες αμερικανικές απαιτήσεις — μεταξύ αυτών και την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου — και προανήγγειλε επικείμενο τέλος του πολέμου.
Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως πολλούς από αυτούς τους ισχυρισμούς
Η ιρανική πλευρά αρνήθηκε ότι προετοιμάζουν νέο γύρο συνομιλιών, περιορίζοντας γρήγορα την αυξανόμενη αισιοδοξία για συμφωνία. Πλέον, δεν είναι σαφές προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump παραδέχθηκαν κατ’ ιδίαν στο CNN ότι τα δημόσια σχόλια του προέδρου έχουν βλάψει τις συνομιλίες, επισημαίνοντας την ευαισθησία των διαπραγματεύσεων και τη βαθιά δυσπιστία των Ιρανών απέναντι στις ΗΠΑ. Την κατάσταση περιπλέκει το γεγονός ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, υπό τον πρόεδρο της Βουλής, Mohammad Bagher Ghalibaf και τον υπουργό Εξωτερικών, Abbas Araghchi, και των IRGC, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το ποιος μπορεί τελικά να εγκρίνει μια συμφωνία.
«Οι Ιρανοί δεν εκτίμησαν το ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ διαπραγματευόταν μέσω των social media και δημιουργούσε την εντύπωση ότι είχαν ήδη συμφωνήσει σε ζητήματα που δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί - και τα οποία δεν είναι δημοφιλή στο εσωτερικό της χώρας», ανέφερε άτομο με γνώση των συνομιλιών στο CNN, προσθέτοντας ότι οι Ιρανοί ανησυχούν ιδιαίτερα μήπως φανούν αδύναμοι.
Μεταξύ των ισχυρισμών του προέδρου: είπε στο Bloomberg ότι το Ιράν συμφώνησε σε «απεριόριστη» αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος. Στο CBS δήλωσε ότι η Τεχεράνη «συμφώνησε σε όλα» και ότι θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Στο Axios ανέφερε ότι μια συνάντηση «πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί μέσα στο Σαββατοκύριακο», προσθέτοντας: «Πιστεύω ότι θα έχουμε συμφωνία μέσα σε μία ή δύο ημέρες».
Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης δοκιμάστηκε εκ νέου την Κυριακή, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων πυραύλων άνοιξε πυρ και κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο που επιχείρησε να παρακάμψει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν, εξοργίζοντας περαιτέρω την ιρανική πλευρά.
Καθώς πλησιάζει η λήξη της δίμηνης εκεχειρίας, ο Trump καλείται ξανά να αποφασίσει αν θα αποδεχθεί μια συμφωνία - ακόμη και ατελή - ή αν θα κλιμακώσει μια σύγκρουση που ο ίδιος είχε δηλώσει ότι θα είχε ήδη λήξει.
Μέχρι τη Δευτέρα, αξιωματούχοι στο Ιράν εμφανίζονταν λιγότερο αρνητικοί σε νέες διαπραγματεύσεις, ωστόσο τα βασικά στοιχεία μιας πιθανής συμφωνίας παρέμεναν ασαφή.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν ποτέ πιο κοντά σε μια καλή συμφωνία με το Ιράν, σε αντίθεση με τη φρικτή συμφωνία της εποχής Obama, χάρη στη διαπραγματευτική ικανότητα του προέδρου Trump», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Karoline Leavitt.
Ο Trump έχει θέσει αρκετές «κόκκινες γραμμές», όπως την παύση του εμπλουτισμού ουρανίου και την παράδοση των αποθεμάτων σχεδόν στρατιωτικού επιπέδου. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενά του Ορμούζ και ζητά την άρση των κυρώσεων.
Κατά τον πρώτο γύρο συνομιλιών, οι ΗΠΑ πρότειναν 20ετή παύση στον εμπλουτισμό ουρανίου, ενώ το Ιράν αντέτεινε πενταετή αναστολή — πρόταση που απορρίφθηκε. Μια πιο πρόσφατη ιρανική πρόταση προβλέπει δεκαετή παύση και στη συνέχεια περιορισμένο εμπλουτισμό κάτω από στρατιωτικά επίπεδα. Ο Trump, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί πλήρη και επ’ αόριστον διακοπή.
Η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει επίσης την αποδέσμευση 20 δισ. δολαρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, με αντάλλαγμα την παράδοση αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το κατά πόσο κάθε πλευρά θα επιδείξει ευελιξία θα καθορίσει αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Trump, βασική προτεραιότητα είναι να μην καταλήξει σε μια συμφωνία που θα θυμίζει την πυρηνική συμφωνία της εποχής Ομπάμα, από την οποία αποχώρησε το 2018 και την οποία έχει επανειλημμένα επικρίνει.
Στην καλύτερη περίπτωση, οι διαπραγματευτές ελπίζουν σε μια συμφωνία-πλαίσιο που θα οδηγήσει σε πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι το Ιράν ενδέχεται να κερδίζει χρόνο.
Ο Trump δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν αισθάνεται πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, παρά τη μειούμενη δημοτικότητα του πολέμου στις ΗΠΑ και την αύξηση των τιμών καυσίμων.
«Δεν βρίσκομαι υπό καμία απολύτως πίεση, αν και όλα θα συμβούν σχετικά γρήγορα!», έγραψε στο Truth Social.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις του συνεχίζουν να εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις, ενώ υπήρξαν και συγκεχυμένες δηλώσεις σχετικά με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου στις συνομιλίες.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται πλέον να ξεκινήσουν την Τετάρτη στο Ισλαμαμπάντ, με την κατάσταση να παραμένει ρευστή
Αντίστοιχα αβέβαιο είναι και το μέλλον της εκεχειρίας, η οποία λήγει σύντομα, με αντικρουόμενες δηλώσεις για την ακριβή ημερομηνία λήξης της. Ο Trump έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανέναρξης των εχθροπραξιών είτε παράτασης, ανάλογα με την πορεία των διαπραγματεύσεων.
www.worldenergynews.gr
