Με τη ναυσιπλοΐα να διαταράσσεται από τις εντάσεις ΗΠΑ–Ιράν, το Ισλαμαμπάντ ενεργοποιεί χερσαίο διάδρομο για τη μεταφορά εγκλωβισμένου φορτίου προς το Ιράν, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Al Jazeera
To Πακιστάν άνοιξε έξι χερσαίες διαμετακομιστικές διαδρομές για εμπορεύματα με προορισμό το Ιράν
Στην ουσία θεσμοθέτησε έναν οδικό διάδρομο μέσω της επικράτειάς του, καθώς χιλιάδες κοντέινερ παραμένουν εγκλωβισμένα στο λιμάνι του Καράτσι λόγω του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ και των πλοίων που προσπαθούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.
Το Υπουργείο Εμπορίου εξέδωσε την εντολή Transit of Goods through Territory of Pakistan Order 2026 στις 25 Απριλίου, θέτοντάς την σε άμεση ισχύ.
Η εντολή επιτρέπει τη μεταφορά εμπορευμάτων που προέρχονται από τρίτες χώρες μέσω του Πακιστάν και την παράδοσή τους στο Ιράν οδικώς.
Η ανακοίνωση συμπίπτει με την επίσκεψη του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Abbas Araghchi, στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό, Shehbaz Sharif, και τον αρχηγό του στρατού, Asim Munir, στο πλαίσιο μιας σειράς διπλωματικών επαφών καθώς το Πακιστάν επιχειρεί να μεσολαβήσει για τον τερματισμό του δίμηνου πολέμου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο ομοσπονδιακός υπουργός Εμπορίου, Jam Kamal Khan, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «σημαντικό βήμα προς την προώθηση του περιφερειακού εμπορίου και την ενίσχυση του ρόλου του Πακιστάν ως βασικού εμπορικού διαδρόμου».
Το Ιράν δεν έχει σχολιάσει δημόσια την κίνηση, και το Al Jazeera ανέφερε ότι το ερώτημά του προς την ιρανική πρεσβεία στο Ισλαμαμπάντ δεν απαντήθηκε.
Η ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει εμπορεύματα ινδικής προέλευσης. Ξεχωριστή εντολή του Υπουργείου Εμπορίου τον Μάιο του 2025, μετά τον αεροπορικό πόλεμο Ινδίας–Πακιστάν εκείνου του μήνα, απαγορεύει τη διαμετακόμιση ινδικών εμπορευμάτων μέσω Πακιστάν με οποιοδήποτε μέσο και παραμένει σε ισχύ.
Διαδρομές και κανονισμοί
Οι έξι καθορισμένες διαδρομές συνδέουν τα κύρια λιμάνια του Πακιστάν, Καράτσι, Πορτ Κασίμ και Γκουαντάρ, με δύο ιρανικά συνοριακά περάσματα, Γκαμπντ και Ταφτάν, περνώντας μέσω του Μπαλουχιστάν από Τουρμπάτ, Πανγκούρ, Χουζντάρ, Κουέτα και Νταλμπαντίν.
Η συντομότερη διαδρομή, ο διάδρομος Γκουαντάρ–Γκαμπντ, μειώνει τον χρόνο μεταφοράς προς τα ιρανικά σύνορα σε δύο έως τρεις ώρες, σε σύγκριση με τις 16 έως 18 ώρες που απαιτούνται από το Καράτσι – το μεγαλύτερο λιμάνι του Πακιστάν – μέχρι τα σύνορα με το Ιράν.
Η διαδρομή Γκουαντάρ–Γκαμπντ μπορεί να μειώσει το κόστος μεταφοράς κατά 45 έως 55% σε σύγκριση με το κόστος από το λιμάνι του Καράτσι, σύμφωνα με αξιωματούχους.
Αλλά για το Ιράν, εταιρείες που αποστέλλουν εμπορεύματα στη χώρα και τους μεταφορείς, όλες οι διαδρομές προς το ιρανικό έδαφος είναι πλέον βιώσιμες επιλογές, καθώς η βασική θαλάσσια δίοδος που χρησιμοποιούσαν παραδοσιακά – τα Στενά του Ορμούζ – έχει αποκλειστεί από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Διάδρομος διαμορφωμένος από τη σύγκρουση
Ο τρέχων πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις στο Ιράν.
Τις επόμενες εβδομάδες, το Ιράν περιόρισε την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου σε καιρό ειρήνης, διαταράσσοντας μία από τις πιο κρίσιμες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Το Πακιστάν μεσολάβησε για εκεχειρία στις 8 Απριλίου και φιλοξένησε τον πρώτο γύρο άμεσων συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν στις 11 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν σχεδόν μία ημέρα αλλά κατέληξαν χωρίς συμφωνία.
Δύο ημέρες αργότερα, η Ουάσιγκτον επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, περιορίζοντας τη θαλάσσια πρόσβαση της Τεχεράνης.
Ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών έχει έκτοτε παγώσει. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ακύρωσε προγραμματισμένη επίσκεψη στο Ισλαμαμπάντ των ειδικών απεσταλμένων Steve Witkoff και Jared Kushner το περασμένο Σαββατοκύριακο.
Το Ιράν έχει αποκλείσει τις άμεσες διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον όσο συνεχίζεται ο αποκλεισμός, αν και ο Araghchi δήλωσε σε Πακιστανούς αξιωματούχους ότι η Τεχεράνη θα συνεχίσει να συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης του Ισλαμαμπάντ «μέχρι να επιτευχθεί αποτέλεσμα».
Η εντολή διαμετακόμισης φαίνεται να αποτελεί άμεση οικονομική απάντηση σε αυτό το αδιέξοδο.
Περισσότερα από 3.000 κοντέινερ με προορισμό το Ιράν έχουν παραμείνει εγκλωβισμένα στο λιμάνι του Καράτσι για αρκετές ημέρες, με τα πλοία να μην μπορούν να παραλάβουν το φορτίο.
Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν εκτοξευθεί από περίπου 0,12% της αξίας ενός πλοίου πριν τη σύγκρουση σε περίπου 5%, καθιστώντας τη ναυτιλία προς την περιοχή υπερβολικά ακριβή για πολλούς μεταφορείς.
Μεταβαλλόμενες περιφερειακές δυναμικές
Ο διάδρομος σηματοδοτεί επίσης μια μετατόπιση μακριά από το Αφγανιστάν, του οποίου οι σχέσεις με το Πακιστάν έχουν επιδεινωθεί σημαντικά.
Οι δύο πλευρές συγκρούστηκαν τον Οκτώβριο του 2025 και ξανά τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του τρέχοντος έτους, με συγκρούσεις να συνεχίζονται κατά μήκος των βορειοδυτικών και νοτιοδυτικών συνόρων.
Τα περάσματα Τόρκχαμ και Τσαμάν έχουν πάψει να λειτουργούν ως αξιόπιστες εμπορικές διαδρομές από την κλιμάκωση των εντάσεων, περιορίζοντας την χερσαία πρόσβαση του Πακιστάν στις αγορές της Κεντρικής Ασίας.
«Πρόκειται για μια παραδειγματική μετατόπιση. Οι σχέσεις του Πακιστάν με τους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν, τους de facto ηγέτες στην Καμπούλ, δεν έχουν κουμπί επαναφοράς», δήλωσε ο Iftikhar Firdous, συνιδρυτής του The Khorasan Diary, στο Al Jazeera.
«Η Καμπούλ διαφοροποιείται μακριά από το Πακιστάν προς το Ιράν και την Κεντρική Ασία, αλλά αυτή η κίνηση ανατρέπει την εξίσωση.
Το Πακιστάν μπορεί τώρα να παρακάμψει πλήρως το Αφγανιστάν για το δυτικό εμπόριο. Η επίδραση στη στρατηγική σημασία και τα έσοδα διέλευσης της Καμπούλ δεν είναι άμεση – αλλά είναι πραγματική».
Οι επιπτώσεις υπερβαίνουν τις διμερείς σχέσεις
«Αυτός ο διάδρομος μειώνει επίσης την εξάρτηση του Πακιστάν από τις μεγαλύτερες θαλάσσιες διαδρομές μέσω του Κόλπου. Η γεωπολιτική, η ασφάλεια και οι υποδομές θα καθορίσουν τελικά ποιοι διάδρομοι θα κυριαρχήσουν, αλλά τοποθετεί το Πακιστάν ως την κύρια χερσαία πύλη για εμπορικές διαδρομές που υποστηρίζονται από την Κίνα προς τη Δυτική Ασία και πέρα από αυτήν», είπε οπ Firdous.
Ο Minhas Majeed Marwat, ακαδημαϊκός από την Πεσαβάρ και γεωπολιτικός αναλυτής, ζήτησε προσοχή. «Ένα περικυκλωμένο Αφγανιστάν είναι ένα αποσταθεροποιημένο Αφγανιστάν, και το Πακιστάν γνωρίζει καλύτερα από τους περισσότερους τι κοστίζει αυτό», έγραψε στο X στις 27 Απριλίου.
«Η ευκαιρία εδώ είναι πραγματική. Το ίδιο και ο κίνδυνος. Η ασφάλεια στα βορειοδυτικά και νοτιοδυτικά σύνορα παραμένει η μεταβλητή που θα μπορούσε να ανατρέψει τα πάντα. Το Πακιστάν βρίσκεται σε καλή θέση. Δεν βρίσκεται ακόμη σε ασφαλή θέση. Αυτά είναι διαφορετικά πράγματα» κατέληξε ο ίδιος.
www.worldenergynews.gr
