Ένα βίντεο που έγινε viral και έδειχνε ένα τεράστιο ψάρι να κολυμπά σε κανάλι νερού στον Πυρηνικό Σταθμό του Τσερνόμπιλ, πυροδότησε τη φήμη ότι η ραδιενέργεια είχε δημιουργήσει ραδιενεργά «μεταλλαγμένα» όντα· ωστόσο, η επιστήμη απέδειξε ότι δεν υπήρχε τίποτα το «μεταλλαγμένο» σε αυτά. Ο ευρωπαϊκός γουλιανός (Wels catfish) είναι, από τη φύση του, ένα από τα μεγαλύτερα είδη ψαριών γλυκού νερού στον κόσμο. Η πραγματική ιστορική αλλαγή ξεκίνησε το 2014, όταν απενεργοποιήθηκαν οι αντλίες ψύξης και η τεράστια δεξαμενή άρχισε να ξεραίνεται και να μετατρέπεται σε ένα οικοσύστημα υγροτόπων και δασών, διασπώμενη σε μικρότερες λίμνες και υγρότοπους.
Το ψάρι φαίνεται τερατώδες επειδή, από τη φύση τους, οι γουλιανοί είναι όντως τέτοιοι.
Ο γουλιανός είναι το μεγαλύτερο ψάρι γλυκού νερού στην Ευρώπη. Ενδεικτικά, έχει επιβεβαιωθεί ότι μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 2,73 μέτρακαι σε βάρος τα 130 κιλά.
Υπάρχει κάτι το εντυπωσιακό και δραματικό στα βίντεο, καθώς ένα μεγάλο ψάρι που βιντεοσκοπείται κοντά στον φακό του κινητού —χωρίς κάποιο αντικείμενο αναφοράς για τη σύγκριση του μεγέθους του— μπορεί να γεμίσει ολόκληρη την οθόνη. Σημαντικό ρόλο παίζει και η μεγάλη διάρκεια ζωής αυτών των ζώων, καθώς έρευνες δείχνουν ότι οι γουλιανοί μπορούν να επιβιώσουν για πολλές δεκαετίες και να συνεχίσουν να αναπτύσσονται μέχρι να φτάσουν σε τεράστια μεγέθη.
Αρκετοί μεγάλοι γουλιανοί κολυμπούν στα νερά του Τσερνόμπιλ.
Αρκετοί γουλιανοί κινούνται μέσα στο νερό στο Τσερνόμπιλ. Το επιβλητικό τους μέγεθος τροφοδότησε ιστορίες περί ραδιενεργών μεταλλάξεων, παρόλο που το μεγάλο σωματικό μέγεθος αποτελεί φυσικό χαρακτηριστικό του είδους.
Γιατί οι αντλίες λειτουργούσαν για 13 χρόνια μετά την παύση λειτουργίας του σταθμού
Η τελευταία μονάδα (Μονάδα 3) που παρέμενε σε λειτουργία στον σταθμό έκλεισε στις 15 Δεκεμβρίου 2000. Ωστόσο, το πρόβλημα ήταν ότι η δεξαμενή έχανε συνεχώς νερό λόγω διαρροών και εξάτμισης. Έτσι, η διατήρηση της στάθμης του νερού απαιτούσε την πληρωμή ενός υπέρογκου λογαριασμού βιομηχανικού ηλεκτρικού ρεύματος για την άντληση νερού αναπλήρωσης από τον ποταμό Πρίπιατ.
Ο σταθμός άντλησης τέθηκε τελικά εκτός λειτουργίας τον Μάιο του 2014, ενώ τον Αύγουστο του 2016 η στάθμη του νερού είχε υποχωρήσει τόσο ώστε η δεξαμενή χωρίστηκε σε τρία ξεχωριστά τμήματα· δορυφορικές εικόνες έδειξαν ότι, έναν χρόνο αργότερα, το 42% της επιφάνειας είχε μετατραπεί σε ξηρά. Εκείνη την εποχή, ιτιές, σημύδες, βάλτινα χόρτα και μερικά πεύκα άρχισαν να εξαπλώνονται στον πυθμένα της πρώην δεξαμενής ψύξης. Τελικά, τον Αύγουστο του 2019, ανακοινώθηκε ότι η περιοχή μετατρεπόταν σε υγροβιότοπο, με τη στάθμη του νερού να εξαρτάται πλέον από τις βροχοπτώσεις, τα υπόγεια ύδατα και τη ροή του ποταμού.
Τι αποκάλυψαν πραγματικά οι μελέτες για την ακτινοβολία
Μια μελέτη του 1996 εντόπισε βιολογικές βλάβες σε γουλιανούς (είδος γατόψαρου) εντός της δεξαμενής ψύξης, δείχνοντας ότι τα ψάρια αυτά παρουσίαζαν περισσότερες θραύσεις στις αλυσίδες του DNA σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέφεραν ότι οι βλάβες αυτές συνδέονταν άμεσα με τη συγκέντρωση ραδιοκαισίου στον οργανισμό κάθε ζώου.
Μια άλλη μελέτη, το 2018, εξέτασε πέρκες και τσιρόνια από επτά λίμνες γύρω από το Τσερνόμπιλ. Διαπιστώθηκε ότι, σε γενικές γραμμές, και τα δύο είδη ήταν υγιή. Ωστόσο, οι πέρκες στις πιο μολυσμένες λίμνες παρουσίασαν καθυστέρηση στην ωρίμανση των γονάδων και πολλά αναπαραγωγικά προβλήματα που δεν παρατηρήθηκαν στα τσιρόνια.
Η ιστορία του βιότοπου που χάνεται αξίζει την προσοχή μας
Συνολικά, περίπου το 70% του αρχικού πυθμένα βρισκόταν σε ρηχά νερά (όχι αρκετά βαθιά ώστε να παραμείνουν καλυμμένα κατά τη μείωση της στάθμης), και τα μοντέλα προέβλεπαν ότι ο πληθυσμός των ψαριών θα μπορούσε να μειωθεί από περίπου 40 σε 22 είδη.
Δυστυχώς, αυτό σημαίνει ότι η αλλαγή του βιότοπου δεν πέρασε απαρατήρητη, ωστόσο η προσοχή του κοινού συχνά εστιάζει σε «ιστορίες για τέρατα». Η παλιά δεξαμενή ψύξης μετατρέπεται σταδιακά σε ένα μωσαϊκό από λιμνάζοντα νερά, βάλτους και νεαρά δάση, και αυτή η αργή μεταμόρφωση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα τρομακτικά βίντεο με ψάρια που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
www.worldenergynews.gr
