Σε όλη την διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας ο πιστός λαός παρακολουθεί στις εκκλησίες, να εκτυλίσσεται το Θείο Δράμα. Η Μεγάλη Πέμπτη αποτελεί την δραματικότερη μέρα της εβδομάδος αυτής, με τέσσερα κορυφαία γεγονότα.
Το γεγονός του Ιερού Νιπτήρα
Αρχικά, το γεγονός του Ιερού Νιπτήρα περιγράφει το νίψιμο των ποδιών των Δώδεκα Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό.
Λίγο πριν ξεκινήσει ο Μυστικός Δείπνος, ο Κύριος έβγαλε τα ιμάτιά του και γεμίζοντας νερό στον νιπτήρα, ένιψε τα πόδια των μαθητών Του. Με αυτή την πράξη, ήθελε να τους μεταδώσει το μήνυμα της ταπείνωσης, λέγοντας: «όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ’ όλους» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 20, 25).
Το γεγονός του Μυστικού Δείπνου
Κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, ο Κύριος συμβούλευσε τους μαθητές Του να αισθάνονται αγάπη ο ένας για τον άλλον και να μην νοιάζονται για το ποιος θα είναι πρώτος.
Ενώ έτρωγαν, ο Ιησούς είπε ευχαριστήρια προσευχή, πήρε το ψωμί και το έκοψε κομμάτια. Έπειτα, το έδωσε στους μαθητές Του λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα, τὸ ὑπὲρ ἡμῶν κλώμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26, 26).
Στη συνέχεια, πήρε το ποτήρι με το κρασί και αφού είπε ευχαριστήρια προσευχή, τους το έδωσε λέγοντας: «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26, 27-28).
Με αυτές τις πράξεις, ο Θεάνθρωπος παρέδωσε στους μαθητές Του το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, το οποίο τελείται στην Εκκλησία μας με τη Θεία Λειτουργία.Λάβετε φαγετε
Ο Μυστικός Δείπνος ονομάστηκε έτσι γιατί ο Ιησούς Χριστός μύησε τους δώδεκα μαθητές του στο Μέγα Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και όχι επειδή πραγματοποιήθηκε κάπου κρυφά.
Το γεγονός της Υπερφυής Προσευχής
Μετά τον Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν τη σύλληψή του Κυρίου, εκτυλίχθηκε το γεγονός της Υπερφυής Προσευχής, κατά το οποίο ο Κύριος προσευχήθηκε προς τον Πατέρα του.
Στο Όρος των Ελαιών, ο Ιησούς Χριστός έκανε την τελευταία του διδασκαλία προς τους μαθητές του. Μόλις τελείωσε τη διδασκαλία του, αποσύρθηκε και πήγε να προσευχηθεί στον κήπο της Γεθσημανής.
Προσευχόμενος στον Θεό, ο Κύριος είπε: «Πάτερ μου, εἰ οὐ δύναται τοῦτο τὸ ποτήριον παρελθεῖν ἀπ' ἐμοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26,42).
Το γεγονός της Προδοσίας
Με την ολοκλήρωση της προσευχής του Ιησού Χριστού, έφτασε στο σημείο ο Ιούδας, έχοντας συνοδεία τους Ρωμαίους στρατιώτες, με σκοπό να τον προδώσει.
Στο γεγονός της Προδοσίας, ο Ιούδας παρέδωσε τον Κύριο στα χέρια των στρατιωτών, υποδεικνύοντάς τον με ένα φιλί.
Κατά τη σύλληψή του, ο Κύριος ήταν ανυπεράσπιστος. Οι στρατιώτες παρέδωσαν τον Ιησού Χριστό στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα, οι οποίοι τον έκριναν ένοχο για την ομολογία του πως είναι ο Μεσσίας. Έτσι, σηματοδοτήθηκε η αρχή των Παθών του Κυρίου.
Τα Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης
Τα δώδεκα Ευαγγέλια είναι ουσιαστικά τα 12 Ευαγγελικά αποσπάσματα που αναγιγνώσκονται την Μεγάλη Πέμπτη. Στην πραγματικότητα, τα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης είναι τέσσερα, δηλαδή όσοι είναι οι Ευαγγελιστές της Εκκλησίας μας.
Οι τέσσερις Ευαγγελιστές, Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Ιωάννης, περιγράφουν στα δώδεκα αποσπάσματα, την πορεία του Διδασκάλου τους προς τον Γολγοθά, ξεκινώντας από τον Ιερό Νιπτήρα μέχρι τη Σταύρωσή του.
Οι Λειτουργίες της Μεγάλης Πέμπτης στην Εκκλησία
Την Μεγάλη Πέμπτη, σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της χώρας οι καμπάνες χτυπούνε πένθιμα.
Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης τελείται ο εσπερινός της Μεγάλης Παρασκευής και η Λειτουργία του Μέγα Βασίλειου. Το ίδιο βράδυ, οι πιστοί παρακολουθούν τον όρθρο της Μεγάλης Παρασκευής, όπου αποτυπώνεται η πορεία προς τη Σταύρωση, ενώ στη συνέχεια γίνεται η ανάγνωση των 12 Ευαγγελικών αποσπασμάτων.
Τα 12 Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης
- Ευαγγέλιο Πρώτο: Προλέγεται η άρνηση του Πέτρου.
- Ευαγγέλιο Δεύτερο: Η προδοσία και η σύλληψη του Ιησού Χριστού.
- Ευαγγέλιο Τρίτο: Ο Πέτρος απαρνείται τον Ιησού Χριστό.
- Ευαγγέλιο Τέταρτο: Ο Ιησούς μπροστά στον Πιλάτο.
- Ευαγγέλιο Πέμπτο: Ο θάνατος του Ιούδα.
- Ευαγγέλιο Έκτο: Οι στρατιώτες εμπαίζουν τον Κύριο.
- Ευαγγέλιο Έβδομο: Η σταύρωση του Ιησού Χριστού.
- Ευαγγέλιο Όγδοο: Ο θάνατος του Ιησού Χριστού.
- Ευαγγέλιο Ένατο: Ένας στρατιώτης λογχίζει την πλευρά του Κυρίου.
- Ευαγγέλιο Δέκατο: Ο ενταφιασμός του Ιησού Χριστού.
- Ευαγγέλιο Ενδέκατο: Η ταφή του Ιησού Χριστού.
- Ευαγγέλιο Δωδέκατο: Η φρούρηση του τάφου.
Πηγή: MONACTHΡΙΑΚΑ
Εἰς τὸν Ἱερὸν Νιπτήρα
Νίπτει Μαθητῶν ἑσπέρας Θεὸς πόδας,
Οὗ ποῦς πατῶν ἦν εἰς Ἐδὲμ δείλης πάλαι.
Εἰς τὸν Μυστικον Δεῖπνον
Διπλοῦς ὁ Δεῖπνος· Πάσχα γὰρ νόμου φέρει,
Καὶ Πάσχα καινόν, Αἷμα. Σῶμα Δεσπότου.
Εἰς τὴν ὑπερφυᾶ Προσευχὴν
Προσεύχῃ· καὶ φόβητρα, θρόμβοι αἱμάτων,
Χριστέ, προσώπου, παραιτούμενος δῆθεν
Θάνατον, ἐχθρὸν ἐν τούτοις φενακίζων.
Εἰς τὴν Προδοσίαν
Τί δεῖ μαχαιρῶν, τί ξύλων λαοπλάνοι,
Πρὸς τὸ θανεῖν πρόθυμον εἰς Κόσμου λύτρον.
Κατά τη Μεγάλη Πέμπτη επιτελούμε ανάμνηση: Της νίψεως των ποδών των Αποστόλων υπό του Κυρίου, Του Μυστικού Δείπνου, δηλαδή της παραδόσεως σ' εμάς υπό του Κυρίου του Μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας, της θαυμαστής προσευχής του Κυρίου προς τον Πατέρα Του και της προδοσίας του Κυρίου υπό του Ιούδα.
Εκείνο το βράδυ της Πέμπτης, πριν ν' αρχίσει το δείπνο ο Ιησούς σηκώνεται από το τραπέζι, αφήνει κάτω τα ιμάτιά του, βάζει νερό στο νιπτήρα και τα κάνει όλα μόνος Του, πλένοντας τα πόδια των Μαθητών Του. Με τον τρόπο αυτό θέλει να δείξει σ' όλους ότι δεν πρέπει να επιζητούμε τα πρωτεία. Μετά τη νίψη των ποδιών λέγει: «όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ' όλους».
Πρώτα πήγε στον Ιούδα και μετά στό Πέτρο, ο οποίος ήταν ο πιο ορμητικός απ' όλους και στην αρχή σταματάει το Διδάσκαλο, αλλά ύστερα όταν τον έλεγξε, υποχωρεί με τη καρδιά του. Αφού έπλυνε τα πόδια όλων, πήρε τα ιμάτιά Του και ξανακάθησε.
Άρχισε κατόπιν να τους νουθετεί να αγαπούν ο ένας τον άλλον και να μη επιζητούν το ποιός θα είναι πρώτος. Στη συνέχεια τους μίλησε για την προδοσία και επειδή θορυβήθηκαν, στρέφεται με ήρεμο τρόπο στον Ιωάννη και τον υπέδειξε.
Κατόπιν πήρε ψωμί στα χέρια Του και είπε: «Λάβετε φάγετε». Το ίδιο έκανε και με το ποτήρι του κρασιού λέγοντας: «Πιέστε απ' αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το αίμα Μου, της νέας Συμφωνίας. Αυτό να κάνετε για να Με θυμάστε». Μετά από αυτή τη στιγμή ο Ιούδας, μόλις έφαγε τον άρτο έφυγε και συμφώνησε με τους αρχιερείς να τους Τον παραδώσει.
Μετά το δείπνο βγήκαν όλοι στο όρος των Ελαιών, όπου ο Χριστός τους δίδαξε τα ανήκουστα και τελευταία μαθήματα και αρχίζει να λυπάται και να ανυπομονεί. Αναχωρεό μόνος Του και, γονατίζοντας, προσεύχεται εκτενώς. Από την πολλή αγωνία γίνεται ο ιδρώτας Του σαν σταγόνες πηχτού αίματος, οι οποίες έπεφταν στη γη. Μόλις συμπληρώνει την εναγώνια εκείνη προσευχή, φθάνει ο Ιούδας με ένοπλους στρατιώτες και πολύ όχλο και αφού χαιρετάει και φιλάει πονηρά το δάσκαλό Του, Τον παραδίδει.
Συλλαμβάνεται λοιπόν ο Ιησούς και τον φέρνουν δέσμιο στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα. Οι μαθητές σκορπίζονται και ο θερμότερος των άλλων ο Πέτρος τον ακολούθησε ως την αρχιερατική αυλή και αρνείται και αυτός ότι είναι μαθητής Του.
Εν τω μεταξύ ο θείος διδάσκαλος παρουσιάζεται μπροστά στο παράνομο συνέδριο, εξετάζεται για τους μαθητές και τη διδασκαλία Του, εξορκίζεται στο Θεό για να πεί εάν Αυτός είναι πράγματι ο Χριστός και αφού είπε την αλήθεια, κρίνεται ως ένοχος θανάτου, επειδή τάχα βλασφήμησε. Από 'κει και πέρα τον φτύνουν στο πρόσωπο, τον χτυπάνε, τον εμπαίζουν με κάθε τρόπο κατά τη διάρκεια όλης της νύχτας, ως το πρωϊ.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ'.
Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί, ἐν τῷ νιπτῆρι τοῦ Δείπνου ἐφωτίζοντο, τότε Ἰούδας ὁ δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας ἐσκοτίζετο, καὶ ἀνόμοις κριταῖς, σὲ τὸν δίκαιον Κριτὴν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων ἐραστά, τὸν διὰ ταῦτα ἀγχόνῃ χρησάμενον, φεῦγε ἀκόρεστον ψυχὴν τὴν Διδασκάλῳ τοιαῦτα τολμήσασαν. Ὁ περὶ πάντας ἀγαθός, Κύριε δόξα σοι.
Κοντάκιον
Ἦχος β'. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Τὸν ἄρτον λαβών, εἰς χεῖρας ὁ προδότης, κρυφίως αὐτάς, ἐκτείνει καὶ λαμβάνει, τὴν τιμὴν τοῦ πλάσαντος,...
Πηγή: Saint.gr
Αναλυτικά:
https://metamorfosikilkis.gr/akolouthies/megali-pempth-esperas/
www.worldenergynews.gr
