Αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις στο Ιράν το Σάββατο 28/2, σκοτώνοντας τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και αρκετούς ανώτερους αξιωματούχους, η Τεχεράνη αντέδρασε γρήγορα.
Tα αντίποινα του Ιράν
Το Ιράν δήλωσε ότι τα αντίποινά του στοχεύουν το Ισραήλ και στρατιωτικές εγκαταστάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Θα παραμείνει η κατάσταση ως ένας κύκλος αμοιβαίων επιθέσεων ή θα εξελιχθεί σε μια μακρύτερη εκστρατεία που διαμορφώνεται από την εμβέλεια επιθέσεων του Ιράν, τις συμμαχικές δυνάμεις και την πίεση στη ναυτιλία και τις ενεργειακές υποδομές;
Στο επίκεντρο του ερωτήματος βρίσκεται το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν και οι άλλες πλατφόρμες και εργαλεία που έχει στη διάθεσή του.
Τι έχει αλλάξει αυτή την φορά;
Σε αντίθεση με τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο του 2025, η δολοφονία του Χαμενεΐ φαίνεται να έπεισε την Τεχεράνη ότι η σύγκρουση είναι μια μάχη για την ίδια την επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Την Κυριακή, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι η αναζήτηση εκδίκησης για τη δολοφονία του Χαμενεΐ και άλλων ανώτερων αξιωματούχων είναι «καθήκον και νόμιμο δικαίωμα» της χώρας.
Αλλά ποιοι είναι οι τρόποι με τους οποίους το Ιράν παίρνει αυτή την «εκδίκηση»;
Η πυραυλική δύναμη του Ιράν είναι κεντρικής σημασίας για τον τρόπο που πολεμά και στέλνει σήματα. Οι αναλυτές άμυνας την περιγράφουν ως τη μεγαλύτερη και πιο ποικίλη στη Μέση Ανατολή, που περιλαμβάνει βαλλιστικούς και κρουζ πυραύλους, και έχει σχεδιαστεί για να δώσει στην Τεχεράνη εμβέλεια ακόμη και χωρίς μια σύγχρονη αεροπορία.
Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας ως τη ραχοκοκαλιά της αποτροπής, εν μέρει επειδή η αεροπορία βασίζεται σε παλαιωμένα αεροσκάφη. Οι δυτικές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι οι πύραυλοι του Ιράν τροφοδοτούν την περιφερειακή αστάθεια και θα μπορούσαν να υποστηρίξουν έναν μελλοντικό ρόλο ως πυρηνικός όπλο - ένας ισχυρισμός που η Τεχεράνη απορρίπτει.
Οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι μεγαλύτερης εμβέλειας μπορούν να ταξιδέψουν μεταξύ 2.000 χλμ. και 2.500 χλμ.. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι πύραυλοι μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ, σε βάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε όλο τον Κόλπο και σε μεγάλο μέρος της ευρύτερης περιοχής - αλλά σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του Τραμπ και ορισμένων στην τροχιά του, αυτοί οι πύραυλοι δεν μπορούν να πλησιάσουν τις ΗΠΑ.
Πύραυλοι μικρής εμβέλειας
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μικρής εμβέλειας - περίπου 150-800 χλμ. - κατασκευάζονται για κοντινούς στρατιωτικούς στόχους και γρήγορες περιφερειακές επιθέσεις.
Τα βασικά συστήματα περιλαμβάνουν τις παραλλαγές Fateh: τους πυραύλους Zolfaghar, Qiam-1 και τους παλαιότερους πυραύλους Shahab-1/2. Η μικρότερη εμβέλειά τους μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα σε μια κρίση. Μπορούν να εκτοξευθούν σε ομοβροντίες, μειώνοντας τον χρόνο προειδοποίησης και καθιστώντας την πρόληψη πιο δύσκολη.
Το Ιράν χρησιμοποίησε αυτό το σενάριο τον Ιανουάριο του 2020, εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους στην αεροπορική βάση Άιν αλ-Άσαντ στο Ιράκ, μετά τη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί από τις ΗΠΑ, του πιο υψηλού προφίλ στρατηγού της χώρας. Η επίθεση κατέστρεψε τις υποδομές και άφησε περισσότερους από 100 Αμερικανούς υπαλλήλους με τραυματικές εγκεφαλικές βλάβες, αποδεικνύοντας ότι το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει υψηλό κόστος χωρίς να ισοφαρίσει την αεροπορική ισχύ των ΗΠΑ.
Πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς: Αλλάζοντας τον χάρτη
Εάν οι πύραυλοι μικρής εμβέλειας είναι η απάντηση του Ιράν σε ταχύ ομοβροντίες, οι βαλλιστικοί πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς - περίπου 1.500-2.000 χλμ. - είναι αυτοί που μετατρέπουν τα αντίποινα σε μια περιφερειακή εξίσωση. Συστήματα όπως το Shahab-3, το Emad, το Ghadr-1, οι παραλλαγές Khorramshahr και το Sejjil υποστηρίζουν την ικανότητα του Ιράν να χτυπά πιο μακριά, μαζί με νεότερα σχέδια όπως το Kheibar Shekan και το Haj Qassem.
Το Sejjil ξεχωρίζει ως σύστημα στερεού καυσίμου, επιτρέποντας γενικά ταχύτερη ετοιμότητα εκτόξευσης από τους πυραύλους υγρού καυσίμου - ένα πλεονέκτημα εάν το Ιράν αναμένει εισερχόμενα χτυπήματα και χρειάζεται επιλογές που μπορούν να επιβιώσουν και να ανταποκριθούν.
Αυτοί οι πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς βάζουν το Ισραήλ και ένα ευρύ φάσμα εγκαταστάσεων που συνδέονται με τις ΗΠΑ στο Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εντός εμβέλειας, διευρύνοντας τόσο τη λίστα στόχων του Ιράν όσο και την έκθεση της περιοχής.
Πύραυλοι κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη
Οι πύραυλοι κρουζ πετούν χαμηλά, μπορούν να αγκαλιάσουν το έδαφος και είναι συχνά πιο δύσκολο να εντοπιστούν και να παρακολουθηθούν - ειδικά όταν εκτοξεύονται μαζί με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή βαλλιστικές ομοβροντίες που έχουν σχεδιαστεί για να υπερφορτώσουν την αεράμυνα.
Το Ιράν εκτιμάται ευρέως ότι διαθέτει πυραύλους κρουζ για επίθεση επί ξηράς και κατά πλοίων, όπως οι Soumar, Ya-Ali, οι παραλλαγές Quds, Hoveyzeh, Paveh και Ra’ad. Ο Soumar έχει εμβέλεια 2.500 χλμ. (1.553 μίλια).
Τα drones προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο πίεσης. Πιο αργά από τους πυραύλους αλλά φθηνότερα και πιο εύκολα στην εκτόξευση σε μεγάλους αριθμούς, τα drones μονής κατεύθυνσης επίθεσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επαναλαμβανόμενα κύματα καθώς διαθέτουν δικές τους αεράμυνες και να διατηρούν τα αεροδρόμια, τα λιμάνια και τις ενεργειακές εγκαταστάσεις σε συνεχόμενη επιφυλακή για ώρες, όχι για λεπτά. Οι αναλυτές λένε ότι αυτή η τακτική κορεσμού είναι πιθανό να κυριαρχήσει περισσότερο εάν η αντιπαράθεση βαθύνει.
Υπόγειες «πόλεις πυραύλων»: Επιβιώνοντας από τα πρώτα χτυπήματα
Ο αριθμός των πυραύλων έχει σημασία, αλλά σε μια παρατεταμένη αντιπαράθεση, το βασικό ερώτημα είναι για πόσο καιρό μπορεί το Ιράν να συνεχίσει να βάλλει μετά την απορρόφηση των επιθέσεων.
Η Τεχεράνη έχει περάσει χρόνια σκληραίνοντας μέρη του προγράμματός της σε υπόγειες σήραγγες αποθήκευσης, κρυφές βάσεις και προστατευμένες θέσεις εκτόξευσης σε όλη τη χώρα. Αυτό το δίκτυο δυσκολεύει την ταχεία υποβάθμιση της ικανότητας του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και αναγκάζει τους αντιπάλους να υποθέσουν ότι κάποια ικανότητα θα επιβιώσει ακόμη και από ένα μεγάλο πρώτο κύμα επιθέσεων.
Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν μπορεί να απειλήσει τις ναυτικές δυνάμεις και την εμπορική ναυτιλία χρησιμοποιώντας πυραύλους κατά πλοίων, ναυτικές νάρκες, drones και σκάφη ταχείας επίθεσης. Έχει επίσης επιδείξει αυτό που αποκαλεί «υπερηχητικά» συστήματα, όπως η σειρά Fattah, διαφημίζοντας πολύ υψηλές ταχύτητες και ευελιξία, αν και ανεξάρτητα στοιχεία σχετικά με την επιχειρησιακή τους κατάσταση παραμένουν περιορισμένα.
Δεν είναι απαραίτητος ένας επίσημος αποκλεισμός για να μετακινηθούν οι αγορές. Οι προειδοποιήσεις μέσω ασυρμάτου που αποδίδονται στα δεξαμενόπλοια του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) του Ιράν που βρίσκονται εκτός του στενού και η αυξανόμενη ασφάλιση κινδύνου πολέμου επηρεάζουν ήδη τις κινήσεις των πλοίων και το κόστος μεταφοράς. Το IRGC δήλωσε επίσης ότι έπληξε τρία πετρελαιοφόρα που συνδέονται με τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
Το μήνυμα της Τεχεράνης: Κανένας «περιορισμένος» πόλεμος
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ ή του Ισραήλ σε ιρανικό έδαφος θα αντιμετωπιστεί ως η έναρξη ενός ευρύτερου πολέμου, όχι ως μια ελεγχόμενη επιχείρηση. Μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ, αυτό το μήνυμα έχει σκληρύνει.
Το IRGC έχει υποσχεθεί περαιτέρω αντίποινα και το Ιράν έχει σηματοδοτήσει μια εκστρατεία αντί για ένα μόνο δραματικό πλήγμα: συνεχείς εκτοξεύσεις εναντίον του Ισραήλ και αυτό που τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν ως επιθέσεις κοντά σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε περισσότερες από μία χώρες, παράλληλα με απειλές για δράση σε και γύρω από βασικές εμπορικές οδούς.
www.worldenergynews.gr
