Σύμφωνα με το think tank Atlantic Council, οι ευρωπαϊκές χώρες παρουσίασαν πρόοδο στην επίτευξη του στόχου για αμυντικές δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, στόχο που είχε συμφωνηθεί στη Σύνοδο της Χάγης το 2025
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ενδέχεται να είναι η τελευταία για κάποιο διάστημα, καθώς οι σύμμαχοι δεν δεσμεύτηκαν για νέα συνάντηση το 2027. Παρά τις χαμηλές προσδοκίες λόγω των εντάσεων στις διατλαντικές σχέσεις, οι ηγέτες των κρατών-μελών κατέληξαν σε κοινό ανακοινωθέν, προώθησαν βασικές προτεραιότητες της Συμμαχίας και πυροδότησαν αρκετές πολιτικές εξελίξεις και αντιπαραθέσεις.
Σύμφωνα με το think tank Atlantic Council, οι ευρωπαϊκές χώρες παρουσίασαν πρόοδο στην επίτευξη του στόχου για αμυντικές δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, στόχο που είχε συμφωνηθεί στη Σύνοδο της Χάγης το 2025.
Τα συμπεράσματα
1- Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές και καναδικές αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 20% μέσα στο τελευταίο έτος, υπογραμμίζοντας ότι η πρόκληση πλέον είναι η μετατροπή των αυξημένων προϋπολογισμών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
2- Οι ηγέτες επανέλαβαν επίσης τη «σιδερένια δέσμευσή» τους στο Άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, δηλαδή στην αρχή της συλλογικής άμυνας. Αν και η ίδια διατύπωση περιλαμβάνεται στα ανακοινωθέντα των τελευταίων ετών, η αναφορά της απέκτησε ιδιαίτερη σημασία φέτος λόγω των αμφιβολιών που έχουν προκαλέσει οι πρόσφατες τοποθετήσεις της κυβέρνησης Τραμπ για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία.
3- Σημαντική ήταν και η ανακοίνωση συμφωνιών ύψους 50 δισ. δολαρίων στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Οι νέες συνεργασίες αφορούν συστήματα επιτήρησης, διαστημικές εφαρμογές, πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, υποβρύχια, αεροπορικές πλατφόρμες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τεχνολογίες αντιμετώπισής τους. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν νέες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής, των εφοδιαστικών αλυσίδων και της χρηματοδότησης του κλάδου.
4- Το Ιράν βρέθηκε επίσης στην ατζέντα της Συνόδου, αλλά όχι με τον τρόπο που αναμενόταν. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδίωξε να ασκήσει πιέσεις στους Ευρωπαίους συμμάχους για τη στάση τους απέναντι στην Τεχεράνη, ωστόσο οι εξελίξεις επισκιάστηκαν από την επανέναρξη των συγκρούσεων και την ανακοίνωσή του ότι η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε πλέον τερματιστεί. Το τελικό ανακοινωθέν κάλεσε την Τεχεράνη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις και υπογράμμισε τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
5- Η Ουκρανία συγκαταλέγεται στους μεγάλους κερδισμένους της Συνόδου. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε την πιο θερμή συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ από τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι είναι έτοιμος να επιτρέψει στην Ουκρανία να κατασκευάζει πυραύλους αναχαίτισης Patriot με αμερικανική άδεια, καθώς και να προχωρήσει η συμπαραγωγή drones. Οι κινήσεις αυτές εκτιμάται ότι αυξάνουν την πίεση προς τη Ρωσία.
6- Στο μέτωπο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, χωρίς όμως να λάβει οριστική απόφαση. Το βασικό εμπόδιο παραμένει η κατοχή του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα, ενώ αντιδράσεις αναμένονται και από συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η Ελλάδα και το Ισραήλ.
7- Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε παράλληλα στο προσκήνιο το ζήτημα της Γροιλανδίας, επαναλαμβάνοντας τις απειλές περί προσάρτησής της. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, απάντησε ότι η χώρα της θα υπερασπιστεί την κυριαρχία της, ενώ μετά το τέλος της Συνόδου ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επανεξετάσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη εάν δεν υπάρξει πρόοδος στο συγκεκριμένο θέμα.
8- Στο στόχαστρο του Τραμπ βρέθηκε και η Ισπανία, καθώς επανέλαβε τις επικρίσεις του για τη χαμηλή συμμετοχή της στις αμυντικές δαπάνες και για την άρνησή της να διευκολύνει αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ επέλεξε να απαντήσει με ήπιους τόνους, επισημαίνοντας τη συμβολή της χώρας του στις αποστολές του ΝΑΤΟ.
9- Οι χώρες του Ινδο-Ειρηνικού συμμετείχαν με περιορισμένη εκπροσώπηση, ενώ το τελικό ανακοινωθέν περιείχε αισθητά πιο ήπιες αναφορές στην Κίνα σε σχέση με προηγούμενες Συνόδους. Αναλυτές εκτιμούν ότι η απουσία ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στο Πεκίνο δυσκολεύει τη διαμόρφωση μιας συνεκτικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ απέναντι στις προκλήσεις που θέτει η Κίνα.
10- Μία ακόμη σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να αφαιρέσουν τη Συρία από τη λίστα των κρατών που θεωρούνται υποστηρικτές της τρομοκρατίας, στην οποία βρίσκεται από το 1979. Η απόφαση εκτιμάται ότι θα επιταχύνει τη διεθνή επανένταξη της Δαμασκού, αν και αναλυτές επισημαίνουν ότι θα πρέπει να συνοδευτεί από μια συνεκτική στρατηγική για τον μελλοντικό ρόλο της χώρας στην περιοχή.
11- Τέλος, η Συμμαχία δεν όρισε ημερομηνία για την επόμενη Σύνοδο Κορυφής, γεγονός που σημαίνει ότι η προγραμματισμένη διοργάνωση στην Αλβανία τίθεται προσωρινά σε αναμονή. Ο Μαρκ Ρούτε επιβεβαίωσε ότι η επόμενη Σύνοδος θα πραγματοποιηθεί τελικά στην Αλβανία, χωρίς όμως να προσδιορίσει το χρονοδιάγραμμα, καθώς αρκετά κράτη-μέλη επιθυμούν να αποφύγουν τις ετήσιες συνόδους και να επικεντρωθούν στην υλοποίηση των νέων αμυντικών δεσμεύσεων.
