Μέσα σε δύο ημέρες κατά τη διάρκεια του σύντομου καλοκαιριού του 2025 πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο, μια εταιρεία εξόρυξης μετέφερε ολόκληρο ένα ξύλινο κτίριο εκκλησίας 113 ετών, σχεδόν δύο μίλια μακριά, σε ένα μηχανικό κατόρθωμα που έγινε πρωτοσέλιδο διεθνώς.
Αλλαγές στον χάρτη μιας πόλης
Η μεταφορά της εκκλησίας Kiruna από την ομώνυμη σουηδική πόλη, η οποία δημιουργήθηκε από τη βιομηχανία εξόρυξης σιδηρομεταλλεύματος, δεν ήταν ένα μεμονωμένο κατόρθωμα. Η μετεγκατάσταση της εκκλησίας αποτελεί μέρος ενός δεκαετούς έργου της σουηδικής εταιρείας εξόρυξης LKAB, η οποία μετεγκαθιστά ολόκληρη την πόλη Kiruna για να επεκτείνει την εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος και να αξιοποιήσει πρόσφατα ανακαλυφθέντα κοιτάσματα σπάνιων γαιών.
Πριν από χρόνια, η LKAB ανακοίνωσε σχέδια για τη μεταφορά της πόλης από την τρέχουσα τοποθεσία της λόγω επέκτασης της εξόρυξης και καθίζησης του εδάφους. Το πιο φιλόδοξο έργο αστικής μεταμόρφωσης στον κόσμο θα χρειαστεί περισσότερο από μια δεκαετία για να ολοκληρωθεί, με τους κατοίκους να λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση για να μετακομίσουν ή ένα νέο σπίτι.
Περίπου το 90% των κατοίκων έχουν επιλέξει να αγοράσουν ένα νέο σπίτι, δήλωσε στο CNBC σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Niklas Johansson, ανώτερος αντιπρόεδρος δημοσίων σχέσεων και εξωτερικών σχέσεων της LKAB. Ενώ ορισμένοι κάτοικοι είναι λυπημένοι που θα πρέπει να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, όλοι στην πόλη των ορυχείων γνωρίζουν ότι η Κιρούνα εξαρτάται από τη βιομηχανία, δήλωσε στο CNBC ο Mats Taaveniku, Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Κιρούνα.
«Η Κιρούνα είναι χτισμένη πάνω στα ορυκτά, επομένως κάθε κάτοικος της Κιρούνα γνωρίζει ότι πρέπει να μετακομίσουμε από τα σπίτια μας αργά ή γρήγορα επειδή εξαρτόμαστε από αυτήν τη βιομηχανία εξόρυξης», δήλωσε ο Taaveniku.
Αναζήτηση νέων κοιτασμάτων
Η LKAB εξορύσσει σιδηρομετάλλευμα στην Κιρούνα από τις αρχές του 20ού αιώνα και το ορυχείο Kiirunavaara είναι σήμερα το μεγαλύτερο υπόγειο ορυχείο σιδηρομεταλλεύματος στον κόσμο. Στην Κιρούνα, η LKAB εξερευνά επίσης το νέο κοίτασμα, Per Geijer, ένα κοίτασμα σιδηρομεταλλεύματος που περιέχει υψηλά επίπεδα φωσφόρου και είναι ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα σπάνιων γαιών στην Ευρώπη.
Η LKAB ανακοίνωσε το 2023 ότι είχε εντοπίσει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών στην περιοχή της Κιρούνα, το οποίο είναι το μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα του είδους του στην Ευρώπη. Μετά από ένα επιτυχημένο στάδιο εξερεύνησης, η LKAB διαπίστωσε ότι οι ορυκτοί πόροι σπάνιων γαιών στην περιοχή υπερβαίνουν το 1 εκατομμύριο τόνους οξειδίων σπάνιων γαιών.
«Αυτό είναι το μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα σπάνιων γαιών στο δικό μας μέρος του κόσμου και θα μπορούσε να γίνει ένα σημαντικό δομικό στοιχείο για την παραγωγή των κρίσιμων πρώτων υλών που είναι απολύτως ζωτικής σημασίας για να καταστεί δυνατή η πράσινη μετάβαση», δήλωσε τότε ο Jan Moström, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της LKAB.
«Αντιμετωπίζουμε πρόβλημα εφοδιασμού. Χωρίς ορυχεία, δεν μπορούν να υπάρξουν ηλεκτρικά οχήματα».
Οι σκανδιναβικές χώρες ανθίζουν
Το κοίτασμα σπάνιων γαιών στην Κιρούνα είναι μία από τις πολλές ανακαλύψεις στις σκανδιναβικές χώρες τα τελευταία χρόνια, οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ευρώπη να διαφοροποιήσει τον εφοδιασμό της με ορυκτά μακριά από την κυριαρχία της Κίνας.
Στη Φινλανδία, ο Όμιλος Φινλανδικών Ορυκτών ανακοίνωσε το 2023 ότι δύο ορυκτά σπάνιων γαιών - ο κουκαρενκόϊτης και ο κορδυλίτης - βρέθηκαν στη Φινλανδία για πρώτη φορά.
Στη Νορβηγία, οι Franzefoss Minerals και REE Minerals δεσμεύτηκαν πέρυσι να αναπτύξουν το μεγαλύτερο κοίτασμα ελαφρών σπάνιων γαιών στην Ευρώπη στο πεδίο Fen στην πόλη Ulefoss.
«Οι αναλύσεις μας υποδηλώνουν ότι το κοίτασμα Fen από μόνο του θα είναι σε θέση να καλύψει σημαντικά τμήματα των αναγκών της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για τις επόμενες δεκαετίες», δήλωσε ο Thor Bendik Weider, πρόεδρος της REE Minerals Holding AS.
Η αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών
Η αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών είναι από τις πιο συγκεντρωμένες σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας, έγραψαν σε σχόλιο οι αναλυτές του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) στα τέλη του 2025. Εκτιμάται ότι η Κίνα κατέχει μερίδιο 59% στην εξόρυξη σπάνιων γαιών, 91% στη διύλιση και ένα εντυπωσιακό 94% στην κατασκευή μαγνητών, αναφέρει ο οργανισμός.
Επιπλέον, η Κίνα έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στην κατασκευή μόνιμων μαγνητών που περιέχουν σπάνιες γαίες. Πριν από δύο δεκαετίες, η Κίνα αντιπροσώπευε περίπου το 50% της παραγωγής συσσωματωμένων μόνιμων μαγνητών που χρησιμοποιούνται συνήθως σε αυτοκίνητα, ανεμογεννήτριες, βιομηχανικούς κινητήρες, κέντρα δεδομένων και αμυντικά συστήματα.
«Αυτό το μερίδιο έχει αυξηθεί σημαντικά στο 94% σήμερα, καθιστώντας την Κίνα τον μεγαλύτερο προμηθευτή στον κόσμο του εξαρτήματος που είναι κρίσιμο για την κατασκευή των πιο ισχυρών κινητήρων που χρησιμοποιούνται για πολλές εφαρμογές αιχμής», ανέφεραν οι αναλυτές του IEA.
«Μια τόσο υψηλή συγκέντρωση της αγοράς αφήνει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού σε στρατηγικούς τομείς - όπως η ενέργεια, η αυτοκινητοβιομηχανία, η άμυνα και τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης - ευάλωτες σε πιθανές διαταραχές».
www.worldenergynews.gr
