Από την έναρξη λειτουργίας του το 2005, το EU ETS έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, συμβάλλοντας στη μείωση των εκπομπών από τον τομέα ηλεκτροπαραγωγής, τη βιομηχανία, τις αερομεταφορές και τις θαλάσσιες μεταφορές, ενώ παράλληλα έχει αποφέρει περισσότερα από 230 δισ. ευρώ σε έσοδα από δημοπρασίες
Η πρόταση για την αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή κλιματική, βιομηχανική και οικονομική πολιτική.
Από την έναρξη λειτουργίας του το 2005, το EU ETS έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, συμβάλλοντας στη μείωση των εκπομπών από τον τομέα ηλεκτροπαραγωγής, τη βιομηχανία, τις αερομεταφορές και τις θαλάσσιες μεταφορές, ενώ παράλληλα έχει αποφέρει περισσότερα από 230 δισ. ευρώ σε έσοδα από δημοπρασίες.
Οι εκπομπές από τους τομείς που καλύπτονται από το EU ETS έχουν μειωθεί κατά περίπου 50% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005, γεγονός που καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα ενός αυστηρού και σταδιακά μειούμενου ανώτατου ορίου εκπομπών σε συνδυασμό με την τιμολόγηση του άνθρακα.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα, εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό στη βιομηχανία και τις καθαρές τεχνολογίες, επίμονα υψηλές τιμές ενέργειας σε τμήματα της οικονομίας, αλλά και σημαντικές ανάγκες για επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τον εξηλεκτρισμό και την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας.
Οι πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές που σημειώθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη επαναφέρουν με έντονο τρόπο την ανάγκη για ένα ισχυρό EU ETS, ικανό να συμβάλει στην πρόληψη φυσικών καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Την ίδια ώρα, η ΕΕ εξακολουθεί να δαπανά σχεδόν 400 δισ. ευρώ ετησίως για την εισαγωγή ορυκτών καυσίμων, γεγονός που αφήνει την ευρωπαϊκή οικονομία εκτεθειμένη σε διεθνή σημεία συμφόρησης στις εφοδιαστικές αλυσίδες και σε απότομες μεταβολές των τιμών. Ένα ισχυρό ETS λειτουργεί και ως εργαλείο ενεργειακής ανεξαρτησίας, καθώς η διατήρηση ενός αξιόπιστου σήματος τιμής επιταχύνει τη μετάβαση προς εγχώριες πηγές καθαρής ενέργειας.
Μια προβλέψιμη και αξιόπιστη αγορά άνθρακα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης. Η αποδυνάμωση της ακεραιότητας του EU ETS δεν θα αντιμετώπιζε τα διαρθρωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία. Αντίθετα, η αυξημένη κανονιστική αβεβαιότητα υπονομεύει τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις, αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης για έργα χαμηλών εκπομπών έντασης κεφαλαίου και επιβραδύνει την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών που είναι απαραίτητες για την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Το EU ETS μετά το 2030 θα πρέπει να διατηρήσει τις βασικές αρχές που έχουν καταστήσει το σύστημα επιτυχημένο, προσαρμόζοντάς το παράλληλα ώστε να στηρίξει την επόμενη φάση του βιομηχανικού και ενεργειακού μετασχηματισμού της Ευρώπης. Αυτό προϋποθέτει τη διατήρηση ενός ισχυρού και προβλέψιμου ανώτατου ορίου εκπομπών, ευθυγραμμισμένου με τους κλιματικούς στόχους για το 2040, παρέχοντας ταυτόχρονα σταθερότητα και ευελιξία στις επενδύσεις. Απαιτείται επίσης πιο στρατηγική αξιοποίηση των εσόδων του EU ETS, ώστε να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στην απανθρακοποίηση, τον εξηλεκτρισμό και τις καθαρές τεχνολογίες.
Αερομεταφορές: ένα πρώτο βήμα για την τιμολόγηση των διεθνών πτήσεων
Η αεροπορία αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή εκπομπών στην ΕΕ, με τις εκπομπές της να έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% από το 2005, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε το ETS, την ώρα που οι εκπομπές από άλλους τομείς έχουν μειωθεί.
Σημαντικό μέρος αυτών των εκπομπών προέρχεται από τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, οι οποίες συγκαταλέγονται στις πιο ρυπογόνες μορφές αεροπορικών μετακινήσεων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι εκπομπές από τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων δεν περιλαμβάνονταν στο ETS. Ως αποτέλεσμα, περισσότερο από το ήμισυ των εκπομπών της ευρωπαϊκής αεροπορίας παρέμενε εκτός τιμολόγησης άνθρακα.
Η νέα πρόταση προβλέπει την κάλυψη όλων των αναχωρούντων πτήσεων προς αεροδρόμια που βρίσκονται σε απόσταση έως 5.000 χιλιομέτρων από το αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης.
Με βάση το νέο πλαίσιο, μια πτήση από το Παρίσι προς το Ντουμπάι θα περιλαμβάνεται στο σύστημα, ενώ μια πτήση από το Παρίσι προς τη Νέα Υόρκη δεν θα καλύπτεται. Η συγκεκριμένη εμβέλεια αποφεύγει τα αεροδρόμια της Κίνας και των ΗΠΑ, περιορίζοντας τον κίνδυνο γεωπολιτικών αντιδράσεων.
Παράλληλα, η επέκταση του πεδίου εφαρμογής θα εντάξει ανταγωνιστικούς αεροπορικούς κόμβους στο σύστημα, με τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και τα αεροδρόμια να μην καλούνται πλέον να ανταγωνίζονται σε άνισους όρους για δρομολόγια προς το Ντουμπάι, τη Ντόχα και την Κωνσταντινούπολη.
Η T&E χαρακτηρίζει την πρόταση μια ρεαλιστική πρώτη κίνηση που προστατεύει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να στηρίξουν την επέκταση του ETS σε όλες τις αναχωρούσες πτήσεις από το 2028, αντί για το 2029, καθώς θεωρεί ότι το CORSIA δεν αποτελεί αποτελεσματικό μηχανισμό για τη μείωση των εκπομπών της αεροπορίας.
Πόσες εκπομπές θα καλύπτει η νέα πρόταση
Το όριο των 5.000 χιλιομέτρων καλύπτει περίπου το 59% των εκπομπών από τις αναχωρούσες πτήσεις της Ευρώπης, έναντι 44% που καλύπτεται σήμερα.
Η αύξηση της κάλυψης θα τεθεί σε εφαρμογή από το 2029.
Ωστόσο, τα δικαιώματα εκπομπών για βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (SAF) θα αντισταθμίσουν μέρος της αύξησης, μειώνοντας το ποσοστό των εκπομπών που θα τιμολογούνται στο 57% το 2029. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν οι μισές εκπομπές της ευρωπαϊκής αεροπορίας θα εξακολουθούν να μην υπόκεινται σε τιμή άνθρακα, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες θα λαμβάνουν οικονομική στήριξη για την αγορά SAF.
Η T&E επαναλαμβάνει ότι θεωρεί την πρόταση μια ρεαλιστική πρώτη κίνηση για την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων, επιμένοντας παράλληλα ότι η πλήρης επέκταση του ETS σε όλες τις αναχωρούσες πτήσεις θα πρέπει να πραγματοποιηθεί από το 2028 και όχι από το 2029, λόγω της περιορισμένης αποτελεσματικότητας του CORSIA στη μείωση των εκπομπών της αεροπορίας.
Ιδιωτικά τζετ, ίχνη συμπύκνωσης και νέες παρεμβάσεις
Η αναθεώρηση περιλαμβάνει και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις για τον περιορισμό των εκπομπών της αεροπορίας. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η για πρώτη φορά τιμολόγηση του κλιματικού αποτυπώματος των ιδιωτικών αεροσκαφών.
Παρά τη δυσανάλογα μεγάλη περιβαλλοντική τους επίδραση, τα ιδιωτικά τζετ είχαν μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό εξαιρεθεί από το EU ETS.
www.worldenergynews.gr
