Η Μαλαισία αναδεικνύεται σε κόμβο σπάνιων γαιών, αναπτύσσοντας ένα εγχώριο οικοσύστημα «από το ορυχείο έως τον μαγνήτη», που εκτείνεται από την εξερεύνηση, την εξόρυξη και τον διαχωρισμό έως τα μέταλλα, τα κράματα και τους μόνιμους μαγνήτες - Όμως, πώς προχωρά αυτό το εγχείρημα;
Μια μελέτη του Hiu Dilangit Sasongkojati στο University at Albany, SUNY, εξετάζει από κοντά τη φιλοδοξία της Μαλαισίας.
Η αλυσίδα εφοδιασμού της χώρας παραμένει κατακερματισμένη, με περιορισμένη εγχώρια δραστηριότητα στο αρχικό στάδιο, μεγάλη εξάρτηση από ξένη τεχνολογία και κατασκευαστές στα επόμενα στάδια που εξακολουθούν να εξαρτώνται από εισαγόμενα επεξεργασμένα μέταλλα.
Η Μαλαισία διαθέτει τους πόρους, αλλά όχι ακόμη μια ολοκληρωμένη αλυσίδα
Η Μαλαισία εκτιμά ότι διαθέτει περίπου 16,2 εκατομμύρια τόνους εκτιμώμενων συνολικών στοιχείων σπάνιων γαιών (TREE) σε εκτιμώμενα αποθέματα ή δυνητικούς πόρους, συγκεντρωμένα κυρίως στις πολιτείες Terengganu, Kelantan, Perak, Kedah και Pahang.
Οι αργιλώδεις σχηματισμοί προσρόφησης ιόντων της χώρας είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτοι λόγω της αναφερόμενης περιεκτικότητάς τους σε στοιχεία για μαγνήτες και βαριές σπάνιες γαίες.
Ωστόσο, η έκθεση υπογραμμίζει μια σημαντική διάκριση: η ύπαρξη πόρων δεν μεταφράζεται αυτόματα σε εγχώρια δυνατότητα επεξεργασίας.
Η κυβέρνηση της Μαλαισίας αποτιμά τους δυνητικούς πόρους σε περίπου 747,2 δισεκατομμύρια MYR (175 δισεκατομμύρια USD).
Εκτιμά ότι η ανάπτυξη του κλάδου θα μπορούσε να προσελκύσει περίπου 100 δισεκατομμύρια MYR (24,3 δισεκατομμύρια USD) σε επενδύσεις και να δημιουργήσει περίπου 4.000 θέσεις εργασίας.
Η μελέτη επικαλείται πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), σύμφωνα με την οποία η Μαλαισία θα μπορούσε να αποκτήσει περίπου το 12% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης σπάνιων γαιών έως το 2030, και δυνητικά να γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο στη διύλιση.
Αυτό παραμένει ένα σενάριο που εξαρτάται από τις εξελίξεις και όχι εγγυημένο αποτέλεσμα.
Η Μαλαισία προσπαθεί επίσης να ενθαρρύνει την εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Από τον Ιανουάριο του 2024, η χώρα διατηρεί μορατόριουμ στις εξαγωγές ακατέργαστων ή μη επεξεργασμένων σπάνιων γαιών, με στόχο να ωθήσει τους επενδυτές προς την εγχώρια διύλιση και μεταποίηση αντί για την απλή εξαγωγή πόρων.
Η χαρτογράφηση του αρχικού σταδίου της αλυσίδας εντοπίζει την MCRE Resources στην Perak, η οποία ανήκει κατά πλειοψηφία στη Southern Alliance Mining, ως εταιρεία που χρησιμοποιεί δικαιώματα τεχνολογίας από την China Rare Earth Corporation, με το υλικό να μεταφέρεται στην Κίνα για περαιτέρω επεξεργασία.
Η κατάσταση αποτυπώνει ένα κεντρικό ερώτημα για τη Μαλαισία: η κατοχή των πόρων είναι διαφορετική από τον έλεγχο της τεχνολογίας και της αλυσίδας επεξεργασίας.
Το παράδειγμα της Κίνας
Η στρατηγική σημασία της Μαλαισίας πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της κυριαρχίας της Κίνας στην παγκόσμια βιομηχανία σπάνιων γαιών.
Η μελέτη, χρησιμοποιώντας εκτιμήσεις του 2025 από τη Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, αναφέρει ότι η Κίνα αντιπροσώπευε περίπου το 69% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών από ορυχεία, ή περίπου 270.000 τόνους από τους 390.000 τόνους, ενώ οι ΗΠΑ αντιπροσώπευαν περίπου το 13%.
Η παραγωγή της Μαλαισίας από ορυχεία εκτιμήθηκε μόλις στους 110 τόνους, δηλαδή λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου συνόλου.
Η Κίνα κατείχε επίσης περίπου το 52% των παγκόσμιων αποθεμάτων σπάνιων γαιών, έναντι περίπου 1% για τη Μαλαισία. Η συγκέντρωση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην επεξεργασία και τη διύλιση, όπου η Κίνα ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας δυναμικότητας.
Η Lynas αποτελεί τη βάση του υφιστάμενου οικοσυστήματος σπάνιων γαιών της Μαλαισίας
Το πιο ανεπτυγμένο στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο της Μαλαισίας είναι η υφιστάμενη βιομηχανική υποδομή της, ιδιαίτερα η εγκατάσταση της Lynas Rare Earths στο Gebeng, η οποία παρέχει δυνατότητα διαχωρισμού εμπορικής κλίμακας εκτός Κίνας.
Η μελέτη αναδεικνύει το NdPr, παράλληλα με την αναδυόμενη παραγωγή Dy, Tb και Sm, ενώ εντοπίζει τη Malaco Group και την SG4, μια πλατφόρμα οικονομικού συντονισμού τεσσάρων πολιτειών της Μαλαισίας, μεταξύ των αναπτυσσόμενων συμμετεχόντων στο ενδιάμεσο στάδιο της αλυσίδας.
Αναπτύσσονται επίσης δυνατότητες στα επόμενα στάδια. Η Shin-Etsu Malaysia κατασκευάζει μόνιμους μαγνήτες σπάνιων γαιών, ενώ η Bomatec παράγει λύσεις μαγνητών. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι αυτές οι δραστηριότητες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα επεξεργασμένα μέταλλα.
Η Μαλαισία διαθέτει επομένως ήδη στοιχεία που καλύπτουν τα αρχικά, ενδιάμεσα και τελικά στάδια της αλυσίδας, αλλά αυτά δεν αποτελούν ακόμη μια πλήρως ολοκληρωμένη εγχώρια αλυσίδα.
Η διάκριση αυτή γίνεται ιδιαίτερα σημαντική όταν εξετάζεται η τεχνολογική θέση της χώρας. Η τεχνολογία που λειτουργεί υπό ξένο έλεγχο στη Μαλαισία μπορεί να δημιουργεί βιομηχανική δυναμικότητα χωρίς απαραίτητα να δημιουργεί τεχνολογική αυτονομία.
Τεχνολογία, ιδιοκτησία και πολιτική είναι η επόμενη δοκιμασία
Ο Νόμος Στρατηγικού Εμπορίου της Μαλαισίας του 2010 μπορεί να ρυθμίζει συγκεκριμένα στρατηγικά αγαθά και τεχνολογίες που εξέρχονται από τη χώρα.
Ωστόσο, η μελέτη διαπιστώνει ότι οι κανόνες για τις εισερχόμενες επενδύσεις παραμένουν κατακερματισμένοι και προσανατολίζονται κυρίως στην οικονομική ανάπτυξη, αντί για συστηματικό έλεγχο εθνικής ασφάλειας.
Ως εκ τούτου, διαχωρίζει δύο μηχανισμούς πολιτικής. Οι έλεγχοι στρατηγικού εμπορίου διέπουν τη μετακίνηση ευαίσθητων υλικών και τεχνολογιών εκτός Μαλαισίας, ενώ οι κανονισμοί για την ασφάλεια των επενδύσεων αφορούν το ποιος μπορεί να αποκτήσει, να επηρεάσει ή να ελέγξει στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία.
Η διάκριση έχει σημασία, επειδή ο έλεγχος των εξαγωγών δεν αντιμετωπίζει απαραίτητα τις ευπάθειες που δημιουργούνται μέσω ξένης ιδιοκτησίας ή επιρροής. Η μελέτη προτείνει έναν κεντρικοποιημένο μηχανισμό ελέγχου εθνικής ασφάλειας, ο οποίος θα μπορούσε να περιορίζει ή τελικά να εμποδίζει ξένες επενδύσεις που θεωρούνται ότι ενέχουν μη αποδεκτούς κινδύνους.
Η ομοσπονδιακή δομή της Μαλαισίας προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο. Οι πολιτείες ελέγχουν τη γη και τα δικαιώματα στα ορυκτά, ενώ η Kuala Lumpur διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες σε θέματα περιβάλλοντος, βιομηχανίας και εμπορίου.
Η έκθεση αναφέρει δικαιώματα επί των εσόδων από τις σπάνιες γαίες ύψους 12% στην Perak, 10% στην Pahang και 15% στην Kedah, καταγράφοντας παράλληλα εντάσεις μεταξύ των συμφερόντων των πολιτειών για έσοδα και των ομοσπονδιακών φιλοδοξιών για ανάπτυξη της μεταποίησης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο οικοσύστημα που περιλαμβάνει κυριαρχία των πολιτειών στους πόρους, ομοσπονδιακή πολιτική, κινεζική τεχνολογία, αυστραλιανή επεξεργασία, ιαπωνική και νοτιοκορεατική μεταποίηση, δυτικά κεφάλαια και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Από το δυναμικό των πόρων στην εμπορική δυνατότητα
Η μεταφορά τεχνολογίας είναι ένας τομέας που απαιτεί πιο προσεκτική εξέταση. Η εξόρυξη αργίλων προσρόφησης ιόντων, ο διαχωρισμός Dy και Tb, η παραγωγή οξειδίων υψηλής καθαρότητας, η μετατροπή των οξειδίων σε μέταλλα, η παραγωγή κραμάτων και η κατασκευή πιστοποιημένων πυροσυσσωματωμένων μαγνητών NdFeB αποτελούν διαφορετικές βιομηχανικές δυνατότητες και όχι μία ενιαία τεχνολογία που μπορεί απλώς να μεταφερθεί.
Ιδιαίτερα η μεταλλοποίηση παραμένει ένας σημαντικός κρίκος μεταξύ του διαχωρισμένου οξειδίου και της παραγωγής μαγνητών.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης τις διαφορές στη στρατηγική αξία των πόρων σπάνιων γαιών. Οι πρώτες ύλες που περιέχουν Dy και Tb έχουν διαφορετική σημασία από υλικό που κυριαρχείται από La και Ce, ενώ η πιθανή παρουσία βαρύτερων στοιχείων όπως το ύττριο προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο οικονομικής και τεχνολογικής πολυπλοκότητας.
Οι σπάνιες γαίες πέρα από τη γεωλογία
Η μελέτη υποστηρίζει ότι η Μαλαισία χρειάζεται να ενισχύσει την πολιτική οικονομικής ασφάλειας παράλληλα με τη βιομηχανική πολιτική.
Η Μαλαισία διαθέτει ήδη τον Νόμο Στρατηγικού Εμπορίου του 2010, ο οποίος ελέγχει καθορισμένα στρατηγικά αγαθά, τεχνολογίες και είδη διπλής χρήσης.
Τα προϊόντα σπάνιων γαιών μπορούν να υπάγονται σε αυτούς τους ελέγχους όταν πληρούν συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μαγνητών υψηλών επιδόσεων. Το πλαίσιο της Μαλαισίας καλύπτει περισσότερα από 1.500 ελεγχόμενα στρατηγικά είδη.
Ωστόσο, η Μαλαισία δεν διαθέτει κεντρικοποιημένο σύστημα για τον έλεγχο ξένων επενδύσεων σε στρατηγικούς κλάδους με κριτήριο την εθνική ασφάλεια. Η υφιστάμενη διαδικασία αξιολόγησης επενδύσεων εξετάζει τα οικονομικά οφέλη και την επιλεξιμότητα για κίνητρα, αλλά δεν μπορεί να εμποδίσει μια συναλλαγή αποκλειστικά επειδή ενέχει κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
Η έκθεση προτείνει έναν κεντρικοποιημένο μηχανισμό ελέγχου επενδύσεων που θα μπορούσε να εξετάζει, να περιορίζει ή να εμποδίζει επενδύσεις οι οποίες ενέχουν τον κίνδυνο να θέσουν στρατηγικούς πόρους, τεχνολογία ή υποδομές υπό μη αποδεκτό ξένο έλεγχο.
Το μέλλον της Μαλαισίας στις σπάνιες γαίες θα εξαρτηθεί όχι μόνο από όσα διαθέτει στο υπέδαφός της, αλλά και από το κατά πόσο μπορεί να μετατρέψει αυτούς τους πόρους σε μια ολοκληρωμένη, εμπορικά βιώσιμη και στρατηγικά ασφαλή βιομηχανική αλυσίδα εφοδιασμού.
www.worldenergynews.gr
