Η εκτίμηση των 54 δισ. δολαρίων δεν αποτυπώνει, πάντως, από μόνη της τη συνολική ελκυστικότητα της Λατινικής Αμερικής ως επενδυτικού προορισμού - Οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, ανάλογα με την ανάπτυξη του μεταλλευτικού κλάδου, τις υποδομές, τη λειτουργία των θεσμών, την ασφάλεια και το ρυθμιστικό πλαίσιο
Περισσότερα από 54 δισ. δολάρια έχουν χαθεί ή παραμένουν δεσμευμένα από το 2018 σε μεταλλευτικά έργα στη Λατινική Αμερική, καθώς προβλήματα αδειοδότησης, κοινωνικές αντιδράσεις, νομικές διαμάχες και ζητήματα ασφάλειας καθυστερούν ή ανατρέπουν επενδυτικά σχέδια, περιορίζοντας την αξιοποίηση του σημαντικού ορυκτού πλούτου της περιοχής.
Σύμφωνα με εκτίμηση της Americas Market Intelligence (AMI), περίπου 38 δισ. δολάρια αφορούν διαγραφές επενδύσεων, δικαστικούς συμβιβασμούς, πρόστιμα και άλλες καταγεγραμμένες απώλειες, ενώ επιπλέον 16 δισ. δολάρια αντιστοιχούν σε κεφάλαια που παραμένουν «παγωμένα» σε έργα τα οποία έχουν καθυστερήσει ή ανασταλεί.
Από το δεύτερο ποσό, περίπου 7 δισ. δολάρια συνδέονται με επενδύσεις σε έργα χαλκού στο Περού, ενώ άλλα 4 δισ. αφορούν τρία μεταλλευτικά projects στο Μεξικό που έχουν μπλοκάρει λόγω προβλημάτων στις διαδικασίες αδειοδότησης.
Ο Σεμπαστιάν Πέρες-Φερέιρο, συνδιευθυντής του τομέα μεταλλείων και κινδύνων της AMI, παρουσίασε τα στοιχεία σε διαδικτυακή εκδήλωση, ενώ ο Χουάν Κάρλος Γκουαχάρδο, εκτελεστικός διευθυντής της χιλιανής Plusmining Consulting, σημείωσε ότι το μέγεθος της εκτίμησης αντανακλά σε γενικές γραμμές την κλίμακα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κλάδος στην περιοχή. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι πρέπει να διαχωρίζονται οι απώλειες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τα κεφάλαια που παραμένουν δεσμευμένα σε καθυστερημένα έργα.
Η εκτίμηση των 54 δισ. δολαρίων δεν αποτυπώνει, πάντως, από μόνη της τη συνολική ελκυστικότητα της Λατινικής Αμερικής ως επενδυτικού προορισμού. Οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, ανάλογα με την ανάπτυξη του μεταλλευτικού κλάδου, τις υποδομές, τη λειτουργία των θεσμών, την ασφάλεια και το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Το κόστος της αβεβαιότητας
Κεντρικό πρόβλημα για τους επενδυτές αποτελεί η αβεβαιότητα ως προς το αν και πότε ένα έργο μπορεί να περάσει από τον σχεδιασμό στην παραγωγή. Οι ειδικοί της AMI, Εντουάρντο Ζαμανίγιο και Μάρτα Ριβέρα, χαρακτηρίζουν την «βεβαιότητα εκτέλεσης» μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την περιοχή, με τη διάρκεια και την προβλεψιμότητα των αδειοδοτήσεων να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Η πρόκληση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις διοικητικές διαδικασίες. Ένα μεγάλο μεταλλευτικό έργο χρειάζεται σταθερή θεσμική και κοινωνική νομιμοποίηση, καθώς μπορεί να λειτουργεί για δεκαετίες. Ακόμη και ένα τεχνικά άρτιο και οικονομικά βιώσιμο project μπορεί να παραμείνει ευάλωτο εάν δεν εξασφαλίσει τη διαρκή αποδοχή των τοπικών κοινωνιών.
Το ζήτημα γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στο Περού, όπου η κοινωνική αντίδραση, η παράνομη εξόρυξη και η κανονιστική αβεβαιότητα έχουν καθυστερήσει έργα χαλκού συνολικής αξίας περίπου 7 δισ. δολαρίων. Στο Μεξικό, τα El Arco στην Μπάχα Καλιφόρνια, San Nicolás στη Ζακατέκας και Cordero στην Τσιουάουα αντιπροσωπεύουν επενδύσεις περίπου 4 δισ. δολαρίων που παραμένουν σε εκκρεμότητα λόγω προβλημάτων στις άδειες.
Στη Χιλή, οι χρονοβόρες και σύνθετες διαδικασίες περιβαλλοντικής έγκρισης επηρεάζουν νέες επενδύσεις και επεκτάσεις υφιστάμενων ορυχείων. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της επέκτασης του Collahuasi, ύψους 3,2 δισ. δολαρίων, για την οποία το Δεύτερο Περιβαλλοντικό Δικαστήριο της χώρας ακύρωσε τον Μάιο βασική άδεια, κρίνοντας ότι υπήρχαν ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο είχαν αξιολογηθεί οι παρατηρήσεις των τοπικών κοινωνιών.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Cobre Panamá της First Quantum Minerals. Το ορυχείο χαλκού, επένδυσης 6,8 δισ. δολαρίων, οδηγήθηκε σε κλείσιμο μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Παναμά στα τέλη του 2023 ότι ο νόμος που ενέκρινε τη σύμβαση παραχώρησης ήταν αντισυνταγματικός. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η AMI, η δραστηριότητα του ορυχείου αντιστοιχούσε περίπου στο 5% του ΑΕΠ του Παναμά και στο 75% των εξαγωγών ορυκτών της χώρας, ενώ στήριζε περίπου 54.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Στην Κολομβία, η AngloGold Ashanti έχει ήδη διαγράψει 98 εκατ. δολάρια από την επένδυσή της στο έργο χαλκού και χρυσού Quebradona, το οποίο παραμένει σε αναστολή από το 2021. Η εταιρεία στοχεύει στην υποβολή νέας μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων το 2027.
Από τις κοινωνικές αντιδράσεις στην παράνομη εξόρυξη
Οι κοινωνικές συγκρούσεις αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα που μετατρέπεται άμεσα σε οικονομικό κόστος. Στο Περού, το ορυχείο χαλκού Las Bambas έχει αντιμετωπίσει περισσότερες από 700 ημέρες αποκλεισμών στον οδικό διάδρομο μεταφοράς από την έναρξη της εμπορικής παραγωγής το 2016. Η AMI εκτιμά, επικαλούμενη στοιχεία του περουβιανού συνδικάτου μεταλλείων, ότι κάθε ημέρα διακοπής συνεπάγεται απώλειες περίπου 9,5 εκατ. δολαρίων.
Ο Τζον Πράις, συνδιευθυντής του τομέα μεταλλείων και κινδύνων της AMI, αποδίδει μέρος της σύγκρουσης στον αρχικό σχεδιασμό μεταφοράς του συμπυκνώματος χαλκού μέσω αγωγού προς το Κούσκο. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε μετά την εξαγορά της Las Bambas από τη MMG και η μεταφορά πραγματοποιείται πλέον με φορτηγά, τα οποία διέρχονται από κοινότητες κατά μήκος της διαδρομής.
Παράλληλα, η περιορισμένη κρατική παρουσία σε ορισμένες περιοχές δημιουργεί χώρο για την παράνομη εξόρυξη. Η Zijin Mining ανέφερε το 2024 ότι είχε χάσει τον έλεγχο του 60% των στοών του χρυσωρυχείου Buriticá στην Κολομβία εξαιτίας παράνομων μεταλλωρύχων που υποστηρίζονται από το καρτέλ Gulf Clan.
Οι επενδυτές γίνονται πιο επιλεκτικοί
Οι κίνδυνοι δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι οι μεταλλευτικές εταιρείες εγκαταλείπουν τη Λατινική Αμερική. Αντίθετα, σύμφωνα με τους αναλυτές, οι εταιρείες εμφανίζονται περισσότερο επιλεκτικές ως προς το πού και πότε τοποθετούν κεφάλαια, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις διεθνώς ανταγωνίζονται για την προσέλκυση επενδύσεων σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Οι επενδυτές προτιμούν ολοένα περισσότερο επεκτάσεις υφιστάμενων ορυχείων, όπου υπάρχουν ήδη υποδομές και σχέσεις με τις τοπικές κοινωνίες, αντί για μεγάλα έργα από μηδενική βάση που απαιτούν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και αντιμετωπίζουν περισσότερες αβεβαιότητες μέχρι την έναρξη παραγωγής.
Παράλληλα, αρκετές χώρες επιχειρούν να βελτιώσουν το επενδυτικό τους πλαίσιο. Η Αργεντινή αξιοποιεί το καθεστώς κινήτρων για μεγάλες επενδύσεις RIGI, η Χιλή προωθεί μεταρρυθμίσεις στην αδειοδότηση, η Βραζιλία εφαρμόζει στρατηγική για τα κρίσιμα ορυκτά, ενώ ο Ισημερινός κινείται προς την επαναφορά της πρόσβασης σε μεταλλευτικές παραχωρήσεις.
Η Αργεντινή έχει εντάξει νέα μεταλλευτικά projects στο RIGI, με στόχο να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και κίνητρα σε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας. Μεταξύ άλλων, η κυβέρνηση ενέκρινε φέτος την ένταξη του έργου χαλκού, χρυσού και αργύρου Vicuña στο καθεστώς, ενώ προχώρησε και σε αλλαγές στους κανόνες για τις μεταλλευτικές επενδύσεις.
Η γεωλογία εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό πλεονέκτημα για χώρες όπως το Περού και η Χιλή, όμως η ύπαρξη κοιτασμάτων δεν αρκεί για να μετατραπούν οι πόροι σε παραγωγικά ορυχεία. Η ποιότητα των υποδομών, η ασφάλεια, η δυνατότητα χρηματοδότησης, η ταχύτητα των αδειοδοτήσεων και η κοινωνική αποδοχή αναμένεται να διαδραματίσουν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στις επενδυτικές αποφάσεις.
www.worldenergynews.gr
