Σχετικά Άρθρα
Σε πύρινο κλοιό η Πάρος: Συνεχίζεται στο νησί η μάχη με τις φλόγες- Εκκενώθηκαν 9 οικισμοί
Για χρόνια ήταν ένα πρόβλημα που όλοι γνώριζαν, αλλά κανείς δεν κατάφερε να λύσει οριστικά. Ο ΧΥΤΑ Πάρου είχε χαρακτηριστεί «ωρολογιακή βόμβα» ήδη από το 2022. Τότε οι προειδοποιήσεις ήταν ξεκάθαρες: ο χώρος είχε φτάσει στα όριά του, το κύτταρο ήταν κορεσμένο και η λειτουργία του στηριζόταν σε συνεχείς παρατάσεις, έκτακτες αναθέσεις και προσωρινές παρεμβάσεις.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε το νησί έφερε ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα που παρέμενε αναπάντητο: πώς ένας χώρος με γνωστά προβλήματα συνέχισε να λειτουργεί χωρίς μια μόνιμη λύση;
Η έρευνα για τα ακριβή αίτια της φωτιάς βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, η κατάσταση που είχε διαμορφωθεί γύρω από τον ΧΥΤΑ αποκαλύπτει ένα χρονικό καθυστερήσεων, αδιεξόδων και επιλογών που άφησαν μια ήδη δύσκολη κατάσταση να επιδεινωθεί.
Η προειδοποίηση που ακούστηκε από το 2022
«Η κατάσταση που παραλάβαμε είναι χαοτική». Με αυτή τη φράση, τον Οκτώβριο του 2022, ο γενικός διευθυντής του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Χρήστος Γαμβρούδης περιέγραφε την εικόνα που αντίκρισε στον ΧΥΤΑ Πάρου.
Ο ίδιος έκανε λόγο για «καμένη γη» και προειδοποιούσε ότι το κύτταρο του ΧΥΤΑ ήταν ήδη κορεσμένο και με περιορισμένο χρόνο ζωής.
Η διαχείριση των απορριμμάτων είχε περάσει πλέον στον νέο περιφερειακό φορέα, τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, ο οποίος ανέλαβε τις εγκαταστάσεις των νησιών μετά την απόφαση για συγκεντρωτική διαχείριση των απορριμμάτων σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα.
Όμως, αντί για μια άμεση οριστική λύση, η λειτουργία του ΧΥΤΑ συνέχισε να βασίζεται σε διαδοχικές συμβάσεις μικρής διάρκειας.
Ένας ΧΥΤΑ που λειτουργούσε με προσωρινές λύσεις
Από τα μέσα του 2022, η εταιρεία WATT ανέλαβε τη λειτουργία του χώρου. Η συνεργασία συνεχίστηκε μέσα από αλλεπάλληλες δίμηνες και τρίμηνες συμβάσεις, ενώ ακολούθησε μεγαλύτερη σύμβαση για το 2025 μετά από διαγωνισμό στον οποίο υπήρξε ένας μόνο συμμετέχων.
Συνολικά, δεκάδες συμβάσεις αφορούσαν τη λειτουργία, τη συντήρηση και την υποστήριξη του ΧΥΤΑ.
Το μοτίβο ήταν σχεδόν ίδιο: μικρές χρονικές διάρκειες, διαδικασίες πρόσκλησης ενδιαφέροντος και ένας μοναδικός αποδέκτης.
Καύσιμα, χώμα για την κάλυψη των απορριμμάτων, καθαρισμοί και άλλες ανάγκες καλύπτονταν μέσα από επαναλαμβανόμενες αναθέσεις, ενώ ο ίδιος ο χώρος περιγραφόταν στα σχετικά έγγραφα ως κορεσμένος και οριακός.
Η επέκταση που άργησε και η πίεση που μεγάλωνε
Το 2023 προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την επέκταση του ΧΥΤΑ, την κατασκευή μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων και νέες υποδομές, με ορίζοντα λειτουργίας έξι ετών.
Το έργο, προϋπολογισμού περίπου επτά εκατομμυρίων ευρώ, καθυστέρησε να προχωρήσει.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία χρηματοδότησης μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης δημιούργησε καθυστερήσεις, με αποτέλεσμα ο χρόνος να περνά και η πίεση στον υφιστάμενο χώρο να αυξάνεται.
Τελικά, η WATT αναδείχθηκε ανάδοχος του έργου επέκτασης, έχοντας και πάλι τη μοναδική συμμετοχή στον διαγωνισμό.
Η ανακοίνωση ήρθε μία ημέρα πριν από την έναρξη της μεγάλης πυρκαγιάς.
Τα προβλήματα που συσσωρεύτηκαν μέσα στον ΧΥΤΑ
Η κατάσταση είχε ήδη επιβαρυνθεί από το 2025.
Οι έντονες βροχοπτώσεις προκάλεσαν καταπτώσεις απορριμμάτων, προβλήματα στην εσωτερική οδοποιία και φραγές στα συστήματα απορροής των ομβρίων.
Παράλληλα, μηχανήματα του ΧΥΤΑ παρουσίαζαν βλάβες και χρειάστηκε η μίσθωση εξοπλισμού για να συνεχιστεί η λειτουργία.
Σε έγγραφα της περιόδου αναφέρονταν ακόμη και ολισθήσεις μεγάλων ποσοτήτων απορριμμάτων εκτός της λεκάνης, ενώ επισημαινόταν η παρουσία ποσοτήτων ιλύος από εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.
Οι παρεμβάσεις έγιναν, αλλά κυρίως ως «πυροσβεστικές» λύσεις σε ένα πρόβλημα που είχε γίνει χρόνιο.
Τα ανακυκλώσιμα δίπλα στο κύτταρο και η κρίσιμη καμπή
Το 2026 η κατάσταση έγινε ακόμη πιο δύσκολη.
Η WATT είχε προειδοποιήσει ότι χωρίς την έναρξη των έργων επέκτασης υπήρχε κίνδυνος «εμφράγματος» στη διαχείριση των απορριμμάτων μέσα στην τουριστική περίοδο.
Την ίδια περίοδο, το ιδιωτικό κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών με το οποίο συνεργαζόταν ο Δήμος Πάρου σταμάτησε τη λειτουργία του.
Για να μη διακοπεί η ανακύκλωση στο νησί, αποφασίστηκε η προσωρινή αποθήκευση των ανακυκλώσιμων σε χώρο δίπλα στο κύτταρο του ΧΥΤΑ, μέχρι να μεταφερθούν στην Αθήνα μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου.
Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν είχε την απαιτούμενη αδειοδότηση.
Από την πλευρά του εργολάβου υποστηρίχθηκε ότι η φωτιά ξεκίνησε από τον συγκεκριμένο χώρο και όχι από το κύτταρο του ΧΥΤΑ. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να ξεκαθαρίσει από την έρευνα των αρμόδιων αρχών.
Το ερώτημα που μένει: μπορούσε να είχε αποφευχθεί;
Η φωτιά στην Πάρο δεν δημιούργησε το πρόβλημα. Αποκάλυψε ένα πρόβλημα που υπήρχε ήδη.
Ένας χώρος που χαρακτηριζόταν κορεσμένος, μια επέκταση που καθυστέρησε, προσωρινές συμβάσεις που διαδέχονταν η μία την άλλη και μια διαχείριση που λειτουργούσε συνεχώς στα όρια.
Η Πυροσβεστική και η Δικαιοσύνη θα κρίνουν τα πραγματικά αίτια της καταστροφής και τις ευθύνες, εφόσον προκύψουν.
Το βέβαιο είναι ότι ο ΧΥΤΑ Πάρου είχε προειδοποιήσει εδώ και χρόνια πως βρισκόταν σε οριακό σημείο.
Και μια «ωρολογιακή βόμβα», όταν παραμένει ενεργή για μεγάλο διάστημα, κάποια στιγμή φτάνει η ώρα να χτυπήσει.
www.worldenergynews.gr
