Τα τελευταία 15 χρόνια, το Μεξικό βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σοβαρό πρόβλημα φυκών, καθώς τεράστιες ποσότητες ενός είδους καφέ άλγης, γνωστού ως σάργασο (sargassum), ξεβράζονται στις παραλίες των ακτών της Καραϊβικής, προκαλώντας ισχυρό πλήγμα στον τουρισμό.
Οι ερευνητές δεν έχουν καταφέρει ακόμη να βρουν έναν αποτελεσματικό τρόπο είτε για να εμποδίσουν το σάργασο να φτάνει στις ακτές είτε για να προβλέπουν με ακρίβεια την κίνησή του.
Καθώς η κυβέρνηση του Μεξικού προσπαθεί κάθε χρόνο να διαχειριστεί τις τεράστιες ποσότητες φυκών, επιστήμονες αναζητούν τρόπους αξιοποίησής τους, μεταξύ άλλων για την παραγωγή βιοκαυσίμων και λιπασμάτων.
Έως και 9.000 τόνοι φυκών την ημέρα ξεβράζονται στις παραλίες της μεξικανικής Καραϊβικής, μιας από τις δημοφιλέστερες τουριστικές περιοχές της χώρας και σημαντικής πηγής εσόδων για την τοπική οικονομία.
Οι αρχές σε κορυφαίους προορισμούς, όπως το Κανκούν, το Τουλούμ και η Πλάγια ντελ Κάρμεν, δίνουν καθημερινή μάχη για να διατηρήσουν καθαρές τις παραλίες, χρησιμοποιώντας ακόμη και βαριά μηχανήματα για την απομάκρυνση των φυκών, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να χρησιμοποιούν τις ακτές και να κολυμπούν.
Το κόστος είναι τεράστιο.
Οι ετήσιες δαπάνες για τη διαχείριση του σαργάσσου ανέρχονται σε περίπου 2 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 11% του τοπικού ΑΕΠ.
Μυρίζει σαν χαλασμένο αυγό και απελευθερώνει μεθάνιο
Καθώς αποσυντίθεται, το σάργασο αναδίδει μυρωδιά που θυμίζει χαλασμένα αυγά και απελευθερώνει μεθάνιο.
Αν και δεν θεωρείται ότι αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία συνολικά, μπορεί να επηρεάσει ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού καθώς και εργαζομένους που εκτίθενται συστηματικά σε μεγάλες ποσότητες φυκών.
Οι επιπτώσεις στον τουρισμό είναι επίσης σημαντικές.
Οι επισκέπτες συχνά αποφεύγουν τις παραλίες στις οποίες έχει συσσωρευτεί σαργάσσο εξαιτίας της έντονης οσμής, της δυσκολίας στην κολύμβηση και της εικόνας που δημιουργούν οι τεράστιες μάζες καφέ φυκών.
Αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς τουρίστες στην αναζήτηση εναλλακτικών προορισμών που δεν έχουν ακόμη αντιμετωπίσει αντίστοιχο πρόβλημα, όπως οι ακτές του Μεξικού στον Ειρηνικό.
Σχέδιο 115 εκατ. δολαρίων από τη Sheinbaum
Τον Ιούλιο, η πρόεδρος του Μεξικού Claudia Sheinbaum ανακοίνωσε σχέδιο ύψους 115 εκατ. δολαρίων για την αντιμετώπιση της εκρηκτικής αύξησης του σαργάσου στην Καραϊβική.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αναπτύξει δύο μεγάλα πλοία που θα συλλέγουν τα φύκη προτού αυτά φτάσουν στις ακτές.
Το Πολεμικό Ναυτικό του Μεξικού αναμένεται επίσης να εγκαταστήσει περίπου 30 μίλια πλωτών φραγμάτων συγκράτησης, προκειμένου να παγιδεύει το σαργάσσο στη θάλασσα στις περιοχές που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα, μεταξύ των οποίων η Πλάγια ντελ Κάρμεν, το Κανκούν, το Τουλούμ, το Πουέρτο Μορέλος και το Μαχαουάλ.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να απομακρύνουν από τις παραλίες όσα φύκια καταφέρνουν να φτάσουν στην ακτή.
«Η προσπάθεια μέχρι στιγμής ήταν τιτάνια, αλλά πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να εμποδίσουμε το σαργάσσο να φτάνει στις παραλίες», δήλωσε η Sheinbaum.
Στόχος: 4.000 τόνοι την ημέρα έως το 2027
Οι μεξικανικές αρχές και ο ιδιωτικός τομέας διαθέτουν σήμερα τη δυνατότητα συλλογής σχεδόν 2.200 μετρικών τόνων σαργάσου ημερησίως, τόσο στη θάλασσα όσο και στις παραλίες.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει αυτή τη δυναμικότητα σε περίπου 4.000 τόνους ημερησίως έως το 2027.
Το Μεξικό συνεργάζεται παράλληλα με την Ιαπωνία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Το Τόκιο θα προσφέρει τεχνολογία παρακολούθησης των ωκεανών, εξειδικευμένο εξοπλισμό —μεταξύ άλλων ρομποτικά συστήματα και αισθητήρες— καθώς και χρηματοδοτική συνεργασία για τις επιχειρήσεις καθαρισμού.
Το σαργάσσο έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα και σε άλλες περιοχές, καθώς μεγάλες ποσότητες έχουν καταγραφεί σε τμήματα της Καραϊβικής και της Νότιας Φλόριντα.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας Μεξικού και Ιαπωνίας, οι ερευνητές θα εξετάσουν κατά πόσο το σαργάσσο μπορεί να μετατραπεί σε εμπορικά αξιοποιήσιμα προϊόντα, όπως λιπάσματα, βιοκαύσιμα, οικοδομικά υλικά και σαπούνι.
Από «μάστιγα» σε βιομηχανία
Η υπουργός Περιβάλλοντος του Μεξικού Alicia Bárcena δήλωσε ότι από σχεδόν 200 projects που σχετίζονται με το σαργάσσο, τουλάχιστον 11 έχουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν σε βιομηχανική κλίμακα.
Άλλα 39 projects παράγουν ήδη προϊόντα, μεταξύ των οποίων καύσιμα, λιπάσματα, φύλλα υλικών και βιοπλαστικά που χρησιμοποιούνται ακόμη και για την κατασκευή σανδαλιών.
Η λογική πλέον αλλάζει: αντί το σαργάσσο να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως απόβλητο που πρέπει να συλλεχθεί και να απορριφθεί, επιχειρείται να μετατραπεί σε οικονομικά αξιοποιήσιμη πρώτη ύλη.
Το μεγάλο στοίχημα του βιομεθανίου
Τον Ιούλιο του 2025, η κυβέρνηση της πολιτείας Quintana Roo ανακοίνωσε σχέδια για τη δημιουργία νέας εγκατάστασης παρακολούθησης και διαχείρισης του σαργάσου, με απώτερο στόχο τη μετατροπή του σε βιοκαύσιμο.
Ολλανδική κοινοπραξία πρόκειται να χρηματοδοτήσει, να κατασκευάσει και να λειτουργήσει το Sargassum Centre, με στόχο την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών βιοχώνευσης του σαργάσσου και οργανικών αποβλήτων για την παραγωγή βιομεθανίου.
Εφόσον το εγχείρημα αποδειχθεί επιτυχημένο, θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για άλλες περιοχές του κόσμου που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες εισροές φυκιών.
Από λίπασμα μέχρι άσφαλτο και οικοδομικά υλικά
Η χημική σύνθεση του σαργάσσου που κατακλύζει τις ακτές της μεξικανικής Καραϊβικής ενδέχεται επίσης να το καθιστά κατάλληλο για γεωργική αξιοποίηση.
Αξιολόγηση του 2026 από τη Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης (IDB) και το Μεξικανικό Ινστιτούτο Έρευνας για τη Βιώσιμη Αλιεία και Υδατοκαλλιέργεια εξέτασε αναλυτικά τα φύκια, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο μπορούν να μετατραπούν από οικονομικό βάρος σε επιχειρηματική ευκαιρία.
Ερευνητές από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Santo Domingo και την IDB έχουν επίσης αναπτύξει μεθόδους για την παραγωγή ενέργειας από σαργάσσο, διαχωρίζοντας παράλληλα το αρσενικό που περιέχεται στα φύκια.
Κυβερνητικές υπηρεσίες και πανεπιστημιακά ερευνητικά κέντρα του Μεξικού εξετάζουν ακόμη τη δυνατότητα χρήσης του σαργάσου ως οργανικού δομικού υλικού για την παραγωγή μπλοκ, τούβλων, κυβόλιθων και ασφαλτικών μειγμάτων.
Η «κατάρα» της Καραϊβικής μπορεί να αποκτήσει οικονομική αξία
Το Μεξικό έχει δαπανήσει τεράστια ποσά την τελευταία δεκαετία για να αντιμετωπίσει τις γιγαντιαίες εισροές σαργάσου στις ακτές του.
Τώρα επιχειρεί κάτι διαφορετικό: να μετατρέψει το ίδιο το πρόβλημα σε πρώτη ύλη.
Κυβέρνηση, ερευνητές και ιδιωτικός τομέας προσπαθούν να διαπιστώσουν εάν οι εκατομμύρια τόνοι φυκών που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μάστιγα για τον τουρισμό μπορούν να αποτελέσουν πηγή βιοκαυσίμων, λιπασμάτων, βιοπλαστικών και δομικών υλικών.
Εάν το εγχείρημα πετύχει, το Μεξικό δεν θα έχει βρει απλώς έναν τρόπο να καθαρίσει τις διάσημες παραλίες της Καραϊβικής.
Θα έχει καταφέρει να μετατρέψει ένα περιβαλλοντικό και τουριστικό πρόβλημα δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μια νέα οικονομική και ενεργειακή ευκαιρία.
www.worldenergynews.gr
