Η χρονιά αερίου 2026-2027 αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για την αγορά φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Είναι η χρονιά που θα καθορίσει πόσες χώρες θα ενταχθούν στον Κάθετο Διαδρόμου για να προετοιμάσουν την «επόμενη μέρα» μετά το τέλος των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του 2027.
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει και η επόμενη χρονιά αερίου θεωρείται καθοριστική. Μέσα στους επόμενους μήνες, οι κυβερνήσεις, οι διαχειριστές συστημάτων και οι εταιρείες προμήθειας φυσικού αερίου θα πρέπει να μετατρέψουν το πολιτικό ενδιαφέρον σε μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες για εισαγωγές LNG και δέσμευση δυναμικότητας στα δίκτυα μεταφοράς.
Για την Ελλάδα, η συγκυρία δημιουργεί ίσως τη μεγαλύτερη ευκαιρία των τελευταίων ετών να εξελιχθεί στον βασικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής. Για τους Έλληνες traders αντίστοιχα δημιουργείται μια μεγάλη δεξαμενή υποψήφιων συμβολαίων που εφόσον τα κλείσουν μπαίνουν δυναμικά στο νέο ενεργειακό χάρτη που διαμορφώνεται. Και για τα FSRU όμως είναι κρίσιμη η επόμενη χρονιά, καθώς το εμπορικό ενδιαφέρον για LNG από τις γειτονικές χώρες και οι συμφωνίες που θα κλείσουν ,θα καθορίσουν πόσα FSRU θα γίνουν στην Ελλάδα.
Οι δημοπρασίες έδειξαν ότι η ζήτηση υπάρχει
Το πρώτο θετικό μήνυμα ήρθε ήδη από τις πρόσφατες κοινές δημοπρασίες δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου. Το ενδιαφέρον των χρηστών της αγοράς ήταν ιδιαίτερα αυξημένο, με τις αιτήσεις να υπερβαίνουν τη διαθέσιμη δυναμικότητα σε αρκετά σημεία του διαδρόμου, επιβεβαιώνοντας ότι οι αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας, αλλά και της Ουκρανίας αναζητούν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού μέσω του ελληνικού συστήματος.
Οι επόμενες τριμηνιαίες δημοπρασίες θα γίνουν στις αρχές Αυγούστου και προς τα τέλη Αυγούστου οι μηνιαίες δημοπρασίες για τα προϊόντα Route 1, Route 2, Route 3 που ξεκινώντας από Ελλάδα οδεύουν το LNG μέχρι την Ουκρανία.
Οι δημοπρασίες δεν αποτελούν ακόμη τις οριστικές εμπορικές δεσμεύσεις που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση νέων υποδομών. Αποτελούν όμως την πρώτη ισχυρή ένδειξη ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση για πρόσθετες ποσότητες LNG που θα εισέρχονται από την Ελλάδα και θα κατευθύνονται προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η επόμενη φάση είναι τα μακροχρόνια συμβόλαια
Το κρίσιμο βήμα αναμένεται μέσα στην επόμενη χρονιά αερίου.
Καθώς πλησιάζει το τέλος του 2027, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να διακόψει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, οι χώρες της περιοχής δεν μπορούν πλέον να στηρίζονται σε βραχυχρόνιες λύσεις.
Αυτό σημαίνει ότι εταιρείες προμήθειας, traders και μεγάλοι καταναλωτές θα πρέπει να εξασφαλίσουν εγκαίρως πολυετή συμβόλαια LNG και αντίστοιχες δεσμεύσεις δυναμικότητας στα δίκτυα μεταφοράς.
Ακριβώς αυτές οι συμφωνίες θα αποτελέσουν και το βασικό κριτήριο πάνω στο οποίο θα ληφθούν οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις (FID) για τα νέα ελληνικά FSRU.
Οι Έλληνες εισαγωγείς μπροστά σε μεγάλη ευκαιρία
Για τους ελληνικούς ενεργειακούς ομίλους η συγκυρία δημιουργεί ένα νέο επιχειρηματικό πεδίο.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον το FSRU Αλεξανδρούπολης, τη Ρεβυθούσα, αλλά και ένα εκτεταμένο δίκτυο διασυνδέσεων που επιτρέπει την προώθηση ποσοτήτων φυσικού αερίου προς όλες σχεδόν τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Εφόσον οι ελληνικές εταιρείες καταφέρουν να εξασφαλίσουν μακροχρόνια συμβόλαια LNG από διεθνείς παραγωγούς και ταυτόχρονα να κλείσουν εμπορικές συμφωνίες με αγοραστές στα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, η χώρα μπορεί να εξελιχθεί στον βασικό κόμβο εισαγωγής LNG της περιοχής.
Από τα συμβόλαια θα κριθούν και τα νέα FSRU
Το ίδιο ισχύει όμως και για τα νέα έργα υποδομής.
Στη Θράκη προωθείται το δεύτερο FSRU της Gastrade, ενώ στην Κόρινθο προχωρεί το FSRU Διώρυγα Gas, που αναπτύσσουν η Motor Oil και η AKTOR.
Κανένα από τα δύο έργα δεν θα προχωρήσει μόνο επειδή διαθέτει ώριμη αδειοδότηση ή στρατηγική σημασία.
Η τελική επενδυτική απόφαση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα έχουν εξασφαλιστεί επαρκείς εμπορικές δεσμεύσεις για τη χρήση των υποδομών. Με άλλα λόγια, οι επενδυτές και οι χρηματοδότες θα ζητήσουν να δουν μακροχρόνια συμβόλαια εισαγωγής LNG και δεσμεύσεις δυναμικότητας (take-or-pay agreements), που θα εξασφαλίζουν σταθερά έσοδα για τις νέες εγκαταστάσεις.
Ο Κάθετος Διάδρομος μεγαλώνει
Παράλληλα με τα θετικά μηνύματα από τις δημοπρασίες του ΔΕΣΦΑ ενισχύεται και η πολιτική συμμαχία των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου.
Στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μεταξύ του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου και της Βουλγάρας υπουργού Ενέργειας Iva Petrova, καθώς και των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας, της Ουκρανίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας, δόθηκε ουσιαστικά το σήμα για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Για πρώτη φορά συμμετείχαν στην τεχνική συνάντηση των Διαχειριστών και Διαχειριστές από Σλοβακία και Ουγγαρία δίνοντας το σήμα για τη δυναμική που αναπτύσσεται. Εφόσον τα τεχνικά ζητήματα λυθούν αναμένεται να υπογραγεί ένα Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Διαχειριστών όλων των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Η συμμετοχή της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας σημαίνει ότι η αγορά που θα μπορεί να εξυπηρετείται μέσω ελληνικών υποδομών γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Ο κ. Παπασταύρου έκανε λόγο για τη δημιουργία ενός «πυκνού και αξιόπιστου περιφερειακού ενεργειακού δικτύου», ενώ η Βουλγάρα υπουργός υπογράμμισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια πλέον ταυτίζεται με την οικονομική και την εθνική ασφάλεια και ότι «ο χρόνος πιέζει», καθώς η κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου δεν αφήνει περιθώρια καθυστερήσεων.
Το 2026 θα δείξει ποιος θα κυριαρχήσει στην αγορά LNG
Η αγορά θεωρεί ότι η περίοδος 2026-2027 θα καθορίσει τον νέο ενεργειακό χάρτη της περιοχής.
Αν οι μεγάλες εμπορικές συμφωνίες κλείσουν μέσω ελληνικών πυλών εισόδου, η χώρα θα αποκτήσει μόνιμο ρόλο ως περιφερειακό hub φυσικού αερίου και θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για να υλοποιηθούν και οι νέες επενδύσεις σε FSRU.
Αντίθετα, εάν οι περιφερειακοί αγοραστές επιλέξουν άλλες οδούς προμήθειας ή περιοριστούν σε βραχυχρόνιες λύσεις, η εμπορική βάση πάνω στην οποία στηρίζονται τα νέα έργα θα αποδυναμωθεί.
Για πρώτη φορά, επομένως, οι επενδύσεις στα ελληνικά FSRU δεν θα κριθούν πρωτίστως από τις άδειες ή τη γεωπολιτική τους αξία, αλλά από το αν η αγορά θα μετατρέψει το έντονο ενδιαφέρον που ήδη καταγράφεται στις δημοπρασίες του Κάθετου Διαδρόμου σε δεσμευτικά πολυετή συμβόλαια. Εκεί θα παιχτεί το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας του LNG στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
www.worldenergynews.gr
