Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό της Ουάσιγκτον για τον επαναπροσδιορισμό των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή
Το Ιράκ εξελίσσεται σε κομβικό πεδίο για τον αμερικανικό ενεργειακό και γεωπολιτικό σχεδιασμό στη Μέση Ανατολή, καθώς η Ουάσιγκτον ενισχύει την παρουσία αμερικανικών εταιρειών στη χώρα και στρέφει το ενδιαφέρον της στο τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου Ακάς, στην επαρχία Ανμπάρ. Η γεωγραφική θέση του Ιράκ, που συνορεύει με το Ιράν, την Τουρκία, τη Συρία, την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία, το καθιστά ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία της περιοχής για τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Αλί αλ-Ζαΐντι στις 16 Μαΐου φαίνεται να έχει ανοίξει τον δρόμο για την ενίσχυση των δυτικών ενεργειακών επενδύσεων στο Ιράκ. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ακάς, ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου της χώρας, με αποδεδειγμένα αποθέματα περίπου 5,6 τρισ. κυβικών ποδιών.
Η ιρακινή κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την αύξηση της παραγωγής του κοιτάσματος στα 400 εκατ. κυβικά πόδια ημερησίως έως το 2030, από μόλις 43 εκατ. κυβικά πόδια σήμερα. Ένα ενδιάμεσο ορόσημο προβλέπει παραγωγή 143 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως έως τα μέσα του 2027.
Καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου αναμένεται να διαδραματίσει η αμερικανική SLB, πρώην Schlumberger, η οποία έχει ήδη αναλάβει, βάσει υφιστάμενης συμφωνίας, τη διάνοιξη έξι γεωτρήσεων και την κατασκευή μονάδας επεξεργασίας δυναμικότητας 100 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως.
Στα τέλη Ιουλίου, το ιρακινό υπουργείο Πετρελαίου υπέγραψε επίσης μνημόνιο συνεργασίας με κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν οι αμερικανικές ConocoPhillips και TI Capital, καθώς και η Novaterra Energy. Στόχος είναι να αξιολογηθούν οι δυνατότητες περαιτέρω έρευνας και ανάπτυξης του Ακάς και των γειτονικών περιοχών.
Η κινητικότητα των αμερικανικών εταιρειών στο Ιράκ δεν περιορίζεται, ωστόσο, στο φυσικό αέριο. Η ConocoPhillips έχει συμφωνήσει να αποκτήσει ποσοστό 42% στην BP Energy Company of Kirkuk Limited από τη βρετανική BP, προκειμένου να συμμετάσχει στην επαναξιοποίηση πέντε πετρελαϊκών κοιτασμάτων στην περιοχή του Κιρκούκ. Πρόκειται για τους σχηματισμούς Baba και Avanah του κοιτάσματος Kirkuk, καθώς και τα Bai Hassan, Jambur και Khabbaz.
Παράλληλα, η TI Capital συνεργάζεται με την αμερικανική Chevron για τη δημιουργία πετρελαιαγωγού που θα συνδέει το Κιρκούκ με το συριακό λιμάνι Μπανίγιας στη Μεσόγειο. Με σχεδιαζόμενη δυναμικότητα έως 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, η υποδομή θα μπορούσε να προσφέρει στο Ιράκ απευθείας πρόσβαση στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές μέσω της Μεσογείου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η Novaterra Energy, η οποία υπέγραψε μαζί με την ConocoPhillips συμφωνία με τη Συριακή Εταιρεία Πετρελαίου για την επιστροφή στη χώρα και την αποκατάσταση κατεστραμμένων υποδομών φυσικού αερίου. Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής κατά 4-5 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως μέσα σε έναν χρόνο.
Οι συμφωνίες αυτές αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου κύματος αμερικανικών επενδύσεων στο Ιράκ. Συνολικά 48 συμφωνίες και συνεργασίες υπογράφηκαν κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψη του νέου Ιρακινού πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, καλύπτοντας από την ανάπτυξη κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου έως τη δημιουργία εγχώριων και διεθνών ενεργειακών υποδομών. Στις συμφωνίες περιλαμβάνεται και συνεργασία με τη Starlink για την ανάπτυξη υπηρεσιών δορυφορικών επικοινωνιών στο Ιράκ.
Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό της Ουάσιγκτον για τον επαναπροσδιορισμό των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή, με στόχο τον περιορισμό της επιρροής του Ιράν και την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των αραβικών κρατών και του Ισραήλ. Η στρατηγική αυτή συνδυάζει ενεργειακές επενδύσεις με την ανάπτυξη φυσικών υποδομών και τη διεύρυνση της παρουσίας αμερικανικών επιχειρήσεων στις χώρες-κλειδιά της περιοχής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο σχεδιαζόμενος πετρελαιαγωγός Ιράκ-Συρίας. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, έχει χαρακτηρίσει τις πρόσφατες συμφωνίες για τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράκ μέρος μιας στρατηγικής που θα μπορούσε να καταστήσει τα Στενά του Ορμούζ πολύ λιγότερο κρίσιμα για τις εξαγωγές ενέργειας της χώρας.
Την ίδια στιγμή, οι κυρώσεις ΗΠΑ και Βρετανίας κατά ρωσικών εταιρειών που δραστηριοποιούνταν στο Ιράκ έχουν οδηγήσει στην αποχώρηση μεγάλων ρωσικών ομίλων, μεταξύ των οποίων η Lukoil και η Rosneft, από σημαντικά ενεργειακά έργα στο βόρειο και νότιο τμήμα της χώρας. Οι θέσεις τους ανοίγουν πλέον χώρο για δυτικές εταιρείες.
Η αδειοδότηση της Starlink τον Ιούλιο έχει επίσης ιδιαίτερη στρατηγική σημασία. Το δορυφορικό δίκτυο μπορεί να προσφέρει στο Ιράκ, στις ένοπλες δυνάμεις και στις διεθνείς ενεργειακές κοινοπραξίες δυνατότητα επικοινωνίας σε πραγματικό χρόνο για την παρακολούθηση εγκαταστάσεων, την προστασία ενεργειακών διαδρόμων και τον συντονισμό της ασφάλειας σε περιοχές που έχουν επανειλημμένα επηρεαστεί από περιφερειακές εντάσεις.
Παράλληλα, η τεχνολογία αυτή δημιουργεί ένα δίκτυο επικοινωνιών που δεν εξαρτάται από τις επίγειες υποδομές γειτονικών κρατών ή τοπικών πολιτοφυλακών, περιορίζοντας μεταξύ άλλων την επιρροή του Ιράν και των ένοπλων οργανώσεων που συνδέονται με την Τεχεράνη.
Σε αυτό το ευρύτερο σχέδιο, το Ακάς αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όχι μόνο λόγω του μεγέθους των αποθεμάτων του αλλά κυρίως εξαιτίας της γεωγραφικής του θέσης. Το κοίτασμα αποτελεί έναν από τους τρεις μεγάλους σχηματισμούς φυσικού αερίου που σχηματίζουν ένα ιδιότυπο γεωπολιτικό τρίγωνο στο Ιράκ.
Στην ανατολική πλευρά βρίσκεται το Μανσουρίγια, σε μικρή απόσταση από τα σύνορα με το Ιράν, ενώ στο νότιο άκρο βρίσκεται το Σίμπα, κοντά στον κρίσιμο εξαγωγικό κόμβο της Βασόρας. Στη δυτική πλευρά βρίσκεται το Ακάς, πολύ κοντά στα σύνορα με τη Συρία.
Η περιοχή που συνδέει τα τρία αυτά ενεργειακά σημεία περιλαμβάνει πόλεις όπως η Φαλούτζα, το Ραμάντι, το Χιτ και η Χαντίθα, πριν από τη μετάβαση προς τη Συρία. Από εκεί, η γεωγραφική απόσταση από τα στρατηγικής σημασίας λιμάνια της Μεσογείου, όπως η Μπανίγιας, η Ταρτούς και η Λατάκια, είναι μικρή.
Τα συγκεκριμένα σημεία είχαν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη Ρωσία. Η Ταρτούς αποτελούσε τη σημαντικότερη ρωσική ναυτική βάση στη Μεσόγειο και τη μοναδική μόνιμη πρόσβαση της Μόσχας σε μεσογειακό λιμάνι. Κοντά στη Μπανίγιας βρίσκεται επίσης η αεροπορική βάση Χμεϊμίμ, η οποία είχε μετατραπεί, βάσει συμφωνίας του 2015, σε εγκατάσταση διπλής πολιτικής και στρατιωτικής χρήσης. Σε μικρή απόσταση βρισκόταν και η ρωσική εγκατάσταση συλλογής πληροφοριών στη Λατάκια.
Η Μπανίγιας είχε παράλληλα θεωρηθεί από τη Ρωσία και το Ιράν ως κρίσιμος κρίκος ενός σχεδιαζόμενου χερσαίου διαδρόμου που θα συνέδεε την Τεχεράνη με τη Μεσόγειο. Ένας τέτοιος διάδρομος θα επέτρεπε την ταχύτερη μεταφορά οπλισμού προς τον νότιο Λίβανο και τα Υψίπεδα του Γκολάν, ενισχύοντας τις δυνατότητες των συμμάχων του Ιράν στην περιοχή.
www.worldenergynews.gr
