Το Vostok Oil και η Βόρεια Θαλάσσια Οδός ενισχύουν τις δυνατότητες της Μόσχας για εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ διευρύνουν τους δεσμούς της με Κίνα και Ινδία
Στις αρχές Φεβρουαρίου του 2022, ο Vladimir Putin συναντήθηκε στο Πεκίνο με τον Κινέζο ομόλογό του Xi Jinping, για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια, στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων.
Η Μόσχα και το Πεκίνο επανέλαβαν τότε ότι δεν υπάρχει «κανένα όριο» στη ρωσική-κινεζική φιλία και ανακοίνωσαν σειρά μεγάλων συμφωνιών στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, μεταξύ άλλων για τα ρωσικά έργα Arctic LNG και τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό (NSR).
Καθώς η σχέση Μόσχας και Πεκίνου έχει έκτοτε αντιμετωπίσει σημαντικούς περιορισμούς λόγω των εξελίξεων στον πόλεμο στην Ουκρανία, η Αρκτική Οδός έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τον Putin.
Την περασμένη εβδομάδα, η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Ρωσίας, Rosneft, έθεσε σε λειτουργία το γιγαντιαίο έργο Vostok Oil.
Πέρα από τις υφιστάμενες και προγραμματισμένες προμήθειες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς την Κίνα, ο Putin επιδίωκε από το 2022 να αυξήσει τις ρωσικές εξαγωγές LNG μέσω της NSR.
Ο διάδρομος αυτός είχε σχεδιαστεί ως βασική θαλάσσια οδός για τη μεταφορά LNG από απομακρυσμένες εγκαταστάσεις της ρωσικής Αρκτικής, όπως τα Yamal LNG και Arctic LNG 2, προς τις διεθνείς αγορές, κυρίως την Κίνα.
Το Vostok Oil περιλαμβάνει το σύμπλεγμα Vankor, το κοίτασμα Zapadno-Irkinsky, την ομάδα κοιτασμάτων Payakhskaya και το σύμπλεγμα East Taimyr. Συνολικά, εκτιμάται ότι διαθέτουν αποδεδειγμένα αποθέματα υγρών υδρογονανθράκων τουλάχιστον 6 δισ. μετρικών τόνων, περίπου 51 δισ. βαρέλια, σε κοντινή απόσταση από την NSR.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Rosneft, Igor Sechin, είχε δηλώσει στον Putin πριν από τη συνάντησή του με τον Xi ότι το Vostok Oil και η ανάπτυξη της NSR θα δημιουργούσαν μια «νέα επαρχία πετρελαίου και φυσικού αερίου» στη χερσόνησο Taymyr της Σιβηρίας. Το συνολικό κόστος του έργου είχε υπολογιστεί σε 10 τρισ. ρούβλια, περίπου 135 δισ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων δύο αεροδρομίων και 15 «βιομηχανικών πόλεων».
Η Rosneft σχεδιάζει τελικά να παράγει 100 εκατ. τόνους πετρελαίου ετησίως
Η έναρξη του Vostok Oil την περασμένη εβδομάδα περιλάμβανε τα εγκαίνια νέου αγωγού που συνδέει τα κοιτάσματα Vankor και Payakha με το Bukhta Sever, με σχεδιασμένη δυναμικότητα 100 εκατ. μετρικών τόνων ετησίως.
Παράλληλα, φορτώθηκε το πρώτο πετρέλαιο στο Arc7 ice-class πετρελαιοφόρο Valentin Pikul στο λιμάνι Bukhta Sever στη Θάλασσα Κάρα.
Ο Sechin δήλωσε ότι, λόγω των περιορισμών που προκαλούν οι κυρώσεις, το έργο θα επιτρέψει την προμήθεια 30 εκατ. μετρικών τόνων πετρελαίου ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και έως 50 εκατ. τόνων έως το 2030.
Το λιμάνι διαθέτει ήδη προβλήτα φόρτωσης πετρελαίου, δύο προβλήτες φορτίου, προβλήτα για τον λιμενικό στόλο και 14 δεξαμενές αποθήκευσης συνολικής χωρητικότητας 30.000 μετρικών τόνων.
Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με τις μεγάλες συμφωνίες Ρωσίας-Κίνας του Φεβρουαρίου 2022. Τότε, η Rosneft υπέγραψε συμφωνία ύψους 80 δισ. δολαρίων και διάρκειας 10 ετών για την προμήθεια 100 εκατ. μετρικών τόνων πετρελαίου στην China National Petroleum Corporation (CNPC), με το πετρέλαιο να μεταφέρεται από το Καζακστάν σε διυλιστήρια της βορειοδυτικής Κίνας.
Οι συμφωνίες αυτές προστέθηκαν στις ήδη υφιστάμενες εξαγωγές ρωσικού αργού προς την Κίνα. Το 2021, οι αποστολές μέσω αγωγών ανήλθαν σε 40 εκατ. μετρικούς τόνους, σύμφωνα με τη Transneft, ενώ η κύρια οδός μέσω του αγωγού Ανατολική Σιβηρία–Ειρηνικός Ωκεανός μετέφερε περίπου 80 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως απευθείας στην Κίνα, παράλληλα με τις προμήθειες μέσω του λιμανιού Kozmino.
Η σημασία της Αρκτικής για τη Ρωσία βασίζεται και στο μέγεθος των αποθεμάτων της
Τα αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου της ρωσικής Αρκτικής εκτιμώνται σε περίπου 35,7 τρισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου και περισσότερους από 2,3 δισ. μετρικούς τόνους πετρελαίου και συμπυκνωμάτων, με την πλειονότητα να βρίσκεται στις χερσονήσους Yamal και Gydan, στη νότια πλευρά της Θάλασσας Κάρα.
Παράλληλα με τη Rosneft, η Gazprom Neft είχε αρχίσει να αυξάνει τις εξαγωγές μέσω της NSR. Τον Ιούλιο του 2020, μετέφερε για πρώτη φορά πετρέλαιο από την Αρκτική στην Κίνα μέσω της NSR, μεταφέροντας 144.000 τόνους πετρελαίου Novy Port σε 47 ημέρες, από το Murmansk στο κινεζικό λιμάνι Yantai.
Έναν μήνα αργότερα, η Gazprom Neft ανακοίνωσε κοινοπραξία με τη Shell για την εξερεύνηση και ανάπτυξη πετρελαϊκών και αερίου πόρων στη χερσόνησο Gydan, μεταξύ άλλων στα οικόπεδα Leskinsky και Pukhutsyayakhsky.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022 και την αποχώρηση της Shell από τις κοινοπραξίες της με την Gazprom και την Gazprom Neft, η Gazprom Neft ανέλαβε πλήρως τα περιουσιακά στοιχεία και χρειάστηκε να βασιστεί σε ρωσικές τράπεζες για τη χρηματοδότηση.
Οι κυρώσεις επηρέασαν επίσης την τεχνολογία που απαιτείται για τη ναυσιπλοΐα στην παγωμένη NSR. Η Gazprom Neft αναγκάστηκε να χρησιμοποιεί συμβατικά πετρελαιοφόρα κατά τα θερινά διαστήματα, όταν οι πάγοι υποχωρούν, και να παρατείνει τη χρήση των βαρέων πυρηνοκίνητων παγοθραυστικών, τα οποία ανοίγουν διαδρομές για τα μικρότερα πλοία.
Η στάση των ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, επιδιώκουν να περιορίσουν οποιαδήποτε περαιτέρω ρωσική επέκταση στην Αρκτική, ανεξάρτητα από την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ για το 2025 δεν αναφέρει ρητά την Αρκτική, προβλέπει όμως ανακατανομή στρατιωτικών πόρων για την προστασία «στρατηγικά σημαντικών τοποθεσιών» και κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα σχέδια για Arctic Security Cutters, η δημιουργία του τριμερούς «ICE Pact» με τον Καναδά και τη Φινλανδία και η αναδιάρθρωση των αρμοδιοτήτων για την προστασία των βόρειων προσεγγίσεων.
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει επίσης με ιδιαίτερη σημασία τη ρωσική και κινεζική παρουσία στην Αρκτική. Η επιμονή του Προέδρου Donald Trump ότι η αμερικανική «ιδιοκτησία» της Γροιλανδίας είναι απαραίτητη για την άμυνά της αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της προσέγγισης.
Για τον Putin η Αρκτική αποτελεί πλατφόρμα προβολής της ρωσικής ισχύος
Η χερσόνησος Kola, στο ακραίο βορειοδυτικό τμήμα της Ρωσίας και εντός του Αρκτικού Κύκλου, φιλοξενεί περίπου το ήμισυ του ρωσικού στόλου πυρηνοκίνητων και πυρηνικά οπλισμένων υποβρυχίων βαλλιστικών πυραύλων.
Περιλαμβάνει 12 στρατηγικά πυρηνικά υποβρύχια με δυνατότητα μεταφοράς έως 192 πυρηνικά ικανά βαλλιστικά βλήματα, καθώς και δεκάδες υποβρύχια με πυραύλους cruise και ειδικού σκοπού.
Η Αρκτική αποτελεί επίσης βασική περιοχή δοκιμών προηγμένων οπλικών συστημάτων, ενώ η Rosatom διατηρεί πυρηνικές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Παράλληλα, η πρόσφατη επικύρωση του συμφώνου «Reciprocal Exchange of Logistics Support» επεκτείνει τη στρατιωτική συνεργασία Ινδίας και Ρωσίας στα ρωσικά αρκτικά λιμάνια και στη NSR.
Τελικά, η ανανεωμένη ρωσική προσπάθεια στην Αρκτική θα μπορούσε να ενισχύσει τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο που απαιτούνται για τη διατήρηση του μακροπρόθεσμου πολέμου στην Ουκρανία.
Παράλληλα, συνδέοντας την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας και τη βόρεια στρατιωτική εφοδιαστική της Ινδίας με τη ρωσικά ελεγχόμενη NSR, το αρκτικό σχέδιο των 135 δισ. δολαρίων ενισχύει τις μη δυτικές σχέσεις που χρειάζεται η Μόσχα για να αντιμετωπίσει μια ακόμη πιο παρατεταμένη σύγκρουση.
www.worldenergynews.gr
