Γεωπολιτικές εντάσεις, ακραία καιρικά φαινόμενα, πιέσεις στα δίκτυα και ευάλωτες εφοδιαστικές αλυσίδες αυξάνουν τους κινδύνους για τις ενεργειακές αγορές
Η επόμενη παγκόσμια ενεργειακή κρίση βρίσκεται προ των πυλών. Αν τα τελευταία τέσσερα χρόνια μας έχουν διδάξει κάτι, είναι ότι μια ενεργειακή κρίση μπορεί να προκληθεί απροσδόκητα και από μια σειρά παραγόντων - συχνά ταυτόχρονα.
Οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες, η αυξανόμενη πίεση στα δίκτυα, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι συγκρούσεις έχουν συγκλίνει με διαφορετικούς τρόπους σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, προκαλώντας ακραία μεταβλητότητα στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές και εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης ακόμη και σε ορισμένα από τα πιο ανεπτυγμένα κράτη του κόσμου, όπως η κατάρρευση του δικτύου σε Ισπανία και Πορτογαλία το 2025.
Τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, το BBC ανέφερε με ανησυχία ότι η Ευρώπη «είχε οδηγηθεί υπνωτισμένη σε ακόμη μία ενεργειακή κρίση».
Εκείνη την περίοδο, το δημοσίευμα ήταν αντίδραση στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο έφερε τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε κρίση και αποκάλυψε για ακόμη μία φορά πόσο εξαρτημένη εξακολουθεί να είναι η ήπειρος από τις εισαγωγές πετρελαίου.
«Ορκιστήκαμε ότι θα μαθαίναμε. Υποσχεθήκαμε ότι τα πράγματα θα άλλαζαν, αλλά να που είμαστε εδώ», ανέφερε ανώνυμα στο δημοσίευμα του BBC ένας «ιδιαίτερα απογοητευμένος Ευρωπαίος διπλωμάτης».
«Αντί να επικεντρώνονται στα τόσο αναγκαία μακροπρόθεσμα σχέδια - για το πώς θα καταστεί η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε αυτόν τον ολοένα και πιο ασταθή κόσμο, οι Ευρωπαίοι πρωθυπουργοί και πρόεδροι βρίσκονται τώρα σε πανικό για τις ενεργειακές τιμές, ανησυχούν για τους οργισμένους ψηφοφόρους και αναζητούν εσπευσμένα βραχυπρόθεσμες λύσεις», συνέχισε η πηγή.
«Ακριβώς όπως στην κρίση μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Διαφορετική σύγκρουση. Οι ίδιες ευρωπαϊκές διαιρέσεις· τα ίδια διλήμματα σχετικά με την ενέργεια. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να γυρίζουμε σε αυτούς τους κύκλους. Κάτι πρέπει να αλλάξει».
Το πραγματικά σημαντικό είναι ότι το συγκεκριμένο δημοσίευμα κυκλοφόρησε πολύ πριν ακόμη σημειωθεί η πραγματική κορύφωση της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη - το θερμότερο ευρωπαϊκό καλοκαίρι στην ιστορία των καταγεγραμμένων θερμοκρασιών.
Το καυτό κύμα που έπληξε την ήπειρο έφερε τα ενεργειακά δίκτυα στα απόλυτα όρια της κατάρρευσης και ανάγκασε τη Γαλλία και την Ουγγαρία να θέσουν εκτός λειτουργίας πυρηνικούς αντιδραστήρες λόγω αδυναμίας ψύξης, ακριβώς όταν η ενέργεια ήταν περισσότερο αναγκαία για την αποτροπή θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη.
Επιπλέον, νέα δημοσιεύματα δείχνουν ότι η επόμενη ενεργειακή κρίση της Ευρώπης θα προέλθει από μια εντελώς νέα απειλή: την κορύφωση της παραγωγής πετρελαίου. Δημοσίευμα του Αυγούστου από το The National Interest προειδοποιεί ότι η επόμενη ενεργειακή καταστροφή της Ευρώπης θα προέλθει από τη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από βασικούς παραγωγούς.
Η Ευρώπη δεν είναι μόνη της όσον αφορά την αυξημένη πίεση στα δίκτυα και τη μεταβλητότητα στις ενεργειακές αγορές
Οι ασιατικές αγορές έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν ακόμη μικρότερη δυνατότητα να απορροφήσουν και να ανακάμψουν από τις εκτοξευόμενες τιμές ενέργειας.
Ως απάντηση, πολλές αναδυόμενες οικονομίες σπεύδουν να αναπτύξουν εγχώριες πηγές καθαρής ενέργειας, όμως αυτή η προσέγγιση συνοδεύεται από τους δικούς της κινδύνους: πολλές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας αναπτύσσουν υποδομές ηλιακής ενέργειας πολύ ταχύτερα από όσο μπορεί να υποστηρίξει το δίκτυο, και αυτή η ανάπτυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξαρτήματα που ελέγχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα, δημιουργώντας κρίσιμες ευπάθειες στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Αυτοί οι αλληλοενισχυόμενοι παράγοντες αποτυπώνουν τη νέα πραγματικότητα με την οποία πρέπει να έρθουν αντιμέτωποι οι στρατηγικοί σχεδιαστές στον τομέα της ενέργειας, προκειμένου να σχεδιάσουν την ανθεκτικότητα των δικτύων στο μέλλον.
«Ούτε οι διακοπές ηλεκτροδότησης του 2025 ούτε η παρατεταμένη πίεση που παρατηρείται στα δίκτυα φέτος είχαν μία και μοναδική αιτία», ανέφερε το World Economic Forum νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
«Κάθε περίπτωση ήταν αποτέλεσμα μιας αλυσιδωτής αντίδρασης, μιας τεχνικής βλάβης, μιας αποτυχίας ελέγχου ή ενός κλιματικού σοκ που διαχέεται μέσω συστημάτων και τομέων οι οποίοι στο παρελθόν αντιμετωπίζονταν ξεχωριστά. Πρόκειται για μια αλλαγή στην οποία πρέπει να δώσουμε προσοχή».
Σύμφωνα με το World Economic Forum, αυτή η αλλαγή απαιτεί μια προσέγγιση συστημικής σκέψης, η οποία θα επιτρέπει στον κόσμο να αναγνωρίζει καλύτερα τις απειλές καθώς αυτές ανακύπτουν και στη συνέχεια να κινητοποιείται γρήγορα για τον περιορισμό τους.
Ο οργανισμός υποστηρίζει ότι για την επίτευξη αυτού του στόχου οι παγκόσμιοι ηγέτες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τρία βασικά ζητήματα: τον κατακερματισμένο συντονισμό μεταξύ της ενεργειακής βιομηχανίας και των κυβερνήσεων παγκοσμίως, τις αδιαφανείς εφοδιαστικές αλυσίδες και την έλλειψη νομικής εξουσίας των εταιρειών κοινής ωφέλειας να αντιδρούν ουσιαστικά και γρήγορα στις απειλές που εντοπίζουν.
«Για το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας δεκαετίας, οι ενεργειακές εταιρείες αντιμετώπιζαν τις κυβερνοεπιθέσεις, τις φυσικές δολιοφθορές, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις γεωπολιτικές διαταραχές ως ξεχωριστά προβλήματα, το καθένα με τη δική του ομάδα, τον δικό του προϋπολογισμό και το δικό του μητρώο κινδύνων», υποστηρίζει το World Economic Forum.
«Όμως, στα ολοένα και περισσότερο ψηφιοποιημένα και διασυνδεδεμένα ενεργειακά συστήματα, αυτός ο διαχωρισμός αρχίζει να μοιάζει με το ίδιο το πρόβλημα».
www.worldenergynews.gr
