Η Κομισιόν ποντάρει σε εξοικονόμηση και εξηλεκτρισμό, ενώ οι ανάγκες του χειμώνα παραμένουν και η αγορά spot αφήνει ανοιχτό τον κίνδυνο υψηλών τιμών – Μακροχρόνια συμβόλαια επιλέγουν οι Κινέζοι αγοραστές
Το κόστος της εξάρτησης από τις διεθνείς αγορές αποτέλεσε κεντρικό μήνυμα της σημερινής άτυπης συνόδου των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Δουβλίνο.
Σύμφωνα με τον επίτροπο Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, η Ευρώπη έχει πληρώσει φέτος πάνω από 100 δισ. ευρώ επιπλέον για την ενέργεια που εισάγει από ορυκτά καύσιμα, χωρίς να έχει εξασφαλίσει μεγαλύτερες ποσότητες αερίου ή πετρελαίου.
Η απάντηση που προτάσσει η Επιτροπή είναι η μείωση της κατανάλωσης εισαγόμενων καυσίμων και η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού και δεν υπάρχει καμιά πρόθεση για εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ποσοτήτων LNG ώστε να υπάρχει ασφάλεια εφοδιασμού και ορατότητα στις τιμές .
Αυτό που ο Επίτροπος δεν είπε, είναι ότι το κόστος εκτινάχθηκε γιατί η Ευρώπη προμηθεύεται αέριο στην αγορά άμεσης παράδοσης, σε μια συγκυρία αυξημένης ζήτησης και υψηλών τιμών. Και γι αυτό και για το χειμώνα είναι ορατός ο κίνδυνος ο λογαριασμός του παραπάνω κόστους των 100 δις. του 2026 να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το 2027.
Η Ευρώπη ονειρεύεται την ενεργειακή της ανεξαρτησία μέσω των ΑΠΕ και κλείνει τα μάτια μπροστά στην πραγματικότητα ότι ακόμη χρειάζεται τα ορυκτά καύσιμα. Και δεν απαντάει το άμεσο ερώτημα για το φετινό χειμώνα: πώς θα περιοριστεί η έκθεση της σε μια νέα εκτίναξη της τιμής του LNG; Η εξοικονόμηση και ο εξηλεκτρισμός μπορούν να μειώσουν σταδιακά αυτή την ανάγκη αλλά δεν μπορούν να μειώσουν τιμή για τα φορτία που θα χρειαστούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις τους επόμενους μήνες.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος έλλειψης φυσικού αερίου στην ΕΕ. Ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι τα αποθέματα είναι χαμηλότερα από τα ιστορικά επίπεδα της εποχής και παρακολουθεί στενά την αγορά. Η πληρέστερη αποτίμηση της χειμερινής ετοιμότητας από τους ευρωπαϊκούς διαχειριστές δικτύων αναμένεται στις 8 Οκτωβρίου. Ομως, το ζήτημα δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη θα μπορέσει να βρει LNG, αλλά πόσο θα πληρώσει για να το προσελκύσει εάν ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία οξυνθεί.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την ανάγκη για προσεκτική διαχείριση της ζήτησης καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στην περίοδο θέρμανσης, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να διασφαλίσουν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα και οι εισαγωγές επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών του χειμώνα.
ACER: Εκτεθειμένη η Ευρώπη στις υψηλές τιμές
Η αντίφαση γίνεται εντονότερη από το ότι για το θέμα έχει προειδοποιήσει ο ευρωπαϊκός ρυθμιστής ενέργειας. Σε έκθεσή του για το LNG, ο ACER επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος των πρόσθετων ευρωπαϊκών εισαγωγών εξασφαλίστηκε μέσω της αγοράς άμεσης παράδοσης. Αυτό προσφέρει ευελιξία, αυξάνει όμως την έκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών όταν η προσφορά περιορίζεται ή εντείνονται οι γεωπολιτικές αναταράξεις. Το 2025 οι συναλλαγές LNG άμεσης παράδοσης με προορισμό την Ευρώπη έφθασαν περίπου τα 81 δισ. κυβικά μέτρα, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο Οργανισμός.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες προσφέρουν πάντοτε φθηνό αέριο ή ότι λείπουν εντελώς από την ευρωπαϊκή αγορά. Η τιμή και η προστασία που παρέχουν εξαρτώνται από τους όρους κάθε σύμβασης. Σημαίνει, όμως, ότι μια στρατηγική που αφήνει σημαντικό μέρος των αναγκών να καλύπτεται με αγορές άμεσης παράδοσης μεταφέρει μεγάλο μέρος του κινδύνου τιμής στον χειμώνα.
Στη σημερινή σύνοδο, οι υπουργοί συζήτησαν την επάρκεια, τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού, τις υποδομές και τη μείωση της ζήτησης· η ανακοίνωση της ιρλανδικής προεδρίας δεν καταγράφει κάποια κοινή πρωτοβουλία για εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ποσοτήτων LNG.
Ακόμη και η συζήτηση για τον κανονισμό μεθανίου αποτυπώνει αυτή τη δυσκολία. Ο Γιόργκενσεν επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή εξετάζει μετάθεση κατά ένα έτος της εφαρμογής των απαιτήσεων που αφορούν τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, ώστε να περιοριστεί η αβεβαιότητα στην αγορά. Πρόκειται για πιθανή ρυθμιστική ευελιξία, η οποία δεν έχει ακόμη εγκριθεί. Δεν αποτελεί, από μόνη της, εμπορική συμφωνία που εξασφαλίζει ποσότητες και προβλεψιμότητα τιμών για τα επόμενα χρόνια.
Η Κίνα αγοράζει για χρόνια και εμπορεύεται το πλεόνασμα
Την ίδια ώρα, κινεζικές εταιρείες κινούνται με διαφορετική εμπορική λογική: χτίζουν χαρτοφυλάκια μακροχρόνιων συμβολαίων, καλύπτουν την εγχώρια ζήτηση και εμπορεύονται τις ποσότητες που δεν χρειάζονται. Η πιο πρόσφατη συμφωνία ανακοινώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου. Η China Gas συμφώνησε με την αμερικανική Venture Global να αγοράζει επιπλέον 500.000 τόνους LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030. Με αυτήν, οι συμβασιοποιημένες ποσότητες της China Gas από τη Venture Global φθάνουν τα 2,5 εκατ. τόνους ετησίως. Η νέα σύμβαση δεν αφορά παραδόσεις τον φετινό χειμώνα· δείχνει τον ορίζοντα στον οποίο τοποθετούνται οι κινεζικοί αγοραστές.
Η δυνατότητα μεταπώλησης δεν είναι μόνο μελλοντικό σχέδιο. Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε στις 24 Σεπτεμβρίου το IEEFA, η Κίνα έχει ήδη εξελιχθεί από μεγάλο αγοραστή LNG σε σημαντικό μεταπωλητή. Το ινστιτούτο εκτιμά ότι οι κινεζικές εταιρείες μεταπώλησαν 17 έως 19 εκατ. τόνους LNG το 2025 και ότι τα κέρδη τους από μεταπωλήσεις φορτίων προέλευσης ΗΠΑ και Αυστραλίας έφθασαν συνολικά τα 4,6 δισ. δολάρια από το 2021 έως τον Ιούνιο του 2026. Στα φορτία που διακινήθηκαν με πλοία ναυλωμένα από κινεζικές εταιρείες, η Ολλανδία συγκαταλεγόταν στους κύριους προορισμούς. IEEFA
Το κινεζικό μοντέλο συνδυάζει, συνεπώς, ασφάλεια εφοδιασμού με εμπορική ευελιξία. Όταν η εγχώρια ζήτηση υπολείπεται των συμβασιοποιημένων ποσοτήτων, οι εταιρείες μπορούν να διοχετεύουν φορτία σε άλλες αγορές και να αξιοποιούν τις διαφορές τιμών. Η νέα συμφωνία China Gas–Venture Global δεν αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη εταιρεία θα πουλήσει αυτά τα φορτία στην Ευρώπη από το 2030. Η υφιστάμενη δραστηριότητα κινεζικών εταιρειών, όμως, αποδεικνύει ότι η μεταπώληση LNG αποτελεί ήδη μέρος της στρατηγικής τους..
Εδώ βρίσκεται ο παραλογισμός που αναδεικνύει η σημερινή ευρωπαϊκή συζήτηση. Η ΕΕ μετρά τον πρόσθετο λογαριασμό των εισαγωγών της, ανησυχεί για την τιμή του χειμώνα και ζητεί περιορισμό της ζήτησης. Παράλληλα, άλλοι αγοραστές εξασφαλίζουν από τώρα δικαιώματα σε μελλοντικές ποσότητες και χτίζουν δραστηριότητα εμπορίας γύρω από αυτές. Η μείωση της εξάρτησης από το αέριο παραμένει αναγκαίος ευρωπαϊκός στόχος. Για όσο όμως η Ευρώπη εξακολουθεί να το εισάγει, η διαχείριση του κινδύνου τιμής απαιτεί και απάντηση στο πώς, από ποιον και με ποιους όρους θα αγοράζει LNG.
Στήριξη καταναλωτών
Οι υπουργοί εξέτασαν παράλληλα πώς μπορούν να στηριχθούν οι καταναλωτές που πλήττονται περισσότερο από τις υψηλές τιμές. Η κατεύθυνση που παρουσίασε η Κομισιόν είναι οι εθνικές παρεμβάσεις να είναι στοχευμένες και προσωρινές. Ο Γιόργκενσεν δήλωσε ότι δεν σχεδιάζεται, προς το παρόν, νέα ενιαία ευρωπαϊκή φορολόγηση των υπερκερδών, ενώ έθεσε και το ζήτημα της φορολογίας που επιβαρύνει την ηλεκτρική ενέργεια την ώρα που η ΕΕ επιδιώκει να αντικαταστήσει τη χρήση πετρελαίου και αερίου με ηλεκτρισμό.
Η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών, οι διασυνδέσεις και η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού απασχόλησαν την τελευταία ενότητα της συνόδου. Σύμφωνα με την ιρλανδική προεδρία, οι υπουργοί συζήτησαν την ενίσχυση της συνεργασίας με εταίρους της ΕΕ και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών. Καθώς επρόκειτο για άτυπο Συμβούλιο, οι ανταλλαγές απόψεων δεν παρήγαγαν δεσμευτικές αποφάσεις, αλλά θα τροφοδοτήσουν τις επόμενες επίσημες συνεδριάσεις.
Στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου
Συζητήθηκε επίσης η δυνατότητα περαιτέρω χρήσης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, εφόσον επιδεινωθούν οι διαταραχές στον εφοδιασμό. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, δεν παρουσίασε μια νέα αποδέσμευση ως άμεση προτεραιότητα. Επισήμανε ότι υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα αποθέματα για την περίπτωση σοβαρότερης κρίσης. Η συζήτηση αυτή αφορά την αγορά πετρελαίου και καυσίμων και δεν αποτελεί μέτρο ενίσχυσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου.
www.worldenergynews.gr
