Η Γαλλία θα είχε βυθιστεί σε σοβαρή κρίση ηλεκτρικής τροφοδοσίας κατά τη διάρκεια των πρόσφατων καυσώνων, εάν τα 15 GW των σχεδιαζόμενων κέντρων δεδομένων αντλούσαν ήδη ηλεκτρική ενέργεια, αποκαλύπτει έρευνα της Montel
Η Montel ανέθεσε στον Alex de Vries-Gao, επιστήμονα δεδομένων στο VU Amsterdam, να πραγματοποιήσει λεπτομερή ωριαία ανάλυση των δεδομένων ροών ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις περιόδους καύσωνα της περιόδου 2024-26.
Ο ειδικός στην κατανάλωση ενέργειας και νερού των κέντρων δεδομένων μοντελοποίησε τον αντίκτυπο της ενεργοποίησης της μέγιστης δυναμικότητας 15 GW κέντρων δεδομένων, την οποία ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς RTE δήλωσε σε κοινοβουλευτική έρευνα τον Ιούλιο ότι έχει ήδη δεσμευτεί στο γαλλικό δίκτυο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η Γαλλία - σήμερα ο μεγαλύτερος καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη - θα είχε μετατραπεί σε καθαρό εισαγωγέα για 1.338 ώρες κατά τις περιόδους που εξετάστηκαν, ή περίπου στο 70% των ωρών καύσωνα που αναλύθηκαν.
Στις πιο κρίσιμες στιγμές, η χώρα είχε ήδη εξαντλήσει τη δυνατότητα εισαγωγών μέσω των διασυνδέσεών της. Για 61 ώρες η Γαλλία έφτασε στα ανώτατα όρια εισαγωγών και το μέγιστο έλλειμμα προσφοράς έφτασε τα 9,5 GW - περίπου όσο η παραγωγή οκτώ έως εννέα πυρηνικών αντιδραστήρων.
«Ρωγμή στον τοίχο»
«Αυτή είναι η υπάρχουσα ρωγμή στον τοίχο», λέει ο de Vries-Gao. «Με την επιπλέον ζήτηση 15 GW από τα κέντρα δεδομένων, αυτή η ρωγμή μετατρέπεται σε τεράστια τρύπα».
Αυτό το έλλειμμα θα άφηνε τους διαχειριστές του συστήματος να αναζητούν εσπευσμένα πρόσθετη προσφορά και να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις γειτονικές χώρες ακριβώς τη στιγμή που η περιφερειακή ζήτηση και η θερμική επιβάρυνση θα κορυφώνονταν.
Απαντώντας σε αίτημα για σχόλιο, ο γαλλικός διαχειριστής συστήματος μεταφοράς RTE προειδοποίησε ότι η δυναμικότητα που έχει δεσμευτεί από τους φορείς ανάπτυξης κέντρων δεδομένων είναι σημαντικά μεγαλύτερη από την πραγματική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα κέντρα που συνδέθηκαν στο δίκτυό του τα τελευταία δύο έως τρία χρόνια καταναλώνουν σήμερα, κατά μέσο όρο, μόλις περίπου το 20% της ισχύος που είχαν ζητήσει, ανέφερε στη Montel.
Ωστόσο, τα σχεδιαζόμενα έργα - μέρος μιας εθνικής προσπάθειας να καταστεί η Γαλλία κορυφαίος κόμβος τεχνητής νοημοσύνης υπό τον πρόεδρο Emmanuel Macron, με τη στήριξη δημόσιας χρηματοδότησης δισεκατομμυρίων ευρώ - «αποτελούν συγκεντρωμένη ζήτηση τύπου βασικού φορτίου, η οποία δεν μπορεί εύκολα να μετατοπιστεί εκτός των ωρών αιχμής», λέει ο Jean-Paul Harreman της Montel.
Δοκιμές αντοχής
«Οι καύσωνες δεν είναι πλέον σπάνιες διαταραχές, αλλά τακτικές, συστημικές δοκιμές αντοχής», προσθέτει ο Harreman, υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα ακραία καιρικά φαινόμενα συμπιέζουν τα περιθώρια προσφοράς με τρόπους που οι ετήσιοι μέσοι όροι αποκρύπτουν.
Η τελευταία ανάλυση της Montel επαναπροσδιορίζει τη φιλοδοξία της Γαλλίας να γίνει ο κυρίαρχος παίκτης στην τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη. Η έρευνα υποδεικνύει ότι αυτοί οι στόχοι στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, εάν υλοποιηθούν, θα υπονομεύσουν την υφιστάμενη θέση της χώρας ως ενεργειακής δύναμης της Ευρώπης.
Η Γαλλία διαθέτει 57 αντιδραστήρες, οι οποίοι υπό κανονικές συνθήκες μπορούν να παράγουν άφθονη ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, με σημαντικές ποσότητες να περισσεύουν για πώληση σε ολόκληρη την ήπειρο.
Οι ετήσιες εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας έχουν φτάσει τα 80-100 TWh τα τελευταία χρόνια, καθιστώντας τη Γαλλία, μαζί με τη Σουηδία, τον κορυφαίο εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Ωστόσο, οι ετήσιοι μέσοι όροι αποκρύπτουν τι συμβαίνει στο ηλεκτρικό σύστημα κατά τη διάρκεια πολύ μικρότερων αλλά ολοένα συχνότερων περιόδων πίεσης, όταν η Γαλλία είναι θερμή και ξηρή, η πυρηνική παραγωγή περιορίζεται, η ζήτηση αυξάνεται κατακόρυφα και τα γειτονικά δίκτυα βρίσκονται επίσης υπό πίεση.
Η ακραία ζέστη και η ξηρασία πλήττουν τη Γαλλία και από τις δύο πλευρές
Η ζήτηση εκτοξεύεται καθώς τα νοικοκυριά, τα γραφεία και η βιομηχανία χρησιμοποιούν περισσότερο κλιματισμό και ψύξη.
Η ωριαία ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία έφτασε σε επίπεδα περίπου 10 GW πάνω από τα κανονικά κατά τη διάρκεια του Ιουλίου, ενώ το καλοκαίρι του 2026 χαρακτηρίστηκε αργότερα ως το θερμότερο στη Γαλλία από τότε που άρχισαν να καταγράφονται στοιχεία, με τις βροχοπτώσεις να είναι 40% χαμηλότερες από το κανονικό.
Ταυτόχρονα, ορισμένες πηγές παραγωγής καθίστανται λιγότερο αξιόπιστες. Η υδροηλεκτρική παραγωγή συνεχούς ροής επηρεάζεται καθώς μειώνεται η στάθμη των υδάτινων οδών.
Η αιολική παραγωγή μπορεί να εξασθενήσει υπό συνθήκες στάσιμης υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης.
Και ο πυρηνικός στόλος της Γαλλίας, που υπό κανονικές συνθήκες αποτελεί τη βάση του πλεονάσματος ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, καθίσταται ευάλωτος στις θερμοκρασίες και τις παροχές των ποταμών που χρησιμοποιούνται για την ψύξη πολλών πυρηνικών αντιδραστήρων στην ενδοχώρα.
Κίνδυνοι για τις μονάδες στις ακτές
Κίνδυνος υπάρχει και για τις παράκτιες μονάδες: όπως ανέφερε η Montel News, η EDF σταμάτησε δύο αντιδραστήρες στις εγκαταστάσεις της στο Gravelines, στις ακτές της Μάγχης, τον Αύγουστο, επειδή μια «ξαφνική εισροή» μεδουσών έφραξε τα νερά ψύξης.
Στις 13 Ιουλίου, καθώς οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 42,3°C, η Γαλλία κατέγραψε ρεκόρ περικοπών παραγωγής λόγω ζέστης, ύψους 9,2 GW, σε ολόκληρο τον πυρηνικό της στόλο, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 15% της συνολικής πυρηνικής ισχύος της.
Τον Αύγουστο, το ρεκόρ αυτό καταρρίφθηκε εν μέσω ενός ακόμη καύσωνα, όταν οι περικοπές αυξήθηκαν στα 11,6 GW ή στο 18,4% της συνολικής πυρηνικής ισχύος.
«Ταυτόχρονα, τα γειτονικά δίκτυα πιέζονται κατά τη διάρκεια των καυσώνων και αυτό σημαίνει ότι μειώνεται επίσης η δυναμικότητα που είναι διαθέσιμη σε εσένα», λέει ο de Vries-Gao.
«Ο κόσμος θα πρέπει να σταματήσει να προσποιείται ότι η ανάγκη να μειωθεί η πυρηνική παραγωγή κατά 10 GW κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είναι κάτι ασήμαντο.
Είναι εξαιρετικά σημαντικό για το μέλλον, γιατί δεν μπορούμε να προσθέσουμε κέντρα δεδομένων εάν λείπουν 10 GW πυρηνικής ισχύος κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού», λέει ο Emeric de Vigan, ιδρυτής της συμβουλευτικής εταιρείας 42 Advisors.
Εκτός από τη μείωση της προσφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, οι καύσωνες προκαλούν επίσης αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων, καθώς ο εξοπλισμός απαιτεί περισσότερη ψύξη.
«Σε μια ζεστή ημέρα, απλώς πολλαπλασιάζεται αυτός ο αντίκτυπος, επειδή τα συστήματα ψύξης σας πρέπει να λειτουργούν εντονότερα», δήλωσε τον Αύγουστο στη Montel ο Alessandro Migliorini, διευθυντής της European Energy για την Ιταλία.
Όλα αυτά οδηγούν σε υψηλότερες τιμές χονδρικής ενέργειας. Ακόμη και πριν από το καλοκαίρι, στις 28 Μαΐου, τα γαλλικά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας για το καλοκαίρι έφτασαν σε επίπεδο-ρεκόρ, καθώς ο αναπτυσσόμενος ευρωπαϊκός καύσωνας προκάλεσε φόβους για ελλείψεις νερού και διακοπές λειτουργίας μονάδων.
Μέχρι το τέλος Αυγούστου, το συμβόλαιο Σεπτεμβρίου είχε εκτοξευθεί στα 130,74 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών.
«Οι τιμές spot έχουν ήδη βρεθεί σε ακραία επίπεδα για την περίοδο 18:00-20:00 στη Γαλλία αυτό το καλοκαίρι. Η υψηλότερη ζήτηση θα προκαλούσε ασφαλώς πολύ υψηλότερες τιμές, αρκετά υψηλές ώστε να καταστήσουν τις εισαγωγές οικονομικά συμφέρουσες για πολλές περιόδους», λέει ανώτερος σύμβουλος και πρώην επικεφαλής trader σε μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία κοινής ωφέλειας, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας των πελατειακών σχέσεων.
Κίνδυνος για τις τιμές
Ωστόσο, πρόκειται κυρίως για κίνδυνο για τις τιμές και όχι για ανησυχία σχετικά με διακοπές ρεύματος, λέει, προσθέτοντας: «Θα υπέθετα ότι η Γαλλία θα χρειαζόταν να εισάγει παραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και την Κεντρική Ευρώπη, κάτι που θα διατηρούσε την ηλεκτροδότηση τα βράδια».
Αντί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων, η Γαλλία κινείται προς την επιτάχυνσή της, δημιουργώντας ταχεία διαδικασία για μονάδες άνω των 400 MW, γνωστές ως hyperscalers, ώστε να συνδέονται στο δίκτυο σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια, ενώ παράλληλα εντοπίζει δεκάδες δυνητικές τοποθεσίες για μελλοντική ανάπτυξη.
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία δημοσίευσε τελικά τον Φεβρουάριο του 2026 έναν 10ετή ενεργειακό οδικό χάρτη, ο οποίος προβλέπει μεγάλες αυξήσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως από ανανεώσιμες πηγές, αν και τα σχέδια για έξι νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες θα υλοποιηθούν πολύ αργά για να καλύψουν τη ζήτηση των 15 GW από τα κέντρα δεδομένων, η οποία αναμένεται να προστίθεται σταδιακά έως το 2033.
Η RTE, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η Γαλλία διαθέτει επαρκή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα για να εξυπηρετήσει τα κέντρα δεδομένων παράλληλα με τον εξηλεκτρισμό των μεταφορών, των κτιρίων και της βιομηχανίας. «Δεν υπάρχει κίνδυνος ανταγωνισμού για την ηλεκτρική ενέργεια μεταξύ του ψηφιακού τομέα και των διαφόρων τομέων που πρέπει να απανθρακοποιηθούν», δήλωσε ο διαχειριστής του δικτύου στη Montel.
Ο RTE αναμένει ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων θα τριπλασιαστεί έως το 2035, αλλά και πάλι θα αντιστοιχεί μόνο περίπου στο 4% της εθνικής ζήτησης. Επισήμανε επίσης ότι τα κέντρα δεδομένων που συνδέθηκαν πρόσφατα χρησιμοποιούν σήμερα, κατά μέσο όρο, μόλις το 20% της δεσμευμένης δυναμικότητάς τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον de Vries-Gao, «οι εκτιμήσεις για τη μελλοντική παραγωγή δεν επαρκούν για να ελεγχθεί πραγματικά τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια των καυσώνων.
Πώς συμπεριφέρεται αυτή η παραγωγή κατά τη διάρκεια των καυσώνων; Ο άνεμος μπορεί να είναι ανύπαρκτος και η ηλιακή ενέργεια εξαρτάται από την ώρα της ημέρας. Το βράδυ, η ηλιακή παραγωγή απλώς καταρρέει, αλλά την ίδια στιγμή οι άνθρωποι εξακολουθούν να προσπαθούν να ψύξουν τα σπίτια τους».
www.worldenergynews.gr
