Η ταχεία εξάπλωση της ηλιακής ενέργειας, των ηλεκτρικών οχημάτων και της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τα δίκτυα, ενώ η ευρωπαϊκή ρύθμιση δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τις τεχνολογικές εξελίξεις
Το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο υφίσταται έναν ταχύ μετασχηματισμό, καθώς η εποχή του εξηλεκτρισμού εδραιώνεται και η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες προκλήσεις και δυνατότητες για την παραγωγή και χρήση ενέργειας, καθώς και για τον τρόπο λειτουργίας των ηλεκτρικών δικτύων μας.
Ως αποτέλεσμα, αναδύεται ένας ολοένα πιο σύνθετος δεσμός στη διασταύρωση της ψηφιοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης και της ευελιξίας των δικτύων, ο οποίος θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικός για το μέλλον της ενεργειακής ασφάλειας.
Το ζήτημα δεν είναι ότι δεν διαθέτουμε την τεχνολογία για να ακολουθήσουμε την ταχεία ψηφιοποίηση και ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα, αλλά ότι οι ρυθμιστικές διαδικασίες και τα συστήματα πολιτικής μας υστερούν σημαντικά σε σχέση με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, σύμφωνα με την Elena Boskov-Kovacs, συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλο της Blueprint Energy Solutions, με έδρα τη Βιέννη.
«Υπάρχει αναντιστοιχία στην ταχύτητα και όχι έλλειμμα τεχνολογίας - στο να καταστούν οι ψηφιακές λύσεις χρήσιμες και εφαρμόσιμες αρκετά γρήγορα ώστε να συμβαδίζουν με τον φυσικό μετασχηματισμό του δικτύου», δήλωσε πρόσφατα η Boskov-Kovacs, σύμφωνα με δημοσίευμα του Enlit, ενός ολλανδικού ειδησεογραφικού μέσου που καλύπτει την ενεργειακή μετάβαση.
«Η ηλιακή ενέργεια, τα ηλεκτρικά οχήματα, οι αντλίες θερμότητας και άλλα κατανεμημένα στοιχεία συνδέονται στο δίκτυο χαμηλής τάσης πολύ ταχύτερα απ’ όσο είχαν σχεδιαστεί για να διαχειριστούν οι διαδικασίες σχεδιασμού και ρύθμισης που τα αφορούν», συνέχισε η Boskov-Kovacs.
«Και αυτό δημιουργεί πολύ πρακτικές ανησυχίες για τους διαχειριστές συστημάτων: αδυναμία παρακολούθησης στην άκρη του δικτύου, περιορισμένη δυνατότητα υποδοχής νέων συνδέσεων, συμφόρηση και, τελικά, τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος και προβλημάτων στην ασφάλεια εφοδιασμού».
Οι ανησυχίες σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια και τη ρύθμιση του ευρωπαϊκού ενεργειακού τομέα είναι ιδιαίτερα πιεστικές, καθώς η ήπειρος συνεχίζει να αντιμετωπίζει την τρίτη ενεργειακή κρίση της μέσα σε τέσσερα χρόνια, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναρωτιούνται με αγωνία εάν η επόμενη βρίσκεται ήδη προ των πυλών.
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ευρώπη εξαρτιόταν από τη Ρωσία για το εντυπωσιακό 40% του φυσικού της αερίου, βυθίζοντας τις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές στο χάος και εκτοξεύοντας τις τιμές ενέργειας, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολευόταν να επιβάλει και να διατηρήσει κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας.
Η Ευρώπη δεν έχει ανακάμψει ποτέ πλήρως από εκείνο το σοκ, καθώς στη συνέχεια επλήγη από συγκρούσεις που παρεμπόδισαν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα το 2023 και το 2024, και τώρα από τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν.
Και σαν να μην έφταναν αυτά τα γεωπολιτικά σοκ, η Ευρώπη είναι πλέον η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, προκαλώντας μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που σχετίζεται με το κλίμα στην περιοχή.
Η συνεχιζόμενη ευαλωτότητα της Ευρώπης απέναντι στα φαινομενικά ατελείωτα παγκόσμια σοκ στις αλυσίδες εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου, που θυμίζουν μια γεωπολιτικά φορτισμένη «Ημέρα της Μαρμότας», έχει αφήσει τους Ευρωπαίους ηγέτες απελπισμένους να προλάβουν την επόμενη (αναπόφευκτη) κρίση.
«Ορκιστήκαμε ότι θα μάθουμε. Υποσχεθήκαμε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν, αλλά να που είμαστε εδώ», δήλωσε ανώνυμα ένας «ιδιαίτερα απογοητευμένος Ευρωπαίος διπλωμάτης», σύμφωνα με το BBC νωρίτερα φέτος, αναφερόμενος στην αναταραχή των αγορών που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
«Αντί να επικεντρώνονται στα απολύτως απαραίτητα μακροπρόθεσμα σχέδια - για το πώς θα γίνει η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε αυτόν τον ολοένα πιο ασταθή κόσμο, οι [Ευρωπαίοι] πρωθυπουργοί και πρόεδροι βρίσκονται τώρα σε πανικό για τις [ενεργειακές] τιμές, ανησυχούν για τους εξοργισμένους ψηφοφόρους και αναζητούν εσπευσμένα βραχυπρόθεσμες λύσεις», συνέχισε η πηγή.
«Ακριβώς όπως στην κρίση μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Διαφορετική σύγκρουση. Ίδιες ευρωπαϊκές διαιρέσεις, ίδια διλήμματα σχετικά με την ενέργεια. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε κύκλους. Κάτι πρέπει να αλλάξει».
Ωστόσο, η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο προς τη δημιουργία εναλλακτικών και καθαρών αλυσίδων εφοδιασμού ενέργειας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Η δυναμικότητα της ηλιακής ενέργειας έχει αυξηθεί με ταχύ ρυθμό, η ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας ενισχύεται και έχουν δημιουργηθεί νέες εμπορικές σχέσεις.
Το ερώτημα τώρα είναι εάν η Ευρώπη έχει εξηλεκτρίσει και ψηφιοποιήσει το δίκτυό της υπερβολικά γρήγορα, αφήνοντας κρίσιμα κενά στην ενεργειακή ασφάλεια, όπως κατέδειξε η μαζική κατάρρευση του δικτύου στην Ισπανία και την Πορτογαλία το 2025.
Παρότι αποτελεί τεράστιο μέρος του προβλήματος όσον αφορά την εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ενέργειας, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της λύσης σε αυτό το ζήτημα.
Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να εντοπίζουν και να προβλέπουν πολύ ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ευπάθειες του δικτύου και μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των ολοένα πιο σύνθετων εισροών και εκροών του δικτύου, καθώς οι διαλείπουσες πηγές ενέργειας γίνονται ο κανόνας.
«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίσει μοτίβα μέσα σε όλη αυτή την πολυπλοκότητα και να τα μετατρέψει σε προβλέψεις και, τελικά, σε αποφάσεις», παρατηρεί η Boskov-Kovacs.
«Και αυτό έχει μια πολύ πρακτική οικονομική συνέπεια. Η καλύτερη πρόβλεψη και βελτιστοποίηση μπορούν να μειώσουν τη συμφόρηση και να βελτιώσουν τη χρήση της υφιστάμενης δυναμικότητας του δικτύου, περιορίζοντας την ανάγκη για περιττές επενδύσεις, και αυτό δημιουργεί περισσότερο χώρο στους προϋπολογισμούς των εταιρειών κοινής ωφέλειας για την ενίσχυση του δικτύου που πραγματικά χρειαζόμαστε».
Ως εκ τούτου, υποστηρίζει ότι το επόμενο βήμα στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενέργεια θα πρέπει να είναι η παροχή κινήτρων και η ρύθμιση μιας στρατηγικής ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και μια καλύτερη, πιο ευέλικτη και πιο άμεση αντίδραση στην ταχεία εξάπλωση της ψηφιοποίησης.
Αυτό θα περιλαμβάνει αναγκαστικά πολύ ισχυρότερα μέτρα κυβερνοασφάλειας, παράλληλα με αναβαθμίσεις των υποδομών που θα επιτρέψουν την ταχύτερη σύνδεση και ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών.
Ο ταχύς μετασχηματισμός και η ψηφιοποίηση του τομέα συμβαίνουν ήδη και δεν μπορούν να ρυθμιστούν εκτός πραγματικότητας· τώρα εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προλάβει τις εξελίξεις.
www.worldenergynews.gr
