Από την Τουρκία στη Ρωσία κι από ‘κει στην Κίνα
Η συμφωνία έρευνας και παραγωγής (E&P) για το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου του Ιράκ, το Mansuriya, έχει πλέον ενεργοποιηθεί από τον κινεζικό όμιλο Jereh Group, σύμφωνα με τοπικές πηγές ειδήσεων.
Σύμφωνα με το Oil Price, το κοίτασμα Mansuriya περιέχει περίπου 4,5 τρισεκατομμύρια τυποποιημένα κυβικά πόδια (Tscf) φυσικού αερίου και αναμένεται να παράγει περίπου 300 εκατομμύρια scf ανά ημέρα (Mmscf/d) στο peak του, αν και θα αρχίσει να λειτουργεί με περίπου 100 Mmscf/d εντός 18 μηνών.
Τούτου λεχθέντος, η περιοχή είναι άκρως ελκυστική για την Κίνα, με το κοίτασμα Mansuriya να θεωρείται από καιρό από την ίδια, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και το Ιράν ότι αποτελεί μια ζωτική και στρατηγική θέση στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.
Η πρόθεση πολλών από τις πρόσφατες κυβερνήσεις του Ιράκ ήταν να προσφέρει τρία από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου του - Mansuriya, Siba και Akkas - ως ένα πακέτο ανάπτυξης σε κάποιο ενδιαφερόμενο κράτος, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεργαζόταν με το Ιράκ και θα κέρδιζαν και οι δυο από την αξιοποίησή τους.
Αρχικά, ο επικρατέστερος υποψήφιος ήταν η Τουρκία, την οποία η Βαγδάτη θεώρησε ιδανική ως γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής και επίσης χρήσιμη ως προς το κουρδικό ζήτημα. Με τη σειρά της, η Τουρκία ήθελε τη βοήθεια του Ιράκ στην αντιμετώπιση των κουρδικών αυτονομιστικών δραστηριοτήτων στο έδαφός της.
Η Turkiye Petrolleri Anonim Ortakligi (TPAO) ήταν αυτή που υπέγραψε την αρχική συμφωνία ανάπτυξης για το κοίτασμα Mansuriya το 2011, δεσμευόμενη στο Υπουργείο Πετρελαίου του Ιράκ ότι θα μπορούσε να πετύχει μια παραγωγή της τάξης των 325 Mmscf/d εντός 10 ετών το πολύ.
Για την δουλειά αυτή, η TPAO θα αμειβόταν με 7,00-7,50 δολάρια ανά βαρέλι ισοδύναμου πετρελαίου, ένα σχετικά μεγάλο ποσό εκείνη την εποχή σε σχέση με πολλές από τις προηγούμενες αναθέσεις από το ιρακινό υπουργείο.
Όπως ήταν αναμενόμενο, δεδομένης της ανόδου του Ισλαμικού Κράτους λίγο αργότερα, η TPAO ανέστειλε όλες τις εργασίες στη Mansuriya το 2014, αλλά μεγαλύτερη έκπληξη αποτέλεσε η άρνησή της να συνεχίσει τις εργασίες τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν της ζητήθηκε από τον τότε υπουργό πετρελαίου του Ιράκ, Jabar al-Luaibi.
Η Ρωσία στην παρτίδα
Τί είχε γίνει; Στην πραγματικότητα, είχε συναφθεί στα κρυφά, μια συμφωνία μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες της τελευταίας θα αναλάμβαναν να αντικαταστήσουν τους Τούρκους στο Ιράκ.
Εκείνη περίπου την εποχή, η Ρωσία είχε ουσιαστικά αναλάβει τον πετρελαϊκό τομέα του ιρακινού Κουρδιστάν και επιθυμούσε να το αξιοποιήσει γρήγορα για να αποκτήσει παρόμοια παρουσία και στο υπόλοιπο Ιράκ.
Η εξασφάλιση σημαντικών συμβολαίων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο νότιο τμήμα της χώρας, καθώς και στο βόρειο, θα επέτρεπε στη Μόσχα να αυξήσει την έτσι κι αλλιώς τεράστια πολιτική επιρροή στη Μέση Ανατολή, που εκτείνεται από τη Συρία μέσω του Λιβάνου (με τη βοήθεια του Ιράν), της Ιορδανίας, του Ιράκ (επίσης με τη βοήθεια του Ιράν), του ίδιου του Ιράν και της Υεμένης (μέσω του Ιράν).
Από αυτή τη βάση, η Μόσχα θα μπορούσε να αμφισβητήσει αποτελεσματικά τον τότε ζωτικό σύμμαχο των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και την πολιτική στην περιοχή - τη Σαουδική Αραβία. Βοηθητικά για τη Ρωσία σε αυτό το πλαίσιο, η TPAO είχε προηγουμένως υπογράψει επίσης μια προκαταρκτική συμφωνία για το κοίτασμα φυσικού αερίου Siba το 2011 και είχε πάρει εγγυήσεις από την ιρακινή κυβέρνηση ότι θα αναλάμβανε και το κοίτασμα φυσικού αερίου Akkas.
Κατά συνέπεια, στα τέλη του 2017 η Ρωσία γνωστοποίησε στον τότε υπουργό πετρελαίου του Ιράκ, Thamir Ghadhban, ότι η Gazprom θα ενδιαφερόταν πολύ για την ανάπτυξη και των τριών κοιτασμάτων.
Η είσοδος της Κίνας
Ωστόσο, πριν όλα αυτά τεθούν σε εφαρμογή, συμφωνήθηκε ένας νέος οδικός χάρτης συνεργασίας μεταξύ του Ρώσου προέδρου Πούτιν και του Κινέζου ομολόγου του, Σι Τζινπίνγκ.
Αυτός περιελάμβανε τον ουσιαστικό διαχωρισμό του Ιράν και του Ιράκ σε τομείς ειδικού ενδιαφέροντος για την κάθε πλευρά, ενώ στον οδικό χάρτη εντάσσονταν και άλλες χώρες της περιοχής που παρουσιάζουν μακροπρόθεσμο στρατηγικό ενδιαφέρον και για τις δύο πλευρές.
Καθώς η Ρωσία είχε ήδη εξασφαλίσει την περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν και είχε έντονη παρουσία στη Συρία, αποφασίστηκε ότι η Κίνα θα αναλάμβανε τον ηγετικό ρόλο στο αραβικό Ιράκ και μεγαλύτερο ρόλο και στο Ιράν.
Ως αποτέλεσμα, συνήφθησαν νέες ολοκληρωμένες συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Κίνας και του Ιράκ (η «Συμφωνία Πετρελαίου για την Ανασυγκρότηση και τις Επενδύσεις» του 2019, η οποία αργότερα επεκτάθηκε στη «Συμφωνία-Πλαίσιο Ιράκ-Κίνας» του 2021) και στη συνέχεια μεταξύ της Κίνας και του Ιράν.
Τον Απρίλιο του 2021, η China Petroleum & Chemical Corporation (Sinopec) υπέγραψε 25ετή συμφωνία με το Υπουργείο Πετρελαίου του Ιράκ για την ανάπτυξη της Mansuriya κατά 49%/51% με το ιρακινό κράτος, αν και η συμφωνία τελικά ακυρώθηκε λόγω χαμηλής προόδου.
Ο όμιλος Jereh έρχεται να διορθώσει τα πράγματα
Η τελευταία συμφωνία με τη συμμετοχή του ομίλου Jereh είναι μια προσπάθεια της Κίνας να διορθώσει αυτή την αποτυχία, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της περιοχής Mansuriya.
Σε αυτό το πλαίσιο, αυτό - και τα άλλα δύο μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου, το Akkas και το Siba - σχηματίζουν ένα τρίγωνο στο νότιο Ιράκ, ιδιαίτερα κομβικό για όλους τους ενεργειακούς παίκτες που έχουν συμφέροντα στη Μέση Ανατολή.
Τόσο για τη Ρωσία όσο και για το Ιράν, η εξασφάλιση του τριγώνου αυτού, είναι ζωτικής σημασίας και για την ανάπτυξη επίσης του λιμανιού Μπανιά και των υποδομών που το περιβάλλουν στη Συρία.
Το εν λόγω λιμάνι έχει από καιρό προσδιοριστεί ως το τελικό σημείο για τους από καιρό προγραμματισμένους αγωγούς Ιράν-Ιράκ-Συρίας που θα μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο από το Ιράν μέσω του Ιράκ στη Συρία και στη συνέχεια στα λιμάνια της νότιας Ευρώπης.
Αποτελούσε επίσης εδώ και καιρό το τελικό μέρος των ρωσικών και ιρανικών σχεδίων για την κατασκευή μιας «χερσαίας γέφυρας» από την Τεχεράνη προς τη Μεσόγειο Θάλασσα, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να αυξήσουν εκθετικά την κλίμακα και το εύρος της παράδοσης όπλων στο νότιο Λίβανο και στην περιοχή των Υψιπέδων του Γκολάν της Συρίας για να χρησιμοποιηθούν σε επιθέσεις κατά του Ισραήλ.
Σύμφωνα με το Oil Price, το κοίτασμα Mansuriya περιέχει περίπου 4,5 τρισεκατομμύρια τυποποιημένα κυβικά πόδια (Tscf) φυσικού αερίου και αναμένεται να παράγει περίπου 300 εκατομμύρια scf ανά ημέρα (Mmscf/d) στο peak του, αν και θα αρχίσει να λειτουργεί με περίπου 100 Mmscf/d εντός 18 μηνών.
Τούτου λεχθέντος, η περιοχή είναι άκρως ελκυστική για την Κίνα, με το κοίτασμα Mansuriya να θεωρείται από καιρό από την ίδια, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και το Ιράν ότι αποτελεί μια ζωτική και στρατηγική θέση στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.
Η πρόθεση πολλών από τις πρόσφατες κυβερνήσεις του Ιράκ ήταν να προσφέρει τρία από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου του - Mansuriya, Siba και Akkas - ως ένα πακέτο ανάπτυξης σε κάποιο ενδιαφερόμενο κράτος, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεργαζόταν με το Ιράκ και θα κέρδιζαν και οι δυο από την αξιοποίησή τους.
Αρχικά, ο επικρατέστερος υποψήφιος ήταν η Τουρκία, την οποία η Βαγδάτη θεώρησε ιδανική ως γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής και επίσης χρήσιμη ως προς το κουρδικό ζήτημα. Με τη σειρά της, η Τουρκία ήθελε τη βοήθεια του Ιράκ στην αντιμετώπιση των κουρδικών αυτονομιστικών δραστηριοτήτων στο έδαφός της.
Η Turkiye Petrolleri Anonim Ortakligi (TPAO) ήταν αυτή που υπέγραψε την αρχική συμφωνία ανάπτυξης για το κοίτασμα Mansuriya το 2011, δεσμευόμενη στο Υπουργείο Πετρελαίου του Ιράκ ότι θα μπορούσε να πετύχει μια παραγωγή της τάξης των 325 Mmscf/d εντός 10 ετών το πολύ.
Για την δουλειά αυτή, η TPAO θα αμειβόταν με 7,00-7,50 δολάρια ανά βαρέλι ισοδύναμου πετρελαίου, ένα σχετικά μεγάλο ποσό εκείνη την εποχή σε σχέση με πολλές από τις προηγούμενες αναθέσεις από το ιρακινό υπουργείο.
Όπως ήταν αναμενόμενο, δεδομένης της ανόδου του Ισλαμικού Κράτους λίγο αργότερα, η TPAO ανέστειλε όλες τις εργασίες στη Mansuriya το 2014, αλλά μεγαλύτερη έκπληξη αποτέλεσε η άρνησή της να συνεχίσει τις εργασίες τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν της ζητήθηκε από τον τότε υπουργό πετρελαίου του Ιράκ, Jabar al-Luaibi.
Η Ρωσία στην παρτίδα
Τί είχε γίνει; Στην πραγματικότητα, είχε συναφθεί στα κρυφά, μια συμφωνία μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες της τελευταίας θα αναλάμβαναν να αντικαταστήσουν τους Τούρκους στο Ιράκ.
Εκείνη περίπου την εποχή, η Ρωσία είχε ουσιαστικά αναλάβει τον πετρελαϊκό τομέα του ιρακινού Κουρδιστάν και επιθυμούσε να το αξιοποιήσει γρήγορα για να αποκτήσει παρόμοια παρουσία και στο υπόλοιπο Ιράκ.
Η εξασφάλιση σημαντικών συμβολαίων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο νότιο τμήμα της χώρας, καθώς και στο βόρειο, θα επέτρεπε στη Μόσχα να αυξήσει την έτσι κι αλλιώς τεράστια πολιτική επιρροή στη Μέση Ανατολή, που εκτείνεται από τη Συρία μέσω του Λιβάνου (με τη βοήθεια του Ιράν), της Ιορδανίας, του Ιράκ (επίσης με τη βοήθεια του Ιράν), του ίδιου του Ιράν και της Υεμένης (μέσω του Ιράν).
Από αυτή τη βάση, η Μόσχα θα μπορούσε να αμφισβητήσει αποτελεσματικά τον τότε ζωτικό σύμμαχο των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και την πολιτική στην περιοχή - τη Σαουδική Αραβία. Βοηθητικά για τη Ρωσία σε αυτό το πλαίσιο, η TPAO είχε προηγουμένως υπογράψει επίσης μια προκαταρκτική συμφωνία για το κοίτασμα φυσικού αερίου Siba το 2011 και είχε πάρει εγγυήσεις από την ιρακινή κυβέρνηση ότι θα αναλάμβανε και το κοίτασμα φυσικού αερίου Akkas.
Κατά συνέπεια, στα τέλη του 2017 η Ρωσία γνωστοποίησε στον τότε υπουργό πετρελαίου του Ιράκ, Thamir Ghadhban, ότι η Gazprom θα ενδιαφερόταν πολύ για την ανάπτυξη και των τριών κοιτασμάτων.
Η είσοδος της Κίνας
Ωστόσο, πριν όλα αυτά τεθούν σε εφαρμογή, συμφωνήθηκε ένας νέος οδικός χάρτης συνεργασίας μεταξύ του Ρώσου προέδρου Πούτιν και του Κινέζου ομολόγου του, Σι Τζινπίνγκ.
Αυτός περιελάμβανε τον ουσιαστικό διαχωρισμό του Ιράν και του Ιράκ σε τομείς ειδικού ενδιαφέροντος για την κάθε πλευρά, ενώ στον οδικό χάρτη εντάσσονταν και άλλες χώρες της περιοχής που παρουσιάζουν μακροπρόθεσμο στρατηγικό ενδιαφέρον και για τις δύο πλευρές.
Καθώς η Ρωσία είχε ήδη εξασφαλίσει την περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν και είχε έντονη παρουσία στη Συρία, αποφασίστηκε ότι η Κίνα θα αναλάμβανε τον ηγετικό ρόλο στο αραβικό Ιράκ και μεγαλύτερο ρόλο και στο Ιράν.
Ως αποτέλεσμα, συνήφθησαν νέες ολοκληρωμένες συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της Κίνας και του Ιράκ (η «Συμφωνία Πετρελαίου για την Ανασυγκρότηση και τις Επενδύσεις» του 2019, η οποία αργότερα επεκτάθηκε στη «Συμφωνία-Πλαίσιο Ιράκ-Κίνας» του 2021) και στη συνέχεια μεταξύ της Κίνας και του Ιράν.
Τον Απρίλιο του 2021, η China Petroleum & Chemical Corporation (Sinopec) υπέγραψε 25ετή συμφωνία με το Υπουργείο Πετρελαίου του Ιράκ για την ανάπτυξη της Mansuriya κατά 49%/51% με το ιρακινό κράτος, αν και η συμφωνία τελικά ακυρώθηκε λόγω χαμηλής προόδου.
Ο όμιλος Jereh έρχεται να διορθώσει τα πράγματα
Η τελευταία συμφωνία με τη συμμετοχή του ομίλου Jereh είναι μια προσπάθεια της Κίνας να διορθώσει αυτή την αποτυχία, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της περιοχής Mansuriya.
Σε αυτό το πλαίσιο, αυτό - και τα άλλα δύο μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου, το Akkas και το Siba - σχηματίζουν ένα τρίγωνο στο νότιο Ιράκ, ιδιαίτερα κομβικό για όλους τους ενεργειακούς παίκτες που έχουν συμφέροντα στη Μέση Ανατολή.
Τόσο για τη Ρωσία όσο και για το Ιράν, η εξασφάλιση του τριγώνου αυτού, είναι ζωτικής σημασίας και για την ανάπτυξη επίσης του λιμανιού Μπανιά και των υποδομών που το περιβάλλουν στη Συρία.
Το εν λόγω λιμάνι έχει από καιρό προσδιοριστεί ως το τελικό σημείο για τους από καιρό προγραμματισμένους αγωγούς Ιράν-Ιράκ-Συρίας που θα μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο από το Ιράν μέσω του Ιράκ στη Συρία και στη συνέχεια στα λιμάνια της νότιας Ευρώπης.
Αποτελούσε επίσης εδώ και καιρό το τελικό μέρος των ρωσικών και ιρανικών σχεδίων για την κατασκευή μιας «χερσαίας γέφυρας» από την Τεχεράνη προς τη Μεσόγειο Θάλασσα, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να αυξήσουν εκθετικά την κλίμακα και το εύρος της παράδοσης όπλων στο νότιο Λίβανο και στην περιοχή των Υψιπέδων του Γκολάν της Συρίας για να χρησιμοποιηθούν σε επιθέσεις κατά του Ισραήλ.
www.worldenergynews.gr
