Αυτό μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου: εκτιμάται ότι η Σομαλία διαθέτει τουλάχιστον 30 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών αποθεμάτων και 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, πίσω μόνο από τα 48,4 δισ. βαρέλια της Λιβύης και τα 37,3 δισ. βαρέλια της Νιγηρίας
Τον Μάρτιο του 2024, η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Σομαλίας και η Δημοκρατία της Τουρκίας υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη σημαντική συμφωνία εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων στην ανοικτή θάλασσα.
Η στρατηγική αυτή συνεργασία επέτρεψε στην κρατική τουρκική εταιρεία ενέργειας, Turkish Petroleum Corporation (TPAO), να διεξάγει τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και να πραγματοποιεί γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές συνολικής έκτασης περίπου 16.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ η νέα συμφωνία για χερσαία εξερεύνηση υπεγράφη στις αρχές του 2025.
Η Τουρκία δεν έχασε χρόνο, στέλνοντας τον σεισμικό ερευνητικό πλοίο Oruç Reis στη Σομαλία τον Οκτώβριο του 2024 για εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το πλοίο ολοκλήρωσε αποστολή 234 ημερών, συλλέγοντας 3D σεισμικά δεδομένα σε 4.464 τετραγωνικά χιλιόμετρα σε τρεις θαλάσσιες περιοχές, πριν επιστρέψει στην Τουρκία τον Ιούλιο του 2025.
Τώρα, η Άγκυρα έκανε ένα ακόμη μεγάλο βήμα για την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της Αφρικής, με το γεωτρύπανο Cagri Bey να ξεκινά γεωτρήσεις στη Σομαλία στις 15 Φεβρουαρίου, προστατευόμενο από τουρκική ναυτική δύναμη.
«Αύριο θα κάνουμε ένα ακόμη ιστορικό βήμα. Θα αποπλεύσουμε με το πλοίο Cagri Bey από το Mersin Tasucu προς τη Σομαλία και θα αναζητήσουμε πετρέλαιο. Με αυτή την έννοια, το 2026 θα είναι ένα έτος ανακαλύψεων και καλών ειδήσεων για εμάς», δήλωσε την Κυριακή ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ.
Τι θα σημάνει η κίνηση αυτή
Αυτό μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου: εκτιμάται ότι η Σομαλία διαθέτει τουλάχιστον 30 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών αποθεμάτων και 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, πίσω μόνο από τα 48,4 δισ. βαρέλια της Λιβύης και τα 37,3 δισ. βαρέλια της Νιγηρίας.
Το στρατηγικό άνοιγμα στην Αφρική της Τουρκίας αναδεικνύει τη Σομαλία ως χώρα προτεραιότητας λόγω της στρατηγικής θαλάσσιας θέσης της και των ανεξερεύνητων ενεργειακών πόρων της.
Η στρατηγική «Άνοιγμα στην Αφρική», που ξεκίνησε το 1998 και ανανεώθηκε το 2005, αποτελεί πολυδιάστατη, μακροπρόθεσμη πολιτική της Τουρκίας για ενίσχυση διπλωματικών, οικονομικών και ασφαλείας δεσμών σε όλη την Αφρική. Μέσω της προώθησης «αφρικανικών λύσεων για αφρικανικά προβλήματα», η Τουρκία αύξησε τις διπλωματικές αποστολές από 12 σε 44 και ανέβασε τον όγκο του εμπορίου από 5,4 δισ. δολάρια το 2003 σε πάνω από 40 δισ. δολάρια το 2023.
Η Τουρκία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη σταθεροποίηση της Σομαλίας από το 2011, μετατοπίζοντας την εστίαση από την άμεση ανθρωπιστική βοήθεια στην μακροπρόθεσμη ανοικοδόμηση του κράτους, στην ανάπτυξη υποδομών και στη μεταρρύθμιση του τομέα ασφάλειας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας, προσφέροντας ένα μοντέλο συνεργασίας που συνδυάζει ανθρωπιστική βοήθεια, διπλωματική και στρατιωτική υποστήριξη για την οικοδόμηση ενός λειτουργικού κράτους.
Το 2017, η Τουρκία εγκαινίασε τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση της στο εξωτερικό, Camp TURKSOM, στη Μογκαντίσου, όπου εκπαίδευσε χιλιάδες στρατιώτες και αστυνομικούς, ειδικά την ελίτ ταξιαρχία «Gorgor» και την αστυνομική μονάδα «Haramcad», για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής ομάδας Αλ-Σαμπάμπ.
Τον Φεβρουάριο του 2024 υπεγράφη 10ετής συμφωνία άμυνας και οικονομίας για τη διασφάλιση της 3.333 χιλιομέτρων ακτογραμμής της Σομαλίας, περιλαμβανομένης της δημιουργίας ναυτικού για την καταπολέμηση της παράνομης αλιείας και της τρομοκρατίας. Τουρκικές εταιρείες, όπως οι Favori LLC και Albayrak Group, διαχειρίζονται το αεροδρόμιο και το λιμάνι της Μογκαντίσου, αυξάνοντας σημαντικά τα έσοδα της κυβέρνησης. Επιπλέον, η Τουρκία έχει χτίσει νοσοκομεία, σχολεία και έχει ανακαινίσει κρίσιμες υποδομές.
Ωστόσο, η ενεργειακή συμφωνία του 2024 δέχεται έντονη κριτική για άνιση κατανομή, έλλειψη διαφάνειας και πιθανή παραβίαση της σομαλικής νομοθεσίας. Κριτικοί υποστηρίζουν ότι η συμφωνία, που δίνει στην TPAO αποκλειστικά δικαιώματα εξερεύνησης και παραγωγής, ευνοεί την Άγκυρα εις βάρος της οικονομικής κυριαρχίας και των εθνικών συμφερόντων της Σομαλίας. Η Τουρκία δικαιούται να ανακτήσει έως και το 90% του κόστους λειτουργίας πριν μοιραστεί τα κέρδη με τη Σομαλία, ενώ η Σομαλία λαμβάνει μόνο 5% σε δικαιώματα εκμετάλλευσης. Η
TPAO απαλλάσσεται από πληρωμές μπόνους υπογραφής, ανάπτυξης ή παραγωγής και από φόρους στη Σομαλία, περιορίζοντας περαιτέρω τα οικονομικά οφέλη για την τοπική οικονομία.
Κριτικοί, συμπεριλαμβανομένων μελών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Φυσικών Πόρων της Σομαλίας, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία παραβιάζει τον Νόμο Πετρελαίου της Σομαλίας, καθώς δεν υπήρξε διαδικασία ανταγωνιστικού διαγωνισμού και σωστή εποπτεία.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατηγορείται ότι υπέγραψε τη συμφωνία χωρίς διαβούλευση με τις περιφερειακές πολιτείες, όπως η Puntland και η Jubaland. Ένα μεγάλο ζήτημα είναι ότι τυχόν νομικές διαφορές θα επιλύονται σε δικαστήρια της Κωνσταντινούπολης και όχι σε διεθνή διαιτησία ή σομαλικά δικαστήρια, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την αμεροληψία.
Τι λένε οι ρεαλιστές
Οι ρεαλιστές υποστηρίζουν ότι η Σομαλία αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια στην ανεξάρτητη υπεράκτια εξερεύνηση, καθιστώντας τις συμφωνίες με εταίρους όπως η Τουρκία – που παρέχει υποδομές, χρηματοδότηση και ασφάλεια – αναγκαίες, αν και όχι ιδανικές. Η TPAO θα στοχεύσει σε βαθιές γεωτρήσεις, με το γεωτρύπανο Cagri Bey να δραστηριοποιείται σε βάθη έως 3.480 μέτρων και επιπλέον 3.500 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η εκτέλεση μιας μόνο βαθιάς γεώτρησης αποτελεί έργο μεγάλης κεφαλαιακής δαπάνης, συνήθως από 40 έως πάνω από 100 εκατ. δολάρια ανά γεώτρηση, κόστος που η Σομαλία δεν μπορεί να αναλάβει μόνη της. Επιπλέον, η χώρα δεν διαθέτει την τεχνολογία και το ανθρώπινο δυναμικό για ανεξάρτητη υπεράκτια εξερεύνηση, ούτε υποδομές για υποστήριξη θαλάσσιων επιχειρήσεων, με τουρκικές εταιρείες ήδη να διαχειρίζονται βασικούς κόμβους όπως το λιμάνι και το αεροδρόμιο της Μογκαντίσου.
Η απειλή πειρατείας και μη κρατικών ένοπλων ομάδων αυξάνει σημαντικά τα κόστη ασφαλείας και ασφάλισης, τα οποία καλύπτονται πλήρως από την TPAO με χρήση των εσόδων από το πετρέλαιο. Η συμφωνία επιτρέπει στη Σομαλία να αποφύγει αρχικά οικονομικούς κινδύνους, καθώς η TPAO αναλαμβάνει τα έξοδα, με τις πληρωμές να ξεκινούν μόνο μετά την εξόρυξη πετρελαίου.
Μεγάλες διεθνείς ενεργειακές εταιρείες, όπως οι Shell και ExxonMobil, έχουν αφήσει ανενεργά τα συμβόλαιά τους στη Σομαλία λόγω πολιτικής αστάθειας και κινδύνων ασφαλείας. Η πρόθυμη δραστηριοποίηση της Τουρκίας σε περιοχές υψηλού κινδύνου καθιστά τη χώρα έναν από τους λίγους βιώσιμους εταίρους για τη Σομαλία. Η αποδοχή των όρων της Τουρκίας – συμπεριλαμβανομένων υψηλών ποσοστών ανάκτησης κόστους έως 90% – θεωρείται από τους υποστηρικτές ως ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για την αξιοποίηση των εκτιμώμενων 30 δισεκατομμυρίων βαρελιών υπεράκτιων αποθεμάτων που παραμένουν ανεξερεύνητα εδώ και δεκαετίες.
www.worldenergynews.gr
Η στρατηγική αυτή συνεργασία επέτρεψε στην κρατική τουρκική εταιρεία ενέργειας, Turkish Petroleum Corporation (TPAO), να διεξάγει τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και να πραγματοποιεί γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές συνολικής έκτασης περίπου 16.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ η νέα συμφωνία για χερσαία εξερεύνηση υπεγράφη στις αρχές του 2025.
Η Τουρκία δεν έχασε χρόνο, στέλνοντας τον σεισμικό ερευνητικό πλοίο Oruç Reis στη Σομαλία τον Οκτώβριο του 2024 για εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το πλοίο ολοκλήρωσε αποστολή 234 ημερών, συλλέγοντας 3D σεισμικά δεδομένα σε 4.464 τετραγωνικά χιλιόμετρα σε τρεις θαλάσσιες περιοχές, πριν επιστρέψει στην Τουρκία τον Ιούλιο του 2025.
Τώρα, η Άγκυρα έκανε ένα ακόμη μεγάλο βήμα για την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της Αφρικής, με το γεωτρύπανο Cagri Bey να ξεκινά γεωτρήσεις στη Σομαλία στις 15 Φεβρουαρίου, προστατευόμενο από τουρκική ναυτική δύναμη.
«Αύριο θα κάνουμε ένα ακόμη ιστορικό βήμα. Θα αποπλεύσουμε με το πλοίο Cagri Bey από το Mersin Tasucu προς τη Σομαλία και θα αναζητήσουμε πετρέλαιο. Με αυτή την έννοια, το 2026 θα είναι ένα έτος ανακαλύψεων και καλών ειδήσεων για εμάς», δήλωσε την Κυριακή ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ.
Τι θα σημάνει η κίνηση αυτή
Αυτό μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου: εκτιμάται ότι η Σομαλία διαθέτει τουλάχιστον 30 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών αποθεμάτων και 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, πίσω μόνο από τα 48,4 δισ. βαρέλια της Λιβύης και τα 37,3 δισ. βαρέλια της Νιγηρίας.
Το στρατηγικό άνοιγμα στην Αφρική της Τουρκίας αναδεικνύει τη Σομαλία ως χώρα προτεραιότητας λόγω της στρατηγικής θαλάσσιας θέσης της και των ανεξερεύνητων ενεργειακών πόρων της.
Η στρατηγική «Άνοιγμα στην Αφρική», που ξεκίνησε το 1998 και ανανεώθηκε το 2005, αποτελεί πολυδιάστατη, μακροπρόθεσμη πολιτική της Τουρκίας για ενίσχυση διπλωματικών, οικονομικών και ασφαλείας δεσμών σε όλη την Αφρική. Μέσω της προώθησης «αφρικανικών λύσεων για αφρικανικά προβλήματα», η Τουρκία αύξησε τις διπλωματικές αποστολές από 12 σε 44 και ανέβασε τον όγκο του εμπορίου από 5,4 δισ. δολάρια το 2003 σε πάνω από 40 δισ. δολάρια το 2023.
Η Τουρκία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη σταθεροποίηση της Σομαλίας από το 2011, μετατοπίζοντας την εστίαση από την άμεση ανθρωπιστική βοήθεια στην μακροπρόθεσμη ανοικοδόμηση του κράτους, στην ανάπτυξη υποδομών και στη μεταρρύθμιση του τομέα ασφάλειας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας, προσφέροντας ένα μοντέλο συνεργασίας που συνδυάζει ανθρωπιστική βοήθεια, διπλωματική και στρατιωτική υποστήριξη για την οικοδόμηση ενός λειτουργικού κράτους.
Το 2017, η Τουρκία εγκαινίασε τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση της στο εξωτερικό, Camp TURKSOM, στη Μογκαντίσου, όπου εκπαίδευσε χιλιάδες στρατιώτες και αστυνομικούς, ειδικά την ελίτ ταξιαρχία «Gorgor» και την αστυνομική μονάδα «Haramcad», για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής ομάδας Αλ-Σαμπάμπ.
Τον Φεβρουάριο του 2024 υπεγράφη 10ετής συμφωνία άμυνας και οικονομίας για τη διασφάλιση της 3.333 χιλιομέτρων ακτογραμμής της Σομαλίας, περιλαμβανομένης της δημιουργίας ναυτικού για την καταπολέμηση της παράνομης αλιείας και της τρομοκρατίας. Τουρκικές εταιρείες, όπως οι Favori LLC και Albayrak Group, διαχειρίζονται το αεροδρόμιο και το λιμάνι της Μογκαντίσου, αυξάνοντας σημαντικά τα έσοδα της κυβέρνησης. Επιπλέον, η Τουρκία έχει χτίσει νοσοκομεία, σχολεία και έχει ανακαινίσει κρίσιμες υποδομές.
Ωστόσο, η ενεργειακή συμφωνία του 2024 δέχεται έντονη κριτική για άνιση κατανομή, έλλειψη διαφάνειας και πιθανή παραβίαση της σομαλικής νομοθεσίας. Κριτικοί υποστηρίζουν ότι η συμφωνία, που δίνει στην TPAO αποκλειστικά δικαιώματα εξερεύνησης και παραγωγής, ευνοεί την Άγκυρα εις βάρος της οικονομικής κυριαρχίας και των εθνικών συμφερόντων της Σομαλίας. Η Τουρκία δικαιούται να ανακτήσει έως και το 90% του κόστους λειτουργίας πριν μοιραστεί τα κέρδη με τη Σομαλία, ενώ η Σομαλία λαμβάνει μόνο 5% σε δικαιώματα εκμετάλλευσης. Η
TPAO απαλλάσσεται από πληρωμές μπόνους υπογραφής, ανάπτυξης ή παραγωγής και από φόρους στη Σομαλία, περιορίζοντας περαιτέρω τα οικονομικά οφέλη για την τοπική οικονομία.
Κριτικοί, συμπεριλαμβανομένων μελών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Φυσικών Πόρων της Σομαλίας, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία παραβιάζει τον Νόμο Πετρελαίου της Σομαλίας, καθώς δεν υπήρξε διαδικασία ανταγωνιστικού διαγωνισμού και σωστή εποπτεία.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατηγορείται ότι υπέγραψε τη συμφωνία χωρίς διαβούλευση με τις περιφερειακές πολιτείες, όπως η Puntland και η Jubaland. Ένα μεγάλο ζήτημα είναι ότι τυχόν νομικές διαφορές θα επιλύονται σε δικαστήρια της Κωνσταντινούπολης και όχι σε διεθνή διαιτησία ή σομαλικά δικαστήρια, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την αμεροληψία.
Τι λένε οι ρεαλιστές
Οι ρεαλιστές υποστηρίζουν ότι η Σομαλία αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια στην ανεξάρτητη υπεράκτια εξερεύνηση, καθιστώντας τις συμφωνίες με εταίρους όπως η Τουρκία – που παρέχει υποδομές, χρηματοδότηση και ασφάλεια – αναγκαίες, αν και όχι ιδανικές. Η TPAO θα στοχεύσει σε βαθιές γεωτρήσεις, με το γεωτρύπανο Cagri Bey να δραστηριοποιείται σε βάθη έως 3.480 μέτρων και επιπλέον 3.500 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η εκτέλεση μιας μόνο βαθιάς γεώτρησης αποτελεί έργο μεγάλης κεφαλαιακής δαπάνης, συνήθως από 40 έως πάνω από 100 εκατ. δολάρια ανά γεώτρηση, κόστος που η Σομαλία δεν μπορεί να αναλάβει μόνη της. Επιπλέον, η χώρα δεν διαθέτει την τεχνολογία και το ανθρώπινο δυναμικό για ανεξάρτητη υπεράκτια εξερεύνηση, ούτε υποδομές για υποστήριξη θαλάσσιων επιχειρήσεων, με τουρκικές εταιρείες ήδη να διαχειρίζονται βασικούς κόμβους όπως το λιμάνι και το αεροδρόμιο της Μογκαντίσου.
Η απειλή πειρατείας και μη κρατικών ένοπλων ομάδων αυξάνει σημαντικά τα κόστη ασφαλείας και ασφάλισης, τα οποία καλύπτονται πλήρως από την TPAO με χρήση των εσόδων από το πετρέλαιο. Η συμφωνία επιτρέπει στη Σομαλία να αποφύγει αρχικά οικονομικούς κινδύνους, καθώς η TPAO αναλαμβάνει τα έξοδα, με τις πληρωμές να ξεκινούν μόνο μετά την εξόρυξη πετρελαίου.
Μεγάλες διεθνείς ενεργειακές εταιρείες, όπως οι Shell και ExxonMobil, έχουν αφήσει ανενεργά τα συμβόλαιά τους στη Σομαλία λόγω πολιτικής αστάθειας και κινδύνων ασφαλείας. Η πρόθυμη δραστηριοποίηση της Τουρκίας σε περιοχές υψηλού κινδύνου καθιστά τη χώρα έναν από τους λίγους βιώσιμους εταίρους για τη Σομαλία. Η αποδοχή των όρων της Τουρκίας – συμπεριλαμβανομένων υψηλών ποσοστών ανάκτησης κόστους έως 90% – θεωρείται από τους υποστηρικτές ως ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για την αξιοποίηση των εκτιμώμενων 30 δισεκατομμυρίων βαρελιών υπεράκτιων αποθεμάτων που παραμένουν ανεξερεύνητα εδώ και δεκαετίες.
www.worldenergynews.gr
