Παράλληλα με την προετοιμασία του αιτήματος προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη χρηματοδότηση του τμήματος Ελλάδας–Κύπρου του Great Sea Interconnector, ο ΑΔΜΗΕ επιταχύνει και τις διαδικασίες για το δεύτερο κρίσιμο σκέλος του έργου, δηλαδή τη διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να ολοκληρωθεί η Μελέτη Κόστους–Οφέλους για το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα ενώνει την Κύπρο με το Ισραήλ. Η μελέτη θα αποσταλεί στις κυβερνήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών και θα αποτελέσει τη βάση για τις επόμενες πολιτικές και χρηματοδοτικές αποφάσεις γύρω από το έργο.
Το επόμενο καθοριστικό βήμα θα είναι η διακρατική συμφωνία μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, η οποία θα καθορίσει το πλαίσιο συνεργασίας, τη συμμετοχή κάθε πλευράς στο κόστος αλλά και το μοντέλο λειτουργίας της διασύνδεσης.
Διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ
Ήδη από τις αρχές του 2026 οι ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών βρίσκονται σε διαρκείς επαφές, ανταλλάσσοντας οικονομικά και τεχνικά δεδομένα για το έργο. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται κυρίως ο επιμερισμός του κόστους και το μοντέλο ανάκτησης της επένδυσης.
Σε αντίθεση με το τμήμα Κρήτη–Κύπρος, το οποίο έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και εξασφάλισε ευρωπαϊκή επιδότηση 650 εκατ. ευρώ, το σκέλος Κύπρος–Ισραήλ δεν προβλέπεται να λάβει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο του επενδυτικού κόστους θα καλυφθεί μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων που θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές των εμπλεκόμενων χωρών.
Το Great Sea Interconnector αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου. Το συνολικό μήκος του υποθαλάσσιου καλωδίου θα φτάνει τα 1.208 χιλιόμετρα, συνδέοντας το Ισραήλ με την Κύπρο, την Κρήτη και μέσω Ελλάδας με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Το τμήμα Ισραήλ–Κύπρος έχει μήκος περίπου 310 χιλιόμετρα, ενώ το τμήμα Κύπρος–Κρήτη φτάνει τα 898 χιλιόμετρα και αποτελεί το πιο σύνθετο και ακριβό κομμάτι του έργου. Ο συνολικός προϋπολογισμός για το σκέλος Ελλάδας–Κύπρου εκτιμάται σήμερα κοντά στα 1,9 δισ. ευρώ, με πιθανές αναπροσαρμογές λόγω πληθωρισμού και αυξημένου κόστους εξοπλισμού.
Τα επόμενα στάδια μετά τη μελέτη
Μετά την ολοκλήρωση της μελέτης κόστους–οφέλους θα ξεκινήσει μια σειρά κρίσιμων διαδικασιών που θα καθορίσουν αν και πότε το έργο θα περάσει στη φάση υλοποίησης.
Αρχικά, οι ρυθμιστικές αρχές Κύπρου και Ισραήλ θα αξιολογήσουν τα οικονομικά στοιχεία και θα εξετάσουν ποιο είναι το πραγματικό όφελος για κάθε χώρα. Σε αυτή τη φάση θα αποφασιστεί και το μοντέλο χρηματοδότησης, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα ανακτάται το κόστος της επένδυσης μέσω των τιμολογίων χρήσης του καλωδίου.
Στη συνέχεια θα διαμορφωθεί το μοντέλο εσόδων της διασύνδεσης, ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία για τις τράπεζες και τους επενδυτές, καθώς πρόκειται για έργο πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που απαιτεί μακροχρόνια χρηματοδότηση και σταθερές αποδόσεις.
Το επόμενο μεγάλο βήμα θα είναι η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (Final Investment Decision – FID), όπου κυβερνήσεις, χρηματοδότες και εμπλεκόμενοι φορείς θα κληθούν να αποφασίσουν αν προχωρούν οριστικά στην κατασκευή του έργου.
Γιατί το έργο είναι στρατηγικό για το Ισραήλ
Για το Ισραήλ, το έργο θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο όχι μόνο ενεργειακά αλλά και γεωπολιτικά. Σήμερα η χώρα λειτουργεί ως μια απομονωμένη ηλεκτρική «νησίδα», χωρίς διασύνδεση με κανένα άλλο κράτος. Αυτό σημαίνει ότι το ηλεκτρικό της σύστημα παραμένει ευάλωτο σε κρίσεις, κυβερνοεπιθέσεις ή γεωπολιτικές εντάσεις.
Με τη σύνδεση μέσω Κύπρου και Ελλάδας, το Ισραήλ αποκτά για πρώτη φορά άμεση ηλεκτρική πρόσβαση προς την Ευρώπη. Η διασύνδεση ενισχύει σημαντικά την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, ενώ παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το Τελ Αβίβ διαθέτει ήδη μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου, όπως τα Leviathan και Tamar, τα οποία χρησιμοποιούνται για ηλεκτροπαραγωγή. Μέσω του GSI, μέρος αυτής της παραγωγής θα μπορεί να μετατρέπεται σε εξαγώγιμη ηλεκτρική ενέργεια προς την Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, η διασύνδεση θεωρείται απαραίτητη και για τη μεγαλύτερη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο Ισραήλ. Το απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας περιορίζει σήμερα τη δυνατότητα μεγάλης διείσδυσης ηλιακής ενέργειας, καθώς απαιτούνται αυξημένες εφεδρείες και δυνατότητες εξισορρόπησης.
Η σύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα δίνει τη δυνατότητα καλύτερης διαχείρισης των φορτίων και μεγαλύτερης ενσωμάτωσης πράσινης ενέργειας, κάτι που αποτελεί βασικό στόχο της ενεργειακής πολιτικής του Ισραήλ.
Παράλληλα, το έργο ενισχύει τον γεωπολιτικό άξονα συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ο οποίος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία στην Ανατολική Μεσόγειο. Για το Ισραήλ, ο GSI θεωρείται πλέον όχι μόνο ενεργειακή επένδυση αλλά και έργο εθνικής στρατηγικής σημασίας, καθώς δημιουργεί μια ασφαλή δυτική ενεργειακή διαδρομή προς την Ευρώπη σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
www.worldenergynews.gr
