Χιλιάδες τρύπες εμφανίζονται στους λόφους των Πεννίνων, στο πλαίσιο των προσπαθειών βελτίωσης της αποθήκευσης άνθρακα μέσω της αποκατάστασης των κατεστραμμένων τυρφώνων.
Η τύρφη είναι πλούσια σε άνθρακα
Η ίδια η τύρφη είναι πλούσια σε άνθρακα και έτσι καθώς αναπτύσσεται θα βοηθήσει στη δέσμευση του CO₂ που παράγεται από τη βιομηχανική χρήση ορυκτών καυσίμων που θερμαίνει την ατμόσφαιρα. Οι κατεστραμμένοι ή αποξηραμένοι τυρφώνες μετατρέπονται σε πηγή άνθρακα, απελευθερώνοντας τα ίδια αέρια του θερμοκηπίου. Περίπου το 15% των τυρφώνων του κόσμου έχουν αποξηρανθεί, καθιστώντας απαραίτητα αυτού του είδους τα έργα αποκατάστασης.
Αλλά τώρα ένα νέο έργο προσπαθεί να επαναφέρει στη ζωή αυτούς τους υγροτόπους. Στο Holcombe Moor στις Δυτικές Πεννίνες, δημιουργήθηκαν 3.000 αναχώματα το 2021, με άλλα 700 το 2024 στο πλαίσιο του Σχεδίου Επιχορήγησης Τυρφώνων Φύση για το Κλίμα της Natural England. Οι βελτιώσεις αρχίζουν ήδη να φαίνονται.
Ποια είναι η ιστορία εδώ;
Ο άνθρακας τροφοδοτούσε τους κοντινούς μύλους κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης σε πόλεις όπως το Μάντσεστερ, το Λιντς και το Σέφιλντ. Ο καπνός επέστρεψε στους λόφους, μεταφέροντας τις ακαθαρσίες βαρέων μετάλλων, όπως ο μόλυβδος και το αρσενικό, από την καύση άνθρακα.
Η βιομηχανική κληρονομιά παραμένει ορατή στις αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, γεγονός που δυσκόλευε την επιβίωση των περισσότερων φυτών. Περιοχές απογυμνώθηκαν από κάθε βλάστηση, αφήνοντας εκτάσεις εκτεθειμένου εδάφους. Στα πιο πληγέντα μέρη, αυτές οι διαβρωτικές χαράδρες έσκαψαν βαθιά στην επιφάνεια, μετατρέποντας μέρη όπως το Kinder Scout σε σεληνιακό τοπίο.
Αυτό που εκτέθηκε και διαβρώθηκε τόσο γρήγορα χρειάστηκε πάνω από 8.000 χρόνια για να σχηματιστεί. Μεγάλο μέρος των Πεννίνων καλύπτεται από τυρφώνες, έναν τύπο βάλτου που δημιουργείται μέσω της αργής συσσώρευσης μερικώς αποσυντιθέμενης φυτικής ύλης (ο τύπος εδάφους που ονομάζουμε τύρφη).
Οι συνθήκες για τον σχηματισμό της τύρφης απαιτούν μια λεπτή ισορροπία, με τον υδροφόρο ορίζοντα να διατηρείται αρκετά υψηλός ώστε να περιορίζει την αποσύνθεση της φυτικής ύλης, επιτρέποντας παράλληλα στα φυτά να αναπτυχθούν. Δεν μπορεί οποιοδήποτε φυτό να ανεχθεί αυτές τις σκληρές συνθήκες ανάπτυξης. Ένα είδος είναι πραγματικά εξειδικευμένο στη ζωή σε βάλτους και αποτελεί το κύριο δομικό στοιχείο της ίδιας της τύρφης - το σφάγνο.
Βρίσκοντας ένα σούπερ βρύο
Το σφάγνο είναι ο βασικός μηχανικός οικοσυστήματος στους τυρφώνες, συγκρατώντας έως και 20 φορές το βάρος του σε νερό για να διατηρήσει τις κορεσμένες συνθήκες που απαιτούνται για την ανάπτυξή του.
Όταν βρίσκεται σε υγιή κατάσταση, το νέο σφάγνο αναπτύσσεται μέσα από το παλαιότερο βρύο, ανεβάζοντας τον υδροφόρο ορίζοντα μαζί του, αφήνοντας το παλαιότερο βρύο βυθισμένο, μερικώς αποσυντεθειμένο, το οποίο σχηματίζει την ίδια την τύρφη. Οι βάλτοι αναπτύσσονται μόνο σε χιλιοστά ανά έτος, αλλά κατά τη διάρκεια χιλιετιών αυτό μπορεί να δημιουργήσει αρκετά μέτρα τύρφης.
Η οργανική φύση της τύρφης σημαίνει ότι είναι πλούσια σε άνθρακα, τόσο πολύ που οι τυρφώνες του Ηνωμένου Βασιλείου αποθηκεύουν πάνω από 3 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα, περίπου δέκα φορές περισσότερο από όλα τα αποθέματα άνθρακα των δασών του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι αποκατεστημένοι υγρότοποι θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν στην προστασία της περιοχής από πυρκαγιές καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο αρχίζει να βλέπει πιο ακραίες θερμοκρασίες.
Ανθρώπινη πίεση και ρύπανση
Με τις ανθρώπινες πιέσεις, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής ρύπανσης του παρελθόντος, η ανάπτυξη των τυρφώνων έχει διαταραχθεί. Το σφάγνο έχει εξαφανιστεί από αυτούς τους τυρφώνες.
Τώρα, οι προσπάθειες αποκατάστασης των τυρφώνων βρίσκονται σε εξέλιξη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένης της Moors for the Future Partnership, έχουν περάσει δεκαετίες μπλοκάροντας χαράδρες για την αύξηση του υδροφόρου ορίζοντα, επανασποράζοντας γυμνή τύρφη και φυτεύοντας βρύα σφάγνου, μετατρέποντας τους τυρφώνες που έχουν πληγεί περισσότερο από σκοτεινά σεληνιακά τοπία σε ζωντανά πράσινα βρύα-τοπία.
Αν και ο αποκλεισμός των διαβρωτικών χαράδρων με πέτρινα ή ξύλινα φράγματα έχει αποδειχθεί επιτυχής σε βαθιά διαβρωμένη τύρφη, η αποκατάσταση των πιο επίπεδων οροπεδίων των βαλτωδών περιοχών παρουσιάζει ένα διαφορετικό σύνολο προκλήσεων. Συγκεκριμένα, πώς να αποκατασταθούν οι υγρές συνθήκες που απαιτούνται για να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη περισσότερων βρύων σφάγνου. Ωστόσο, αυτό δεν έχει εμποδίσει τους οργανισμούς αποκατάστασης να δοκιμάσουν μια νέα μέθοδο αποκατάστασης που θα μπορούσε να λειτουργήσει για την αποκατάσταση πιο επίπεδων τυρφώνων.
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη του έργου, τα αρχικά αναχώματα είναι καλυμμένα με χόρτα και πολλές λιμνούλες ξεχειλίζουν τώρα από βρύα σφάγνου, μοιάζοντας περισσότερο με φυσικές λιμνούλες τυρφώνων.
Οι αναχώματα χτενιών είναι λιμνούλες σε σχήμα ημισελήνου, που δημιουργούνται με το σκάψιμο ρηχών γρατσουνιών στην επιφάνεια της τύρφης χρησιμοποιώντας ειδικούς εκσκαφείς χαμηλής πρόσκρουσης. Στόχος είναι η συλλογή επιφανειακού νερού που διαφορετικά θα έτρεχε γρήγορα από τον λόφο μετά από βροχόπτωση. Το νερό που αποθηκεύεται στις λιμνούλες των αναχωμάτων βοηθά στη διατήρηση υγρότερων συνθηκών στην επιφάνεια του τυρφώνα, ώστε η βρύα σφάγνου να επανεγκαθίσταται και να αναπτύσσεται σε οροπέδια βάλτων.
Το Εθνικό Ίδρυμα, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, διεξάγει μακροπρόθεσμη έρευνα για να κατανοήσει τις δυνατότητες των αναχωμάτων ως μέθοδο αποκατάστασης τυρφώνων.
www.worldenergynews.gr
