Η Ισπανία και η Πορτογαλία συγκαταλέγονται στις πιο δημοφιλείς οινοπαραγωγικές χώρες του κόσμου, με περιοχές όπως η Rioja και η κοιλάδα Douro να παράγουν εκατομμύρια φιάλες κάθε χρόνο. Αυτή η οινική παράδοση χρονολογείται εδώ και χιλιάδες χρόνια, αλλά οι ακριβείς ρίζες της παραμένουν μυστήριο. Για να κατανοήσουν πώς ξεκίνησαν όλα, επιστήμονες με επικεφαλής την Carolina Royo από το Instituto de Ciencias de la Vid y del Vino (Ινστιτούτο Επιστημών Αμπέλου και Οίνου) της Ισπανίας στράφηκαν στο παρελθόν και μελέτησαν αρχαία σπέρματα σταφυλιού.
Οι μελέτες για τα σταφύλια
Αν και οι μελέτες του DNA σύγχρονων σταφυλιών μπορούν να δώσουν στοιχεία για την καταγωγή τους, δεν μπορούν να δείξουν άμεσα ποια αμπέλια έφτασαν στην Ιβηρική χερσόνησο ή πότε. Έτσι, η ερευνητική ομάδα συνέλεξε 28 αρχαία σπέρματα σταφυλιού, διατηρημένα σε υγρό περιβάλλον, τα οποία είχαν ανακτηθεί προηγουμένως από επτά αρχαιολογικούς χώρους στην Ισπανία και τη Σαρδηνία. Τα δείγματα κάλυπταν μια περίοδο καλλιέργειας αμπελιού άνω των 2.000 ετών, από την Εποχή του Σιδήρου έως τον Μεσαίωνα.
Για να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τα γενεαλογικά δέντρα και να συνδέσουν το παρελθόν με το παρόν, απομόνωσαν DNA από αυτά τα παλαιά σπέρματα και το συνέκριναν με τα γενετικά προφίλ σύγχρονων καλλιεργούμενων και άγριων αμπελιών. Συγκεκριμένα, ανέλυσαν δείκτες τόσο στο πυρηνικό DNA όσο και στο DNA των χλωροπλαστών. Οι χλωροπλάστες είναι φυτικά οργανίδια που μετατρέπουν το φως σε ενέργεια και το DNA τους κληροδοτείται αποκλειστικά από τον θηλυκό γονέα στα αμπέλια.
Ανιχνεύοντας τα πρώτα αμπέλια
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό *Current Biology*, αναφέρει ότι τα παλαιότερα σπέρματα σταφυλιού καλλιεργούμενου τύπου από τη νότια Ισπανία χρονολογούνται περίπου στο 1000 π.Χ. και φέρουν γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με σύγχρονες ποικιλίες της ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό ενισχύει την άποψη πως τα εξημερωμένα αμπέλια μεταφέρθηκαν στην περιοχή από Φοίνικες αποίκους που προέρχονταν από την ανατολική Μεσόγειο.
«Η αμπελοκομία ξεκίνησε με την εισαγωγή εξημερωμένων αμπελιών από την Ανατολή στην Ιβηρική, γύρω στις αρχές της 1ης χιλιετίας π.Χ.», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.
Ωστόσο, η ιστορία δεν σταμάτησε εκεί. Η ομάδα βρήκε επίσης ενδείξεις ότι τα εισαγόμενα αμπέλια διασταυρώθηκαν με γηγενή φυτά. Ορισμένα από τα σπέρματα της Εποχής του Σιδήρου παρουσίαζαν γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονταν τόσο με άγρια σταφύλια της Ιβηρικής και της δυτικής Ευρώπης όσο και με εξημερωμένες ποικιλίες ανατολικής καταγωγής. Αρχαία αμπέλια και σύγχρονα κρασιά
Ένα βασικό εύρημα ήταν ότι, πριν από περίπου 2.500 χρόνια, είχε ήδη εδραιωθεί μια διακριτή γενετική ομάδα ιβηρικών ποικιλιών αμπέλου για την παραγωγή οίνου. Η ομάδα αυτή συνδέεται με ποικιλίες που καλλιεργούνται ακόμη και σήμερα στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν επίσης ότι ένας σπόρος της μεσαιωνικής περιόδου από τη Βαλένθια ταυτιζόταν με μια ισπανική ποικιλία που διασώζεται έως σήμερα, τη Pasa Valenciana.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια εξαιρετική συνέχεια στη γεωργία της δυτικής Μεσογείου. Ορισμένα από τα σημερινά ισπανικά και πορτογαλικά κρασιά προέρχονται από ποικιλίες αμπέλου που φέρουν ακόμη γενετικά χαρακτηριστικά, κληρονομημένα από εκείνα τα πρώτα εισαγόμενα αμπέλια και τις πρώιμες διασταυρώσεις τους με τοπικά άγρια αμπέλια.
www.worldenergynews.gr
