Καθώς μεταβάλλεται η τιμή του Bitcoin, μεταβάλλεται και το κρυφό κόστος του σε γλυκό νερό - Κάθε συναλλαγή απαιτεί πλέον ποσότητα νερού αρκετή για να γεμίσει μια ολυμπιακή πισίνα (Space Daily)
Το 2021, η μέση συναλλαγή που καταγράφηκε στο blockchain του Bitcoin είχε εκτιμώμενο υδατικό αποτύπωμα περίπου 16.000 λίτρων, εφόσον συνυπολογιστεί το νερό που χρησιμοποιείται για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτείται για τη διαδικασία εξόρυξης, καθώς και για την ψύξη των μηχανημάτων.
Η εκτίμηση αυτή, η οποία προέρχεται από μελέτη που δημοσιεύθηκε κατόπιν επιστημονικής αξιολόγησης στο περιοδικό Cell Reports Sustainability της Cell Press, αντιστοιχεί σε περίπου 6,2 εκατομμύρια φορές το υδατικό αποτύπωμα μιας συναλλαγής με πιστωτική κάρτα, με βάση εκτίμηση του de Vries - που παρουσιάστηκε σε μεταγενέστερη συνέντευξή του στη Greenpeace και όχι στην ίδια τη μελέτη -σύμφωνα με την οποία μία συναλλαγή με κάρτα έχει αποτύπωμα περίπου 2,6 χιλιοστόλιτρα.
Η έρευνα, με τίτλο «Bitcoin’s growing water footprint», δημοσιεύθηκε διαδικτυακά στα τέλη Νοεμβρίου του 2023 από τον Alex de Vries, επιστήμονα δεδομένων με υπόβαθρο στα χρηματοοικονομικά, ο οποίος παρακολουθεί τη χρήση πόρων από τον κλάδο. Ο de Vries βασίζει την εκτίμησή του σε δύο συνιστώσες.
Η μεγαλύτερη, που αντιστοιχεί περίπου στο 80-90% του συνολικού μεγέθους, είναι η έμμεση χρήση νερού: το νερό που καταναλώνεται στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζουν οι miners.
Αυτό περιλαμβάνει την εξάτμιση νερού για ψύξη σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς, την εξάτμιση από ταμιευτήρες υδροηλεκτρικών μονάδων και άλλες μεθόδους παραγωγής ενέργειας.
Η μελέτη υπολογίζει το μέγεθος αυτό συνδυάζοντας δεδομένα για την τοποθεσία της υπολογιστικής ισχύος του Bitcoin με περιφερειακά στοιχεία για την ένταση χρήσης νερού, εκφρασμένα σε λίτρα νερού ανά kWh ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στο συγκεκριμένο δίκτυο.
Το υπόλοιπο αφορά την άμεση χρήση νερού, δηλαδή την ψύξη και την ύγρανση στις ίδιες τις εγκαταστάσεις εξόρυξης, η οποία μετράται μέσω ενός βιομηχανικού δείκτη που ονομάζεται water usage effectiveness (WUE).
Για μεγάλες εγκαταστάσεις εξόρυξης στις ΗΠΑ, η μελέτη εκτίμησε σταθμισμένο μέσο WUE μεταξύ 0,25 και 1,03 λίτρων ανά kWh, ανάλογα με το κλίμα και τον σχεδιασμό της εγκατάστασης.
Η τοποθεσία έχει τεράστια σημασία για το συνολικό αποτύπωμα. Η μελέτη εκτίμησε ότι το Καζακστάν αντιπροσώπευε το 63% του υδατικού αποτυπώματος του Bitcoin το 2021, ενώ φιλοξενούσε μόλις περίπου το 14% της υπολογιστικής του ισχύος.
Η μέση ένταση χρήσης νερού στο ενεργειακό μείγμα του Bitcoin αυξήθηκε από 8,63 λίτρα ανά kWh το 2020 σε 15,0 λίτρα ανά κιλοβατώρα το 2021, σύμφωνα με τη μελέτη.
Τι σημαίνουν οι συγκρίσεις
Δημοσιεύματα για τη μελέτη, μεταξύ άλλων από τα ScienceDaily και Fast Company, έκαναν ευρύτερα γνωστή τη σύγκριση ότι το υδατικό αποτύπωμα μιας συναλλαγής Bitcoin είναι περίπου ισοδύναμο με το γέμισμα μιας πισίνας.
Η σύγκριση των 6,2 εκατομμυρίων φορών σε σχέση με μια συναλλαγή με πιστωτική κάρτα, η οποία αναφέρθηκε σε σχόλια του ίδιου του de Vries και επαναλήφθηκε σε δημοσιεύματα για τη μελέτη, προκύπτει από τη διαίρεση των περισσότερων από 16.000 λίτρων με το αντίστοιχο αποτύπωμα μιας συναλλαγής με κάρτα. Το μέγεθος αυτό μεταβάλλεται παράλληλα με την τιμή του Bitcoin.
Όταν η αγορά υποχώρησε κατά την πτώση του 2022, η δραστηριότητα εξόρυξης και η αντίστοιχη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού μειώθηκαν. Αντίθετα, αυξήθηκαν ξανά καθώς η τιμή ανέκαμψε το 2023.
Καθώς η υψηλότερη τιμή του Bitcoin καθιστά την εξόρυξη πιο κερδοφόρα και προσελκύει περισσότερη υπολογιστική ισχύ στο δίκτυο, το υδατικό αποτύπωμα ακολουθεί τον κύκλο των τιμών αντί να παραμένει σταθερό.
Ο de Vries εκτίμησε ότι το συνολικό υδατικό αποτύπωμα του δικτύου το 2023 ανήλθε σε περίπου 2.237 γιγαλίτρα, αυξημένο σε σχέση με το 2021 παρά την ενδιάμεση πτώση των τιμών.
Σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ, οι οποίες απορρόφησαν σημαντικό μέρος της υπολογιστικής ισχύος εξόρυξης μετά την απαγόρευση της δραστηριότητας στην Κίνα, ο de Vries εκτίμησε ότι οι εγχώριες εγκαταστάσεις εξόρυξης καταναλώνουν νερό σε κλίμακα αντίστοιχη με περίπου 300.000 αμερικανικά νοικοκυριά ή με μια πόλη μεγέθους περίπου της Washington, DC, σύγκριση που ανέπτυξε σε συνέντευξή του στη Greenpeace.
Πού αμφισβητείται η εκτίμηση
Η μεθοδολογία έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Επικριτές που παρουσιάστηκαν σε έρευνα του DL News επισημαίνουν ότι οι υπολογισμοί του υδατικού αποτυπώματος ανά συναλλαγή εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των συναλλαγών.
Ένα block μπορεί να περιλαμβάνει χιλιάδες επιμέρους πληρωμές, επομένως η διαίρεση της συνολικής χρήσης πόρων με τον αριθμό των συναλλαγών στην αλυσίδα μπορεί να κάνει το μέγεθος ανά συναλλαγή να μεταβάλλεται ανάλογα με τον τρόπο χρήσης του δικτύου.
Σύμφωνα με αυτή την κριτική, πρόκειται για αλλαγή στα πρότυπα χρήσης και όχι για πραγματική μεταβολή της αποδοτικότητας.
Ο υπέρμαχος του Bitcoin Daniel Batten υποστήριξε περαιτέρω, σε σχόλια που παρουσιάστηκαν στην ίδια έρευνα, ότι η σύγκριση με την πισίνα υπερεκτιμά το μέγεθος, καθώς συνυπολογίζει την έμμεση χρήση νερού για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία θα υπήρχε ούτως ή άλλως ανεξάρτητα από την εξόρυξη Bitcoin.
Υποστήριξε επίσης ότι η εφαρμογή της ίδιας μεθόδου σε άλλους κλάδους με υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας - όπως οι τράπεζες, η τεχνητή νοημοσύνη, οι μηχανές αναζήτησης, οι κατασκευές ή τα μέσα ενημέρωσης - θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίστοιχα μεγάλους αριθμούς.
Ξεχωριστά, ο Kaveh Madani, ερευνητής υδάτινων πόρων που συνδέεται με τον ΟΗΕ, επισήμανε στην ίδια έρευνα ότι οι όροι «υδατικό αποτύπωμα» και «κατανάλωση νερού» έχουν διαφορετικές τεχνικές σημασίες στην υδρολογία και ότι η χρήση τους ως συνώνυμων στη δημόσια επικοινωνία μπορεί να οδηγεί σε υπερεκτίμηση του μεγέθους.
Το The Register παρουσίασε τη διαμάχη ως συνεχιζόμενη διαφωνία μεταξύ του συγγραφέα της μελέτης και των επικριτών της και όχι ως ζήτημα που έχει οριστικά κριθεί.
Γιατί έχει σημασία πέρα από τον αριθμό
Η συζήτηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη και λιγότερο αμφισβητούμενη τάση: μεγάλο μέρος της εξόρυξης Bitcoin έχει μετακινηθεί, μετά την απαγόρευση της εξόρυξης στην Κίνα το 2021, σε περιοχές και δίκτυα με υψηλή ένταση χρήσης νερού, μεταξύ άλλων σε περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρακα και αντιμετωπίζουν προβλήματα ξηρασίας.
Η μετατόπιση αυτή, η οποία καταγράφεται ξεχωριστά στα δεδομένα για την τοποθεσία των εγκαταστάσεων εξόρυξης που παρακολουθεί το Πανεπιστήμιο του Cambridge, σημαίνει ότι το υδατικό αποτύπωμα του Bitcoin επηρεάζεται πλέον σημαντικά από τις αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία των εγκαταστάσεων εξόρυξης και τις πηγές ενέργειας από τις οποίες τροφοδοτούνται, πέρα από την εκάστοτε τιμή του Bitcoin.
Για ένα δίκτυο του οποίου το περιβαλλοντικό αποτύπωμα επικεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στις εκπομπές άνθρακα και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για περισσότερο από μία δεκαετία, η μελέτη του 2023 αποτέλεσε μία από τις πρώτες προσπάθειες να ποσοτικοποιηθεί και η διάσταση της χρήσης νερού.
www.worldenergynews.gr
