Ετοιμάζει αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, με παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων, ηπιότερη μείωση του πλαφόν εκπομπών και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, εν μέσω πιέσεων από κράτη-μέλη και βιομηχανία για περιορισμό του κόστους του CO₂
Σε αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ της πράσινης μετάβασης και της αντιμετώπισης των προβλημάτων που έχουν προκαλέσει στην ευρωπαϊκή οικονομία και ειδικά στη βιομηχανία βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εν όψει της παρουσίασης στις 17 Ιουλίου του σχεδίου για την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS).
Οι σχετικές διαβουλεύσεις κορυφώνονται καθώς αρκετές χώρες-μέλη θεωρούν ότι το υψηλό κόστος του CO2 πλήττει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ενώ την ίδια ώρα η Κομισιόν εκτιμά ότι δεν πρέπει η Ευρώπη να αποστεί από τον στόχο της πράσινης μετάβασης.
Δεν είναι λίγες οι φωνές εξάλλου που ζητούν είτε την προσωρινή αναστολή του συστήματος είτε την παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών πέραν του 2034, προκειμένου να αποφευχθεί η μεταφορά παραγωγικής δραστηριότητας σε χώρες με χαμηλότερο περιβαλλοντικό κόστος.
Αναθεώρηση του ETS
Έτσι μεταξύ των μέτρων για την αναθεώρηση του ETS που σύμφωνα με πληροφορίες πρόκειται να προτείνει η Κομισιόν περιλαμβάνονται τα εξής:
- Παράταση του καθεστώτος της δωρεάν διανομής δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βιομηχανία, επιβραδύνοντας τη σταδιακή κατάργησή τους. Το μέτρο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για κλάδους όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία, οι οποίοι αντιμετωπίζουν έντονο διεθνή ανταγωνισμό και αυξημένο κίνδυνο μεταφοράς της παραγωγής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Μείωση του ανώτατου ορίου διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών με αργότερους ρυθμούς έναντι των υφιστάμενων. Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
- Αναμόρφωση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), του μηχανισμού που ρυθμίζει την προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών ώστε να αποφεύγονται έντονες διακυμάνσεις στις τιμές. Οι αλλαγές έρχονται σε συνέχεια των στοχευμένων παρεμβάσεων που είχαν εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Στην κατεύθυνση της διεύρυνσης της πράσινης μετάβασης μεταξύ των προτάσεων της Κομισιόν αναμένεται να είναι και η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του ETS, με την ένταξη του τομέα διαχείρισης αποβλήτων αλλά και των αεροπορικών πτήσεων προς και από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ.
Η Επιτροπή αναμένεται επίσης να προτείνει μέτρα που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια στη διάθεση των εσόδων που προκύπτουν από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών, με στόχο τη διοχέτευσή τους σε επενδύσεις που θα επιταχύνουν την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Χρηματοδοτικά εργαλεία
Παράλληλα η Επιτροπή στο πλαίσιο της νέας βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ, σχεδιάζει τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πρόταση για ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 30 δισ. ευρώ, το οποίο θα απευθύνεται κυρίως στα κράτη-μέλη με χαμηλότερους πόρους, καθώς και η ίδρυση μιας νέας Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, με διαθέσιμους πόρους που θα μπορούσαν να φτάσουν τα 100 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και λειτουργικών δαπανών ενεργοβόρων βιομηχανιών.
Η αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας ρύπων, πραγματοποιείται πάντως σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα που έχει τρωθεί από τις διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Το 2026 είναι η χρονιά της μεγαλύτερης διεύρυνσης του EΤS, καθώς επεκτείνεται στον ναυτιλιακό τομέα, καλύπτοντας και μεγάλα πλοία που προσεγγίζουν ευρωπαϊκά λιμάνια.
Πρόκειται για μία εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από αρκετά κράτη-μέλη.
Χώρες όπως η Ιταλία, η Πολωνία και η Αυστρία εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις που έχει το αυξανόμενο κόστος άνθρακα στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κυβερνήσεις και εκπρόσωποι της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός υψηλών τιμών ενέργειας και αυστηρότερων περιβαλλοντικών υποχρεώσεων έχει οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας και σε περιορισμό ή ακόμη και διακοπή της λειτουργίας ενεργοβόρων βιομηχανικών μονάδων.
Σημειώνεται ότι μετά την παρουσίαση της πρότασης στις 17 Ιουλίου, θα ακολουθήσουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών. Στόχος των ευρωπαϊκών θεσμών είναι η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, ώστε το αναθεωρημένο σύστημα να τεθεί σε εφαρμογή το 2028.
www.worldenergynews.gr
