Οι ακραίες θερμοκρασίες που πλήττουν την Ευρώπη τις τελευταίες εβδομάδες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών.
Κυβερνήσεις σε ολόκληρη την ήπειρο αναγκάζονται να λαμβάνουν έκτακτα μέτρα προκειμένου να διατηρήσουν σε λειτουργία τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις οι προσπάθειες δεν επαρκούν, καθώς η στάθμη των ποταμών έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι σημαντικές και για την ευρωπαϊκή οικονομία, με τις απώλειες να υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Ευρώπη έχει ήδη βιώσει πέντε κύματα καύσωνα από την αρχή του φετινού καλοκαιριού, με θερμοκρασίες-ρεκόρ, παρατεταμένη ξηρασία και δασικές πυρκαγιές.
Πολλά από αυτά τα φαινόμενα μάλιστα εκδηλώνονται σε περιοχές που παραδοσιακά δεν αντιμετώπιζαν τόσο ακραίες καιρικές συνθήκες
Η κατάσταση έχει οδηγήσει κυβερνήσεις στη λήψη μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης νερού και στην έκδοση προειδοποιήσεων για τον αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών, όπως συνέβη πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο με την αποστολή εθνικού μηνύματος έκτακτης ανάγκης.
Γιατί οι ποταμοί απειλούν τη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών
Η χαμηλή στάθμη πολλών ευρωπαϊκών ποταμών, αποτέλεσμα της παρατεταμένης ξηρασίας και των θερμοκρασιών που ξεπερνούν τους 30 βαθμούς Κελσίου, επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Οι πυρηνικοί σταθμοί μετατρέπουν σε ηλεκτρική ενέργεια μόλις περίπου το ένα τρίτο της θερμότητας που παράγεται σε έναν αντιδραστήρα.
Η υπόλοιπη πρέπει να απομακρυνθεί μέσω συστημάτων ψύξης και να διοχετευθεί στο περιβάλλον, κυρίως σε ποτάμια ή στη θάλασσα.
Όταν όμως η στάθμη ενός ποταμού είναι χαμηλότερη από το συνηθισμένο, η αποβαλλόμενη θερμότητα διαχέεται σε μικρότερη ποσότητα νερού, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του να αυξάνεται πολύ ταχύτερα.
Υπάρχουν αυστηρά θεσμοθετημένα όρια για τη θερμοκρασία του νερού, προκειμένου να προστατεύονται τα υδάτινα οικοσυστήματα, καθώς όσο θερμαίνεται το νερό τόσο μειώνεται η περιεκτικότητά του σε οξυγόνο.
Αυτός είναι ο λόγος που αρκετοί διαχειριστές πυρηνικών σταθμών αναγκάστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες είτε να μειώσουν την παραγωγή είτε να διακόψουν εντελώς τη λειτουργία μονάδων.
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες παρακολουθούν στενά τη θερμοκρασία και τη στάθμη των υδάτων γύρω από τους πυρηνικούς σταθμούς κατά τη διάρκεια των καυσώνων, τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για να μπορούν να ενεργοποιήσουν εγκαίρως εναλλακτικές πηγές ηλεκτροπαραγωγής.
Οι σταθμοί που διαθέτουν πύργους ψύξης χρησιμοποιούν σημαντικά μικρότερες ποσότητες νερού από ποτάμια και αποβάλλουν πολύ λιγότερη θερμότητα απευθείας σε αυτά σε σύγκριση με τις εγκαταστάσεις ανοικτού κυκλώματος ψύξης. Ωστόσο, ούτε αυτοί εξαιρούνται πλήρως από τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς.
Ρουμανία: Έκλεισε αντιδραστήρας λόγω της στάθμης του Δούναβη
Στη Ρουμανία, η κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Nuclearelectrica αναγκάστηκε τον Αύγουστο να αποσυνδέσει από το ηλεκτρικό δίκτυο τον μοναδικό αντιδραστήρα που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή σε λειτουργία, εξαιτίας της εξαιρετικά χαμηλής στάθμης του Δούναβη.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι η ρουμανική κυβέρνηση είχε πραγματοποιήσει εργασίες εκβάθυνσης του ποταμού και είχε βυθίσει φορτηγίδες γεμάτες με βράχους, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τον κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας.
Οι ρουμανικές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ακόμη και ελεγχόμενη υποβρύχια έκρηξη στον πυθμένα του ποταμού, με στόχο να βελτιωθεί η ροή του νερού προς τα συστήματα ψύξης του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα.
Οι δύο αντιδραστήρες της Τσερναβόντα καλύπτουν, όταν λειτουργούν πλήρως, περίπου το 20% των αναγκών της Ρουμανίας σε ηλεκτρική ενέργεια.
Ουγγαρία: Υπό πίεση ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της χώρας
Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζει η Ουγγαρία.
Στον πυρηνικό σταθμό του Πακς, κατά την περίοδο όπου η στάθμη του Δούναβη βρέθηκε στα χαμηλότερα επίπεδα, λειτουργούσε μόλις μία από τις τέσσερις μονάδες στροβίλων.
Το Πακς είναι ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της Ουγγαρίας και υπό κανονικές συνθήκες καλύπτει περίπου το 40% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Οι αυξημένες βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων ανέβασαν τη στάθμη του ποταμού, επιτρέποντας στους διαχειριστές να θέσουν ξανά σε λειτουργία μία ακόμη μονάδα. Ωστόσο, ο κίνδυνος δεν έχει εξαλειφθεί.
Γαλλία: Έως και το 15% της πυρηνικής ισχύος υπό απειλή
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η κατάσταση στη Γαλλία, όπου η πυρηνική ενέργεια αντιπροσωπεύει περισσότερο από τα δύο τρίτα της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής.
Καθώς οι θερμοκρασίες εκτοξεύθηκαν και πάλι τον Αύγουστο, εκτιμήθηκε ότι έως και το 15% του πυρηνικού δυναμικού της χώρας θα μπορούσε να τεθεί προσωρινά εκτός λειτουργίας.
Η EDF αναγκάστηκε παράλληλα στις αρχές Αυγούστου να κλείσει τρεις αντιδραστήρες στον πυρηνικό σταθμό Gravelines, στη βόρεια Γαλλία, εξαιτίας μιας «μαζικής εισροής μεδουσών», η οποία ενεργοποίησε αυτόματα τα προληπτικά συστήματα ασφαλείας.
Είναι μάλιστα η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία συγκέντρωση μεδουσών προκαλεί διακοπή λειτουργίας στον συγκεκριμένο πυρηνικό σταθμό.
Ο οικονομικός λογαριασμός μπορεί να φτάσει τα 208 δισ. δολάρια
Οι επιπτώσεις των ακραίων θερμοκρασιών δεν περιορίζονται στον ενεργειακό τομέα.
Έκθεση της ολλανδικής τράπεζας Triodos τον Αύγουστο εκτιμά ότι οι συνέπειες του φετινού ακραία θερμού ευρωπαϊκού καλοκαιριού θα μπορούσαν να προκαλέσουν οικονομικές απώλειες περίπου 207,7 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βασικός παράγοντας είναι η υποχώρηση της παραγωγικότητας της εργασίας λόγω των υψηλών θερμοκρασιών.
Η Γαλλία αναμένεται να συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών που θα πληγούν περισσότερο, με πιθανή μείωση του ΑΕΠ έως και κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.
«Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους η ζέστη επηρεάζει το ΑΕΠ της ΕΕ είναι η μειωμένη αγροτική παραγωγή και οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων, οι περιορισμοί στην παραγωγή ενέργειας και η αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, οι διαταραχές στις μεταφορές και το αυξημένο κόστος τους, καθώς και η μειωμένη παραγωγικότητα της εργασίας», αναφέρει η Triodos.
Αναζητούνται λύσεις για τα πυρηνικά εργοστάσια
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον τρόπους αντιμετώπισης ενός προβλήματος που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι πυρηνικοί σταθμοί αποδεικνύονται ευάλωτοι στους παρατεταμένους καύσωνες και στη χαμηλή στάθμη των ποταμών.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η κατασκευή νέων πυρηνικών εγκαταστάσεων κοντά στη θάλασσα, ώστε να υπάρχει πρόσβαση σε μεγαλύτερες ποσότητες νερού για την ψύξη, η εγκατάσταση ή αναβάθμιση συστημάτων ψύξης, καθώς και ο προγραμματισμός των εργασιών συντήρησης με τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι περίοδοι ακραίων θερμοκρασιών.
Την ίδια στιγμή, μεγάλο μέρος της Ευρώπης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις ορυκτών καυσίμων που συνδέονται με το κλείσιμο του εμπορικού διαδρόμου των Στενών του Ορμούζ μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, μετά την επίθεση κατά του Ιράν υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ και τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Η κατάσταση αυτή ασκεί ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις τόσο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις όσο και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα των κυμάτων καύσωνα και των περιόδων παρατεταμένης ξηρασίας, κυβερνήσεις και διαχειριστές πυρηνικών εγκαταστάσεων καλούνται να αναζητήσουν νέες λύσεις για να περιορίσουν τον κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας τους ή να ενισχύσουν την ισχύ εναλλακτικών πηγών ηλεκτροπαραγωγής που θα μπορούν να καλύπτουν τα κενά.
Παράλληλα, όπως έχει επισημάνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), κρίσιμο παραμένει να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα και στη ρίζα του, μέσω του περιορισμού νέων επενδύσεων σε εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου και της μεγαλύτερης διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος.
www.worldenergynews.gr
