Ο Μητροπολίτης Κερκύρας Νεκτάριος συλλειτούργησε με τον Πατριάρχη Κύριλλο στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού που συνοδεύτηκε από τιμητικές διακρίσεις, την παρουσία της δεξιάς χείρας του Αγίου Σπυρίδωνα και νέα ερωτήματα για τις σχέσεις Αθήνας και Μόσχας
Σχετικά Άρθρα
Στην Ίμβρο ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τους Προκαθημένους Αλεξανδρείας και Αλβανίας (βίντεο)
Η παρουσία του Μητροπολίτη Κερκύρας Νεκταρίου στη Μόσχα και η συλλειτουργία του με τον Πατριάρχη Κύριλλο ανοίγουν ένα νέο, ιδιαίτερα ευαίσθητο κεφάλαιο στις σχέσεις Αθήνας και Μόσχας. Παρά την επίσημη θέση ότι το ταξίδι είχε εγκριθεί από την Ιερά Σύνοδο, εκκλησιαστικοί κύκλοι κάνουν λόγο για κίνηση που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα, καθώς πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσική Εκκλησία δεν βρίσκεται σε ευχαριστιακή κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ένα κρίσιμο ερώτημα: η άδεια για τη μετάβαση στη Μόσχα περιλάμβανε και τη δυνατότητα συλλειτουργίας με τον Πατριάρχη Κύριλλο ή επρόκειτο για μια τυπική έγκριση ταξιδιού;
Η επίμαχη συλλειτουργία στη Μόσχα
Το γεγονός σημειώθηκε στις 19 Αυγούστου, στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα. Ο Μητροπολίτης Κερκύρας συλλειτούργησε με τον Πατριάρχη Κύριλλο και άλλους Ρώσους ιεράρχες και κληρικούς, σε μια κίνηση με σαφές συμβολικό βάρος.
Ο Νεκτάριος είχε μεταφέρει στη ρωσική πρωτεύουσα τη δεξιά χείρα του Αγίου Σπυρίδωνα, ύστερα από πρόσκληση της Ρωσικής Εκκλησίας. Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας ζήτησε από τον Πατριάρχη Κύριλλο να ευλογήσει το εκκλησίασμα με το ιερό λείψανο.
Στη συνέχεια, ο Μητροπολίτης Κερκύρας απένειμε στον Κύριλλο την ανώτατη τιμητική διάκριση της Μητρόπολης, το Τάγμα του Χρυσού Σταυρού μετά του Αστέρος του Αγίου Σπυρίδωνα.
Από την πλευρά του, το Πατριαρχείο Μόσχας τίμησε τον Νεκτάριο με το παράσημο του Οσίου Σεραφείμ του Σαρόφ Β΄ Τάξεως, αποδίδοντας την τιμή στη συμβολή του στην ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της Ρωσικής και της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η αναφορά στον Χριστόδουλο που προκάλεσε αίσθηση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν και τα λόγια του Μητροπολίτη Νεκταρίου για τον Πατριάρχη Κύριλλο.
Ο Κερκύρας αναφέρθηκε στην παλαιότερη γνωριμία τους, από την εποχή που ο Κύριλλος ήταν Μητροπολίτης Σμολένσκ και επικεφαλής του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας.
Μάλιστα, τον συνέκρινε με τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, υποστηρίζοντας ότι και ο Κύριλλος «ορθοτομεί τον λόγο της αληθείας» και λειτουργεί ως πνευματικός πόλος έλξης για τους νέους στη Ρωσία.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω της σημερινής εκκλησιαστικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από το Ουκρανικό ζήτημα.
«Είχα την άδεια της Ιεράς Συνόδου»
Ο Μητροπολίτης Νεκτάριος απορρίπτει κατηγορηματικά την εικόνα μιας αυθαίρετης πρωτοβουλίας.
Όπως έχει δηλώσει, κατέθεσε στην Ιερά Σύνοδο την πρόσκληση του Πατριάρχη Κυρίλλου και ζήτησε επίσημη άδεια για τη μετάβασή του στη Μόσχα. Η άδεια, σύμφωνα με τον ίδιο, δόθηκε.
Η θέση του είναι ξεκάθαρη: από τη στιγμή που η Εκκλησία της Ελλάδος ενέκρινε την επίσκεψη, δεν υπήρχε λόγος να την αρνηθεί.
Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι μετέφερε στη ρωσική πλευρά τον χαιρετισμό του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου.
Για τη μνημόνευση, μάλιστα, ανέφερε ότι ο Πατριάρχης Κύριλλος δεν μνημόνευσε συγκεκριμένο Προκαθήμενο κατά τη Θεία Λειτουργία, αλλά χρησιμοποίησε τη φράση «πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων», εκτιμώντας ότι με αυτόν τον τρόπο απέφυγε να τον φέρει σε δύσκολη θέση.
Το μεγάλο αγκάθι: η διακοπή της κοινωνίας
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αντιπαράθεσης.
Το Πατριαρχείο Μόσχας έχει διακόψει από το 2019 την ευχαριστιακή κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος, μετά την απόφαση της Αθήνας να αναγνωρίσει την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας.
Παράλληλα, ο Πατριάρχης Κύριλλος δεν μνημονεύει τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, ενώ η ρωσική πλευρά έχει διακόψει τη μνημόνευση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου από το 2018.
Οι σχέσεις επιβαρύνθηκαν ακόμη περισσότερο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με το Φανάρι και τη Μόσχα να ανταλλάσσουν βαριές κατηγορίες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συλλειτουργία ενός ιεράρχη της Εκκλησίας της Ελλάδος με τον Πατριάρχη Κύριλλο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή εθιμοτυπική επίσκεψη.
«Εκκλησιαστικό πραξικόπημα» και ερωτήματα στην Αθήνα
Εκκλησιαστικοί κύκλοι που επικαλείται η «Καθημερινή» εμφανίζονται ιδιαίτερα επικριτικοί, φτάνοντας να χαρακτηρίζουν την κίνηση ακόμη και ως «πραξικόπημα».
Το βασικό ζήτημα που τίθεται είναι εάν ο Μητροπολίτης Κερκύρας κινήθηκε εντός της επίσημης γραμμής της Εκκλησίας της Ελλάδος ή εάν, πέρα από την άδεια για το ταξίδι, προχώρησε σε πρωτοβουλίες που δεν είχαν εγκριθεί εκ των προτέρων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο Νεκτάριος συμμετέχει στην παρούσα σύνθεση της 12μελούς Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, η οποία συνεδριάζει στις 25 και 26 Αυγούστου.
Έτσι, το θέμα μπορεί να βρεθεί στο τραπέζι της Συνόδου, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στο εάν θα υπάρξει επίσημη τοποθέτηση.
Η θέση της Συνόδου
Η εικόνα που προκύπτει μέχρι στιγμής δεν είναι απολύτως ομοιόμορφη.
Από τη μία πλευρά, εκκλησιαστική πηγή υποστηρίζει ότι η έγκριση για τέτοιες μετακινήσεις αποτελεί συνήθως τυπική διαδικασία και ότι δεν εξετάζονται πάντοτε λεπτομερώς όλες οι παράμετροι ενός ταξιδιού.
Από την άλλη, εκπρόσωπος της Ιεράς Συνόδου δήλωσε στο Euronews ότι «δεν υπάρχει κανένα θέμα», επιβεβαιώνοντας ότι ο Μητροπολίτης Κερκύρας είχε λάβει άδεια για τη μετάβασή του στη Ρωσία.
Ακριβώς αυτή η αντίθεση είναι που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα: τι ακριβώς ενέκρινε η Ιερά Σύνοδος;
Ο Άγιος Σπυρίδων ως «γέφυρα»
Ο ίδιος ο Νεκτάριος παρουσιάζει την επίσκεψη ως μια προσπάθεια εκκλησιαστικού ανοίγματος.
Υποστηρίζει ότι ο Άγιος Σπυρίδων δεν αποτελεί αποκλειστικά κτήμα της Κέρκυρας, αλλά έναν «οικουμενικό Άγιο» που ενώνει τους Ορθοδόξους.
Το ιερό λείψανο, μάλιστα, παραμένει στη Ρωσία και μεταφέρεται σε διαφορετικά σημεία από αντιπροσώπους της Μητρόπολης Κερκύρας.
Ο Μητροπολίτης άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο ανάμεσα στις δύο πλευρές, εφόσον του ζητηθεί.
«Ευχαρίστως», ήταν η χαρακτηριστική απάντησή του.
Το Ουκρανικό και η ιδιαίτερη στάση του Κερκύρας
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή ο Μητροπολίτης Κερκύρας είχε ήδη διαφοροποιηθεί από την πλειοψηφική γραμμή στο ζήτημα της Ουκρανίας.
Ήταν ένας από τους τρεις ιεράρχες που δεν είχαν υπερψηφίσει την αναγνώριση του ουκρανικού αυτοκεφάλου από την Εκκλησία της Ελλάδος.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, είχε συμπεριλάβει σε άτυπους καταλόγους ιεράρχες που είχαν στηρίξει την ουκρανική αυτοκεφαλία, αλλά και μητροπολίτες που είχαν εκφράσει διαφορετικές απόψεις.
Ο Νεκτάριος, επομένως, δεν αποτελεί άγνωστο πρόσωπο για τη ρωσική εκκλησιαστική ηγεσία. Οι σχέσεις του με τη Μόσχα είναι γνωστές και ο ίδιος ουδέποτε τις έκρυψε.
Το νέο μέτωπο που ανοίγει
Η υπόθεση πλέον ξεπερνά τα όρια μιας επίσκεψης και αγγίζει τον πυρήνα των σχέσεων Αθήνας - Φαναρίου - Μόσχας.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η λογική του Νεκταρίου για ένα «άνοιγμα», την επανασύνδεση των Ορθοδόξων Εκκλησιών και την αξιοποίηση της πνευματικής ακτινοβολίας του Αγίου Σπυρίδωνα.
Από την άλλη, υπάρχει ο φόβος ότι μια τέτοια κίνηση, ειδικά με τη μορφή συλλειτουργίας και δημόσιων επαίνων προς τον Πατριάρχη Κύριλλο, μπορεί να αξιοποιηθεί από τη Μόσχα ως μήνυμα εσωτερικής διαφοροποίησης στην Εκκλησία της Ελλάδος.
Και πλέον το κρίσιμο ερώτημα μεταφέρεται στην Αθήνα:
Ήταν η επίσκεψη απλώς μια εγκεκριμένη προσκυνηματική αποστολή ή αποτέλεσε μια ανεξάρτητη εκκλησιαστική πρωτοβουλία με πολιτικό και γεωεκκλησιαστικό βάρος;
Η απάντηση της Ιεράς Συνόδου αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς από αυτήν θα φανεί εάν η κίνηση του Μητροπολίτη Κερκύρας θεωρείται μέρος της επίσημης εκκλησιαστικής πολιτικής ή μια προσωπική πρωτοβουλία που δημιουργεί νέα δεδομένα στις ήδη εύθραυστες ισορροπίες της Ορθοδοξίας.
www.worldenergynews.gr
