Ο ΑΔΜΗΕ ανοίγει θεσμικά τον δρόμο για σύζευξη της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού με αγορές χωρών εκτός ΕΕ, με το ενδιαφέρον να στρέφεται κυρίως στα Δυτικά Βαλκάνια και στις χώρες που συμμετέχουν στην Ενεργειακή Κοινότητα. Με νέα εισήγησή του προς τη ΡΑΑΕΥ, στη σχετική διαβούλευση, ο Διαχειριστής προτείνει την τροποποίηση του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΜΗΕ, ώστε να δημιουργηθεί το κανονιστικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στο μέλλον τη σύζευξη της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή και της Ενδοημερήσιας Αγοράς με αγορές χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αλλαγή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή των Βαλκανίων, καθώς αφορά χώρες εκτός ΕΕ οι οποίες αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη της Ενεργειακής Κοινότητας (Energy Community), όπως η Αλβανία και η Βόρειος Μακεδονία. Βασική προϋπόθεση είναι οι χώρες αυτές να έχουν υιοθετήσει πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο και να εφαρμόζουν το ευρωπαϊκό κεκτημένο για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Με τη νέα πρόβλεψη, τα σύνορα με αυτές τις χώρες θα μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «Συζευγμένα Σύνορα Ζωνών Προσφοράς», εφόσον πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η διαθέσιμη δυναμικότητα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων θα μπορεί να κατανέμεται εμμέσως (implicit allocation) μέσα από τη λειτουργία της συζευγμένης αγοράς. Πρόκειται για σημαντική αλλαγή σε σχέση με το μοντέλο των άμεσων δημοπρασιών δυναμικότητας, καθώς η διασυνοριακή ροή ηλεκτρικής ενέργειας ενσωματώνεται στην εκκαθάριση της αγοράς και συνδέεται με τις διαφορές τιμών μεταξύ των επιμέρους ζωνών προσφοράς. Η πρόταση του ΑΔΜΗΕ καλύπτει τόσο την Αγορά Επόμενης Ημέρας όσο και την Ενδοημερήσια Αγορά.
Η σύζευξη των αγορών θα σήμαινε ότι η Ελλάδα, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία δεν θα εμπορεύονται πλέον την ηλεκτρική ενέργεια και τη διασυνοριακή δυναμικότητα ως δύο χωριστά προϊόντα. Σήμερα, κατά κανόνα, ένας προμηθευτής ή trader πρέπει να εξασφαλίσει χωριστά το δικαίωμα χρήσης της διασύνδεσης και στη συνέχεια να αγοράσει ή να πουλήσει την αντίστοιχη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας.
Με τη σύζευξη, τα δύο αυτά βήματα ενοποιούνται και η κατανομή της δυναμικότητας γίνεται έμμεσα, μέσω του λεγόμενου implicit allocation. Ο συμμετέχων υποβάλλει την προσφορά αγοράς ή πώλησης στο χρηματιστήριο ενέργειας και ένας κοινός αλγόριθμος συνδυάζει τις προσφορές με τη διαθέσιμη χωρητικότητα των διασυνδέσεων, αποφασίζοντας ταυτόχρονα ποιες προσφορές γίνονται δεκτές, πόση ενέργεια θα κινηθεί μεταξύ των χωρών, προς ποια κατεύθυνση και ποιες τιμές θα διαμορφωθούν σε κάθε ζώνη.
Τι θα φέρει αυτή η αλλαγή
Η αλλαγή αυτή επιτρέπει αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, καθώς η δυναμικότητα κατανέμεται ταυτόχρονα με την ενέργεια και περιορίζεται ο κίνδυνος να έχει δεσμευθεί χωρητικότητα χωρίς τελικά να αξιοποιείται
Η δημιουργία μιας ευρύτερης συζευγμένης αγοράς θα διευρύνει ταυτόχρονα τις δυνατότητες τόσο των παραγωγών όσο και των προμηθευτών. Οι Έλληνες παραγωγοί θα αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση στη ζήτηση των γειτονικών χωρών, ενώ η ελληνική αγορά θα μπορεί αντίστοιχα να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα τη διαθέσιμη παραγωγή τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει εδώ η διαφορετική σύνθεση του ενεργειακού μείγματος των χωρών. Η Αλβανία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υδροηλεκτρική παραγωγή και, σε περιόδους υψηλής διαθεσιμότητας νερών, μπορεί να διαθέτει φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια προς την Ελλάδα. Σε περιόδους ξηρασίας οι ροές μπορούν να κινηθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αντίστοιχα, η Βόρεια Μακεδονία μπορεί να λειτουργήσει ως αγορά εισαγωγής και εξαγωγής, αλλά και ως πέρασμα ηλεκτρικής ενέργειας προς τις βορειότερες αγορές των Βαλκανίων.
Η μεγαλύτερη γεωγραφικά αγορά μπορεί επίσης να διευκολύνει την ενσωμάτωση περισσότερων ΑΠΕ, καθώς τα πλεονάσματα φωτοβολταϊκής, αιολικής ή υδροηλεκτρικής παραγωγής μιας χώρας αποκτούν μεγαλύτερη αγορά στην οποία μπορούν να διοχετευθούν.
Τέλος, η σύζευξη ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού, καθώς σε ώρες στενότητας κάθε χώρα αποκτά αποτελεσματικότερη πρόσβαση στη διαθέσιμη παραγωγή των γειτόνων της. Η δυνατότητα αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις επενδύσεις σε δίκτυα, νέες μονάδες παραγωγής, αποθήκευση και εφεδρείες που εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για την επάρκεια του συστήματος.
Η ΡΑΑΕΥ θα δίνει το «πράσινο φως»
Η σύζευξη με μια χώρα εκτός ΕΕ δεν θα ενεργοποιείται αυτομάτως. Σύμφωνα με την πρόταση, θα απαιτείται απόφαση της ΡΑΑΕΥ, η οποία θα εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας και του ΑΔΜΗΕ. Στην εισήγηση θα πρέπει να τεκμηριώνεται η τεχνική και συμβατική ετοιμότητα των δύο φορέων και με την απόφαση της Αρχής θα ορίζεται η ημερομηνία έναρξης της συζευγμένης λειτουργίας.
Από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η σύζευξη, στο συγκεκριμένο σύνορο θα εφαρμόζονται οι «Κοινοί Κανόνες» που προβλέπει το νέο πλαίσιο για την Day-Ahead ή/και την Intraday αγορά. Η ΡΑΑΕΥ θα μπορεί παράλληλα να καθορίζει τις αναγκαίες λεπτομέρειες για την έναρξη και τη λειτουργία της σύζευξης.
Τι θα γίνεται μέχρι τη σύζευξη
Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ επιχειρεί να επικαιροποιήσει τους κανόνες που εφαρμόζονται στα σύνορα τα οποία παραμένουν μη συζευγμένα. Για τις χώρες εκτός ΕΕ στις οποίες δεν εφαρμόζονται οι Κοινοί Κανόνες, ο υπολογισμός της διαθέσιμης διαζωνικής δυναμικότητας θα εξακολουθεί να πραγματοποιείται από τον ΑΔΜΗΕ σε συνεργασία με τον αντίστοιχο Διαχειριστή της γειτονικής χώρας, με βάση τις συμφωνημένες μεθοδολογίες, τους εφαρμοζόμενους κανονισμούς και τις διμερείς συμφωνίες.
Αλλάζει επίσης το πλαίσιο των explicit auctions. Ο ΑΔΜΗΕ προτείνει οι δημοπρασίες για τη μακροχρόνια, ημερήσια και, όπου προβλέπεται, ενδοημερήσια δυναμικότητα των μη συζευγμένων συνόρων να μπορούν να πραγματοποιούνται όχι μόνο από το JAO ή το SEE CAO, αλλά και από άλλο γραφείο δημοπρασιών ή αρμόδιο φορέα, ανάλογα με το πλαίσιο που εφαρμόζεται σε κάθε σύνορο.
Για παράδειγμα, στη μακροχρόνια κατανομή δυναμικότητας με χώρες εκτός ΕΕ όπου δεν εφαρμόζονται οι Κοινοί Κανόνες, προβλέπονται εμφανείς δημοπρασίες μέσω JAO, SEE CAO ή άλλου φορέα, με τους σχετικούς κανόνες να εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ κατόπιν εισήγησης του ΑΔΜΗΕ.
Με τις αλλαγές αυτές διαμορφώνεται ουσιαστικά ένα μεταβατικό μονοπάτι για την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρισμού της περιοχής: οι συναλλαγές μπορούν να συνεχίσουν μέσω δημοπρασιών δυναμικότητας όσο τα σύνορα παραμένουν μη συζευγμένα και, όταν εκπληρωθούν οι ευρωπαϊκές, τεχνικές και συμβατικές προϋποθέσεις, να περάσουν στο μοντέλο της σύζευξης.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη ενισχύει τον ρόλο των ηλεκτρικών διασυνδέσεων με τα Βαλκάνια και δημιουργεί το θεσμικό υπόβαθρο για στενότερη ενσωμάτωση της ελληνικής αγοράς στην ευρύτερη περιφερειακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
