Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προστατεύσει τα κέντρα δεδομένων (data centers) από τον δημόσιο έλεγχο σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας, σύμφωνα με επίσημη καταγγελία που κατατέθηκε τη Δευτέρα κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Oι κανόνες της ΕΕ
Η καταγγελία, η οποία υποβλήθηκε αυτή την εβδομάδα από τον οργανισμό Lighthouse Reports και δημοσιοποιήθηκε αρχικά από το POLITICO, κατηγορεί την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ ότι θέσπισε κανόνες που εμποδίζουν το κοινό να γνωρίζει την ποσότητα ενέργειας και νερού που καταναλώνουν τα επιμέρους κέντρα δεδομένων. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η δημόσια αντίθεση στα ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης (AI) εντείνεται σε όλη την Ευρώπη, παράλληλα με την άνοδο των τιμών της ενέργειας.
Ο οργανισμός Lighthouse Reports, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση με έδρα τις Κάτω Χώρες που διεξάγει διασυνοριακές έρευνες για καταγγελίες περί παράνομων ενεργειών κυβερνήσεων και εταιρειών, κατηγορεί την Επιτροπή ότι υψώνει ένα «τείχος σιωπής» γύρω από την κατανάλωση ενέργειας.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ είναι αποφασισμένοι «να αρνηθούν ή να αποτρέψουν την πρόσβαση σε πληροφορίες και να συσκοτίσουν την κατανόηση σχετικά με τις επιδόσεις των κέντρων δεδομένων», αναφέρεται στην καταγγελία που υποβλήθηκε βάσει της Σύμβασης του Άαρχους — μιας νομικά δεσμευτικής διεθνούς συνθήκης που παρέχει στο κοινό δικαιώματα πληροφόρησης και συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων για περιβαλλοντικά ζητήματα.
Η υπόθεση θα περάσει από το πρώτο της κρίσιμο στάδιο τον Νοέμβριο, όταν η Επιτροπή Συμμόρφωσης της Σύμβασης του Άαρχους θα συνεδριάσει για να αποφασίσει αν η καταγγελία είναι παραδεκτή. Στη συνέχεια, η Επιτροπή της Σύμβασης θα μπορούσε να διαπιστώσει ότι η ΕΕ παραβιάζει τις υποχρεώσεις της βάσει της εν λόγω συνθήκης. Η Επιτροπή δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα του POLITICO για σχολιασμό.
Μεγάλη κατανάλωση ενέργειας
Καθώς η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης ενέργειας, η ΕΕ έχει δηλώσει δημόσια τον στόχο της για τριπλασιασμό της δυναμικότητας των κέντρων δεδομένων τα επόμενα χρόνια, σε μια προσπάθεια να συμβαδίσει με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Παράλληλα, καθώς οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, η δημόσια αντίσταση απέναντι στα κέντρα δεδομένων εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη.
Για τον περιορισμό του περιβαλλοντικού κόστους, η Επιτροπή παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα μια νέα σήμανση διαφάνειας με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων σε πιο φιλικές προς το περιβάλλον εγκαταστάσεις, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει η θέσπιση ελάχιστων προτύπων απόδοσης.
«Αν δεν διασφαλίσουμε ότι αυτοί οι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας ευθυγραμμίζονται πράγματι με τους γενικούς μας στόχους... τότε κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ικανότητά μας να επιτύχουμε τους δικούς μας στόχους», δήλωσε ο αρμόδιος Επίτροπος της ΕΕ για την Ενέργεια, Dan Jørgensen, σε συνέντευξή του στο POLITICO. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, τα κέντρα δεδομένων της Ευρώπης κατανάλωσαν 20,7 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας —ποσότητα ενέργειας περίπου ίση με τη συνολική κατανάλωση της Κροατίας— και περισσότερα από 8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού το 2025. Πρόκειται για αύξηση 26% στη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας και 52% στη χρήση νερού σε σχέση με το 2024.
Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική κατανάλωση του κλάδου, καθώς τα συνολικά μεγέθη προκύπτουν από ελλιπή στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή. Τα δεδομένα δημοσιεύτηκαν μόνο συγκεντρωτικά, κατόπιν νομοθεσίας του 2024 που απαγόρευσε στις Βρυξέλλες και στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών της ΕΕ να αποκαλύπτουν «όλες τις πληροφορίες και τους βασικούς δείκτες απόδοσης για μεμονωμένα κέντρα δεδομένων», έπειτα από πιέσεις κολοσσών της τεχνολογίας που επικαλέστηκαν εμπορικά συμφέροντα.
Το δικαίωμα στη γνώση
Η οργάνωση Lighthouse Reports υποστηρίζει ότι η Επιτροπή «φέρει την κύρια ευθύνη για τη στέρηση της δημόσιας γνώσης σχετικά με τις επιπτώσεις της μαζικής ανάπτυξης κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη», επιτρέποντας στους διαχειριστές να κρατούν κρυφές τις λεπτομέρειες της κατανάλωσής τους και να αποφεύγουν τον έλεγχο —κατά παράβαση της Σύμβασης του Aarhus, συμβαλλόμενο μέρος της οποίας είναι η ΕΕ από το 2005.
Μετά από ανεπιτυχείς προσπάθειες να εξαναγκαστούν η Επιτροπή και οι εθνικές κυβερνήσεις να αποκαλύψουν τα στοιχεία που κατέχουν, η Lighthouse Reports τις κατηγορεί ότι κρύβονται αδικαιολόγητα πίσω από εξαιρέσεις που επιβάλλουν το απόρρητο.
«Η Επιτροπή βρίσκεται στην κορυφή ενός οικοδομήματος μη αποκάλυψης πληροφοριών που καλύπτει τη συντριπτική πλειονότητα της ΕΕ», αναφέρει η έκθεση. «Η επιλογή του εμπορικού απορρήτου έναντι του δικαιώματος του κοινού στη γνώση υπονομεύει τη νομιμοποίηση και πλήττει περαιτέρω την εμπιστοσύνη». Οι νέες προσπάθειες για μεγαλύτερη διαφάνεια —συμπεριλαμβανομένης μιας σήμανσης αξιολόγησης που έχει δεχθεί έντονη κριτική από φορείς του κλάδου— δεν επαρκούν για την αλλαγή πορείας, προσέθεσε ο καταγγέλλων.
Η σήμανση θα υποχρεώνει τους φορείς εκμετάλλευσης να αξιολογούν την ενεργειακή τους απόδοση, τη χρήση νερού και τη χρήση καθαρής ενέργειας σε κλίμακα από το A έως το G, αρχής γενομένης από το επόμενο καλοκαίρι. Ωστόσο, η Lighthouse Reports υποστήριξε ότι οι κανόνες εξακολουθούν να αποκρύπτουν τη συνολική κατανάλωση ενέργειας και άλλα βασικά μεγέθη που είναι απαραίτητα για την ορθή εκτίμηση του αποτυπώματος άνθρακα.
«Η επιλογή χρήσης αναλογιών αντί για πραγματικά στοιχεία κατανάλωσης δεν βασίζεται σε τεχνικούς περιορισμούς· πρόκειται για μια επιλογή που ευνοεί τον κλάδο εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος», αναφέρει η καταγγελία της Lighthouse.
www.worldenergynews.gr
