Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης μέρας στην ενέργεια είναι η δυνατότητα της καθαρής παραγωγής να φτάνει στον καταναλωτή όταν τη χρειάζεται και με εύλογο κόστος. Αυτό προϋποθέτει ότι οι ΑΠΕ, τα δίκτυα, η αποθήκευση, οι διασυνδέσεις και η ζήτηση θα σχεδιάζονται ως μέρη ενός ενιαίου συστήματος, σύμφωνα με όσα ανέφερε χθες ο Δημήτρης Φούρλαρης της ΡΑΑΕΥ, μιλώντας στην ημερίδα του ελληνογαλλικού επιμελητηρίου.
Στην παρέμβασή του περιέγραψε τη μετάβαση από μια περίοδο κατά την οποία το ζητούμενο ήταν να προσελκυστούν επενδύσεις στην καθαρή παραγωγή, σε μια νέα φάση, όπου καθοριστική γίνεται η αποτελεσματική ενσωμάτωσή της στο ενεργειακό σύστημα. Παράλληλα, έθεσε ένα σαφές όριο: η ανάγκη ανάπτυξης των υποδομών δεν μπορεί να αποτελεί λευκή επιταγή για δαπάνες, χωρίς τεκμηρίωση, ιεράρχηση και έλεγχο του κόστους που τελικά επιβαρύνει τον καταναλωτή.
Όπως εξήγησε, στην πρώτη φάση της ενεργειακής μετάβασης ήταν αναγκαίο να τεθούν στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές, να σχεδιαστούν σχήματα στήριξης και να αναπτυχθούν τα επιμέρους πεδία. Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε την ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ, σήμερα όμως εμφανίζει τα όριά της. Όσο η παραγωγή και οι υποδομές που απαιτούνται για την αξιοποίησή της αντιμετωπίζονται χωριστά, τόσο αυξάνεται το κόστος της μετάβασης.
Το ζητούμενο πλέον είναι καθαρή ενέργεια που μπορεί να συνδεθεί, να μεταφερθεί, να αποθηκευτεί, να διακινηθεί και να εξαχθεί, ώστε να είναι διαθέσιμη στον τελικό καταναλωτή την κατάλληλη στιγμή.
Από τα εγκατεστημένα μεγαβάτ στην αξία για το σύστημα
Η ανάπτυξη των ΑΠΕ αλλάζει και το μέτρο με το οποίο πρέπει να αξιολογούνται οι επενδύσεις. «Μια μεγαβατώρα δεν έχει την ίδια αξία σε κάθε σημείο του δικτύου και σε κάθε ώρα της ημέρας. Επομένως, τα εγκατεστημένα μεγαβάτ δεν αρκούν πλέον ως δείκτης επιτυχίας» τόνισε.
Κατά τον κ. Φούρλαρη, η αξιολόγηση πρέπει να στρέφεται στην αξία που δημιουργεί κάθε επένδυση για το σύνολο του συστήματος. Στρατηγική σημασία αποκτά μια επένδυση όταν επιλύει ένα κρίσιμο πρόβλημα, δημιουργεί νέες εμπορικές συνδέσεις, μειώνει τις εισαγωγές, αξιοποιεί ενέργεια που διαφορετικά θα χανόταν ή αυξάνει την ενεργειακή ασφάλεια.
Στην ίδια λογική, σημείωσε, εντάσσεται η καλύτερη αξιοποίηση υποδομών που έχουν ήδη κατασκευαστεί και πληρωθεί. Το κριτήριο είναι η συνολική αξία που παράγεται σε σχέση με το κόστος.
«Έτσι, μια μονάδα αποθήκευσης μπορεί να αποδειχθεί πιο πολύτιμη για το σύστημα από την προσθήκη νέας παραγωγής. Η ψηφιοποίηση ενός δικτύου μπορεί να επιτρέψει μεγαλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών, ενώ μια διασύνδεση προσφέρει, πέρα από τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, ασφάλεια και πρόσβαση σε μεγαλύτερες αγορές», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η αποθήκευση και η ζήτηση ως πηγές ευελιξίας
Αντίστοιχη ήταν η τοποθέτησή του για την αποθήκευση, η οποία πρέπει να αξιολογείται με βάση τη λειτουργία που επιτελεί, ώστε να μη μετατραπεί σε μια νέα κούρσα εγκατάστασης ισχύος.
Η αξία της βρίσκεται στη δυνατότητα μεταφοράς της ενέργειας στον χρόνο, στον περιορισμό των περικοπών ανανεώσιμης παραγωγής, στην παροχή ευελιξίας και στην υποστήριξη της ασφάλειας του συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να περιορίσει την ανάγκη άμεσης ενίσχυσης του δικτύου.
Μέρος της λύσης, όπως είπε, πρέπει να γίνει και η ζήτηση. Η παραδοσιακή σχέση, στην οποία η παραγωγή προσαρμόζεται στις ανάγκες του καταναλωτή, γίνεται περισσότερο αμφίδρομη σε ένα σύστημα με υψηλή συμμετοχή ΑΠΕ.
Η βιομηχανία, οι διεργασίες θερμότητας, οι συσκευές και εγκαταστάσεις όπως τα μεγάλα κέντρα δεδομένων μπορούν, υπό κατάλληλες προϋποθέσεις, να λειτουργήσουν ως πηγές ευελιξίας. Για να συμβεί αυτό απαιτούνται κατάλληλα σήματα τιμών, πρόσβαση στα δεδομένα, τεχνολογία και πραγματική δυνατότητα συμμετοχής στις αγορές.
Ο κ. Φούρλαρης συνέδεσε, ωστόσο, αυτή την εξέλιξη με την προστασία του καταναλωτή. Η μετάβαση δεν πρέπει να επιβαρύνει όσους δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα ή τις τεχνικές γνώσεις για να ανταποκρίνονται στις συνθήκες της αγοράς. Η ευελιξία πρέπει να δημιουργεί ευκαιρίες και να αποφεύγει τη διεύρυνση των ανισοτήτων.
Δίκτυα με σχεδιασμό και έλεγχο κόστους
Στο νέο αυτό περιβάλλον, τα δίκτυα αποκτούν καθοριστικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα και όπως εξήγησε, το παλαιότερο μοντέλο, στο οποίο η παραγωγή αναπτυσσόταν και το δίκτυο ακολουθούσε, δεν επαρκεί πλέον.
Ο κ. Φούρλαρης αναφέρθηκε στη μεγάλη κλίμακα των ευρωπαϊκών αναγκών για επενδύσεις στις υποδομές και στη στροφή προς τις προληπτικές επενδύσεις. Πρόκειται για έργα που σχεδιάζονται με βάση τεκμηριωμένες μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες ανάγκες, προκειμένου το δίκτυο να είναι έτοιμο να υποδεχθεί τις αλλαγές στην παραγωγή και την κατανάλωση.
Οι δύο κίνδυνοι
Ωστόσο, επισήμανε ότι πρέπει να αποφευχθούν δύο κίνδυνοι. Ο πρώτος είναι οι επενδύσεις να γίνονται πολύ αργά, με αποτέλεσμα το δίκτυο να εμποδίζει την ενεργειακή μετάβαση. Ο δεύτερος είναι κάθε δαπάνη που συνδέεται με τη μετάβαση να θεωρείται αυτομάτως αναγκαία και αποδοτική.
Απαιτούνται, συνεπώς, τεκμηρίωση, ιεράρχηση, έλεγχος κόστους και αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην αξιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων, καθώς η απάντηση σε κάθε συμφόρηση δεν μπορεί να είναι απλώς η κατασκευή περισσότερων υποδομών.
Η ψηφιοποίηση, οι νέες τεχνολογίες διαχείρισης και οι ευέλικτες συνδέσεις μπορούν να συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση. Στην παρέμβασή του αναφέρθηκε στη δυνατότητα σύνδεσης, υπό προϋποθέσεις, με συμφωνημένους περιορισμούς στην έγχυση ή την απορρόφηση ηλεκτρικής ενέργειας, σε περιοχές όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο περιθώριο.
Η προσέγγιση αυτή δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις, αποτυπώνει όμως μια αλλαγή φιλοσοφίας: σημασία έχει και πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιείται το δίκτυο.
Η νέα έννοια της ενεργειακής ασφάλειας και οι 5 προτεραιότητες της ΡΑΑΕΥ
Η ίδια η ενεργειακή ασφάλεια, σημείωσε, αποκτά ευρύτερο περιεχόμενο. Ενώ επί δεκαετίες συνδεόταν κυρίως με την επάρκεια καυσίμων και παραγωγικής ισχύος, σήμερα περιλαμβάνει και την ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, κυβερνοεπιθέσεις, προβλήματα φυσικής ασφάλειας και αστοχίες εξοπλισμού.
Υπό αυτό το πρίσμα, «η αποδοτικότητα δεν μπορεί να είναι το μοναδικό κριτήριο σχεδιασμού. Ένα σύστημα που λειτουργεί αποδοτικά σε κανονικές συνθήκες μπορεί να αποδειχθεί ευάλωτο όταν αυτές ανατραπούν. Η πρόκληση είναι να λειτουργεί αποτελεσματικά και ταυτόχρονα να αντέχει όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως είχε προβλεφθεί».
Για τη ρυθμιστική αρχή, ο ρόλος είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου που επιτρέπει τις κατάλληλες επενδύσεις, με σαφείς κανόνες, εύλογο κόστος και προστασία του καταναλωτή.
Ο κ. Φούρλαρης ξεχώρισε πέντε προτεραιότητες: μακροχρόνιο και ολοκληρωμένο σχεδιασμό των δικτύων, ρύθμιση που ανταμείβει το αποτέλεσμα αντί απλώς τη δαπάνη, τεχνολογική ουδετερότητα, διαφάνεια και σταθερότητα με ασφάλεια δικαίου.
Οι επενδυτές μπορούν να αναλάβουν επιχειρηματικό ρίσκο, δυσκολεύονται όμως να αποτιμήσουν τον πρόσθετο ρυθμιστικό κίνδυνο. Γι’ αυτό, η ταχύτητα των αποφάσεων πρέπει να συνδυάζεται με διαβούλευση, διαφάνεια και ουδετερότητα, που αποτελούν προϋποθέσεις ασφαλών και αποδοτικών επενδύσεων.
Η ελληνογαλλική συνεργασία και το GSI
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις δυνατότητες ελληνογαλλικής ενεργειακής συνεργασίας. Το διαφορετικό παραγωγικό μείγμα και η διαφορετική ενεργειακή ιστορία των δύο χωρών διευρύνουν το πεδίο συμπληρωματικότητας.
Η γαλλική εμπειρία στα σύνθετα συστήματα, στις ενεργειακές υποδομές, στον βιομηχανικό εξοπλισμό και στις τεχνολογίες μπορεί να συνδεθεί με το ενεργειακό δυναμικό της Ελλάδας, τις ανάγκες αποθήκευσης και τις νησιωτικές και διεθνείς διασυνδέσεις. Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της χώρας προσδίδει ιδιαίτερη σημασία για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνεργασία μπορεί έτσι να επεκταθεί σε ολοκληρωμένες λύσεις για το ενεργειακό σύστημα. Στο πλαίσιο αυτό έκανε αναφορά και στο GSI, υπογραμμίζοντας την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου και τη σημασία της σύνδεσης της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η επόμενη φάση της μετάβασης απαιτεί κοινή αντιμετώπιση παραγωγής, δικτύων, αποθήκευσης, διασυνδέσεων και ζήτησης από την Πολιτεία, τις ρυθμιστικές αρχές, τους διαχειριστές και τους επενδυτές. Από τη δυνατότητα συντονισμού αυτών των λειτουργιών θα κριθεί αν η καθαρή ενέργεια μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και οικονομική βιωσιμότητα.
www.worldenergynews.gr
