Οι δυνάμεις των Χούθι κατέλαβαν την Πέμπτη την παραθαλάσσια πόλη Μόχα της Υεμένης, στο πλαίσιο μιας μεγάλης επίθεσης που εκδηλώθηκε εν μέσω κλιμάκωσης των συγκρούσεων μεταξύ του κινήματος που πρόσκειται στο Ιράν και της κυβέρνησης της Υεμένης, η οποία υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία.
H επίθεση στη Μόχα
Εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά εγκατέλειψαν τη Μόχα αναζητώντας καταφύγιο στις επαρχίες Λαχίτζ και Άντεν —που ελέγχονται από την κυβέρνηση που υποστηρίζεται από το Ριάντ— καθώς η κλιμακούμενη βία απειλούσε επίσης να επιδεινώσει την ήδη καταστροφική ανθρωπιστική κρίση στις επαρχίες Ταΐζ και Αλ Χοντέιντα, όπου περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί λόγω των συγκρούσεων τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Ο υπεύθυνος του Al Jazeera για θέματα της Υεμένης, Αχμέντ αλ Σαλάφι, υπογράμμισε τις άμεσες επιπτώσεις αυτής της στρατιωτικής εξέλιξης στον άμαχο πληθυσμό. «Περιοχές νότια της Χοντέιντα και της Μόχα έγιναν μάρτυρες κυμάτων εκτοπισμού προς το Ντουμπάμπ και το Άντεν», δήλωσε.
Οι συγκρούσεις στα περίχωρα της Μόκα ήταν σφοδρές.
Ένας καθοριστικός παράγοντας που βοήθησε τους Χούθι να καταλάβουν την πόλη ήταν η αποχώρηση των δυνάμεων της «Εθνικής Αντίστασης» από τις μάχες, δήλωσαν ο αλ-Σαλάφι και η ανταποκρίτρια του Al Jazeera, Μάχα Άλι, η οποία μετέδιδε από την Ταΐζ.
Η «Εθνική Αντίσταση» —υπό την ηγεσία του Ταρέκ Σαλέχ, ανιψιού του πρώην προέδρου της Υεμένης Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ (ο οποίος σκοτώθηκε από τους Χούθι αφού αρχικά είχε συμμαχήσει μαζί τους)— αποτελεί βασικό τμήμα της συμμαχίας που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, καθώς και της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης που ηγείται αυτής.
Οι Χούθι κατέλαβαν τη Μόκα «μετά την αποχώρηση των δυνάμεων της Εθνικής Αντίστασης και τη μετακίνησή τους προς τη Μόκα τα ξημερώματα της σημερινής ημέρας», δήλωσε ο αλ-Σαλάφι. Πρόσθεσε ότι δεν είναι σαφές εάν οι δυνάμεις της Εθνικής Αντίστασης αποχώρησαν «για να ανασυνταχθούν, για κάποιον στρατιωτικό λόγο ή λόγω αδυναμίας τους να αντέξουν την πίεση των ισχυρών στρατιωτικών σχηματισμών [του αντιπάλου]».
Σύμφωνα με τη Μάχα Άλι του Al Jazeera, ο Σαλέχ διέταξε τις δυνάμεις του να πραγματοποιήσουν «τακτική υποχώρηση και αναδιάταξη, ως αντίβαρο στην προέλαση των Χούθι στα μέτωπα αλ-Ουαζίγια και Μαούζα», και τους έδωσε εντολή να δημιουργήσουν εναλλακτικό κέντρο διοίκησης.
Επέκταση των μετώπων
Η σύγκρουση επεκτείνεται ραγδαία σε θαλάσσιες περιοχές αλλά και σε απομακρυσμένα χερσαία μέτωπα. Το πρακτορείο Reuters επικαλέστηκε τέσσερις ανώνυμες πηγές, σύμφωνα με τις οποίες οι Χούθι «εξαπέλυαν επιθέσεις στα στρατηγικής σημασίας νησιά Χανίς της Ερυθράς Θάλασσας».
Παράλληλα, ο Ali ανέφερε ότι «τα στρατιωτικά μέσα ενημέρωσης της Εθνικής Αντίστασης ανακοίνωσαν πως η αεροπορία [των φιλοκυβερνητικών δυνάμεων] έπληξε θέσεις των Χούθι στις περιοχές Al-Tuhayta, Al-Salif και στο νησί Kamaran της επαρχίας Hodeidah, ενώ οι Χούθι εκτόξευσαν δύο βαλλιστικούς πυραύλους με στόχο το στρατηγικής σημασίας νησί Zuqar».
Οι συγκρούσεις εντάθηκαν επίσης στο εσωτερικό της χώρας. Στο Marib, «πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν ενισχύσεις των Χούθι που κατέφθαναν από τη Σαναά στην περιοχή Fardhat Nihm, καθώς και άλλες δυνάμεις που κατευθύνονταν προς τα βόρεια και νότια του Marib», ανέφερε ο Ali.
Παγκόσμιο στρατηγικό πέρασμα
Η γεωγραφική θέση της Mocha καθιστά την κατάληψή της ζήτημα παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Η πόλη βρίσκεται περίπου 75 χλμ. βόρεια του στενού Bab al-Mandeb, το οποίο συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.
Γνωστό και ως «Πύλη των Δακρύων», αυτό το στενό πέρασμα αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για τη μεταφορά αργού πετρελαίου και καυσίμων από τον Κόλπο προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, καθώς και για τη διακίνηση ασιατικών εμπορευμάτων και ρωσικού πετρελαίου.
Ο Yousef Mawry του δικτύου Al Jazeera εξήγησε ότι ο έλεγχος της Mocha θα μπορούσε να δώσει στους Χούθι τη δυνατότητα να ασκήσουν «ασφυκτικό έλεγχο στο στενό Bab al-Mandeb».
Επιπλέον, διακόπτονται κρίσιμες γραμμές ανεφοδιασμού των δυνάμεων που αντιμάχονται τους Χούθι, συμπεριλαμβανομένου του «δρόμου που συνδέει τη Mocha με την Taiz» και εκτείνεται νότια από
τη Μόχα και τις γραμμές ανεφοδιασμού μέσω του λιμανιού της.
«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής του πολέμου», δήλωσε στο Al Jazeera ο Wolfgang Pusztai, αναλυτής αμυντικής πολιτικής. «Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση των κυβερνητικών δυνάμεων στο νότιο τμήμα της Υεμένης».
«Το λιμάνι της Μόχα ήταν το τελευταίο λιμάνι που βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης», επισήμανε ο Pusztai.
Η διεθνής κοινότητα αντιδρά με ανησυχία.
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Κοινοπολιτείας και Ανάπτυξης του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι «οι Χούθι φέρουν την πλήρη ευθύνη για αυτή την κρίση» και τους κάλεσε να «σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις και την κλιμάκωση».
Η προέλευση του καφέ
Πολύ πριν καταστεί επίκεντρο μιας γεωπολιτικής κρίσης, η Μόχα αποτελούσε το σημαντικότερο εμπορικό κέντρο της Αραβικής Χερσονήσου και τη γενέτειρα του παγκόσμιου εμπορίου καφέ. Ο καφές Μόχα (Mocha) οφείλει το όνομά του στην πόλη αυτή.
Η πόλη, η οποία αναφέρεται σε αρχαία κείμενα των Χιμιαριτών ως «Makhn», καταλήφθηκε αρχικά από τους Αβησσυνούς το 517 μ.Χ., προτού εκδιωχθούν από τον βασιλιά των Χιμιαριτών, Dhu Nuwas.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατέλαβε την πόλη την περίοδο 1536-1538 μ.Χ., μετατρέποντάς την σε στρατιωτική βάση για την εξαπόλυση επιδρομών κατά των Πορτογάλων.
Κατά ειρωνικό τρόπο, οι Πορτογάλοι ήταν οι πρώτοι Ευρωπαίοι που δοκίμασαν τον καφέ της Υεμένης, όταν ο Σεΐχης της Μόχα τους φιλοξένησε και τους προσέφερε ένα «μαύρο ρόφημα που αναζωογονεί το σώμα και χαλαρώνει το πνεύμα».
Σύμφωνα με τους ιστορικούς, ο Σούφι λόγιος Ali bin Omar al-Shadhili ήταν αυτός που έφερε για πρώτη φορά τον καφέ στη Μόχα από την Αβησσυνία.
Οι Οθωμανοί ξεκίνησαν τις πρώτες εξαγωγές μέσω του λιμανιού το 1536, στέλνοντας κόκκους καφέ μέσω της Ερυθράς Θάλασσας στο Σουέζ και την Αλεξάνδρεια, όπου πωλούνταν σε Ευρωπαίους. Οι Ολλανδοί έκλεισαν την πρώτη τους εμπορική συμφωνία για τον καφέ το 1628, ενώ αργότερα κατάφεραν να μεταφέρουν λαθραία ζωντανούς σπόρους για καλλιέργεια στην Ιάβα και την Αμερική. Η Μόχα της Υεμένης εξακολουθεί να αποτελεί κόμβο διακίνησης του καφέ της χώρας.
Η χρυσή εποχή της Μόχα διήρκεσε καθ' όλη τη διάρκεια του 17ου και του 18ου αιώνα. Ωστόσο, η σπουδαιότητα της πόλης ατόνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, λόγω των συγκρούσεων μεταξύ Οθωμανών και Βρετανών, καθώς και της ραγδαίας ανόδου ανταγωνιστικών λιμανιών στο Άντεν και τη Χοντέιντα.
Αυτή η οικονομική παρακμή είχε καταστροφικές συνέπειες για τη δημογραφική εικόνα της περιοχής: ο πληθυσμός της Μόχα κατέρρευσε, πέφτοντας από περίπου 20.000 κατοίκους τον 19ο αιώνα σε μόλις 1.000 τη δεκαετία του 1930, προτού μια σταδιακή ανάκαμψη επαναφέρει τον αριθμό των κατοίκων πάνω από τις 10.000 έως το 2004.
www.worldenergynews.gr
