Η Ευρώπη κλείνει τη χρονιά όρθια – αν και μετά βίας (Euractiv)

Το καλύτερο που μπορεί να ειπωθεί για την Ευρώπη στο τέλος μιας ταραχώδους, οπωσδήποτε, χρονιάς είναι ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι χειρότερα.

Η γηραιά ήπειρος νιώθει εδώ και καιρό μια πίεση από τη Ρωσία, αλλά και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό από την Κίνα.

Η ανάπτυξη παραμένει υποτονική, τα χρέη ασφυκτικά και το πολιτικό τοπίο κατακερματισμένο.

Ωστόσο, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην τελευταία σύνοδο κορυφής του έτους, κατάφεραν να λάβουν ορισμένα καλοδεχούμενα μέτρα που ενισχύουν τη θέση του μπλοκ ενόψει ακόμη μεγαλύτερων προκλήσεων, αν και τα κράτη μέλη του γκρουπ δεν κυβερνώνται από πολιτικούς του αναστήματος των προηγούμενων δεκαετιών.

Τι κατάφεραν

 

Πρώτον, πέτυχαν τον βασικό τους στόχο: να διασφαλίσουν ότι η ουκρανική κυβέρνηση θα παραμείνει επαρκώς χρηματοδοτημένη για τα επόμενα δύο χρόνια. Είναι αλήθεια ότι η πρόταση της Κομισιόν για δάνειο επανορθώσεων, την οποία θεωρούσε την καλύτερη λύση, μπλοκαρίστηκε από μια σημαντική μειοψηφία κρατών-μελών.

Ωστόσο, η λύση που υιοθετήθηκε αποδείχθηκε από ορισμένες απόψεις καλύτερη: ένα δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο μέσω έκδοσης κοινού ευρωπαϊκού χρέους, σε συνδυασμό με το επ’ αόριστον πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας.

Αυτό παρέχει στο Κίεβο τα μέσα να αντισταθεί στις πιέσεις των ΗΠΑ για συνθηκολόγηση με τη Ρωσία και εξασφαλίζει στην ΕΕ ένα διαπραγματευτικό χαρτί που της εγγυάται θέση στο τραπέζι οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας με αμερικανική διαμεσολάβηση που θα αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου.

 

Δεύτερον, τα βήματα των τελευταίων εβδομάδων δημιούργησαν σημαντικά προηγούμενα που ενισχύουν την ικανότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίζει γεωπολιτικές προκλήσεις. Με την επίκληση έκτακτων εξουσιών για το επ’ αόριστον πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μέσω ειδικής πλειοψηφίας, η Ένωση βρήκε τρόπο να παρακάμψει την ανάγκη ομοφωνίας για την ανανέωση των κυρώσεων κάθε έξι μήνες, εξουδετερώνοντας τον κίνδυνο βέτο από χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία.

Παράλληλα, η χρήση της «ενισχυμένης συνεργασίας» για την έκδοση κοινού χρέους, ώστε να παρακαμφθεί εκ νέου ένα πιθανό βέτο από Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία, ανοίγει νέους δρόμους για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

 

Η χρηματοδότηση του δανείου μέσω κοινού χρέους αποφεύγει επίσης τους νομικούς, χρηματοοικονομικούς και άλλους κινδύνους που συνδέονταν με το δάνειο επανορθώσεων, οι οποίοι, αν και πιθανότατα υπερτιμημένοι, δεν μπορούσαν να εξαλειφθούν πλήρως.

Ταυτόχρονα, συμβάλλει στην περαιτέρω εδραίωση της αρχής της κοινής χρηματοδότησης κοινών προκλήσεων και αυξάνει την προσφορά ενός ασφαλούς ευρωπαϊκού περιουσιακού στοιχείου, για το οποίο υπάρχει έντονη ζήτηση, ενισχύοντας την ελκυστικότητα του ευρώ ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος.

Τα ζόρια

 

Ωστόσο, υπήρξαν και ανησυχητικές πτυχές. Η επιλογή της κοινής χρηματοδότησης ενδέχεται να υπονόμευσε χώρες εκτός ΕΕ που ήταν διατεθειμένες να συνεισφέρουν τα δικά τους μερίδια από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Πλέον παραμένει ασαφές αν και πώς το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Ιαπωνία θα καλύψουν το υπόλοιπο των αναγκών της Ουκρανίας, με τον κίνδυνο να μη διασφαλιστεί πλήρης χρηματοδότηση για δύο χρόνια.

 

Ένα δεύτερο πρόβλημα αφορά τη διαδικασία λήψης της απόφασης, έπειτα από μια νυχτερινή παρέμβαση του Εμανουέλ Μακρόν, η οποία κινδυνεύει να διευρύνει το ρήγμα μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Η χρήση κοινού χρέους αποτέλεσε πολιτική ήττα για τον Φρίντριχ Μερτς, του οποίου η κυβέρνηση είχε απορρίψει αυτή τη λύση. Η απότομη μεταστροφή του, όπως και η προηγούμενη αλλαγή στάσης για το γερμανικό «φρένο χρέους», ενδέχεται να ενισχύσει την ακροδεξιά AfD.

 

Τρίτη πηγή ανησυχίας είναι η υποχώρηση της στήριξης στο σχέδιο επανορθώσεων. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ παραδέχθηκε ανοιχτά ότι ρωσικές απειλές επηρέασαν τη στάση του, ενώ παραμένει ασαφές ποιο ρόλο έπαιξαν αντίστοιχες πιέσεις στην αποχώρηση της Ιταλίας, της Βουλγαρίας και της Μάλτας. Είναι επίσης καταγεγραμμένο ότι οι ΗΠΑ άσκησαν έντονες πιέσεις κατά του σχεδίου, καθώς προόριζαν τα κεφάλαια αυτά για κοινά εμπορικά εγχειρήματα με τη Ρωσία.

 

Όλα αυτά έχουν σημασία, διότι το 2026 αναμένεται ακόμη πιο δύσκολο. Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας απειλούν με νέο διατλαντικό ρήγμα, ενώ η Ουκρανία παραμένει σε πόλεμο. Παράλληλα, η ΕΕ θα αντιμετωπίσει έντονη αμερικανική αντίσταση στις προσπάθειές της να ενισχύσει την οικονομική της ανθεκτικότητα και τη στρατηγική της αυτονομία.

 

 

www.worldenergynews.gr