Η διατλαντική ένταση γύρω από το Ιράν μπορεί έχει υπονομεύσει το υπέρτατο όπλο του ΝΑΤΟ – τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας – οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν βρεθεί σε αμηχανία τους τελευταίους πολλούς μήνες
Μετά τα σχόλια του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, που χαρακτήρισε τους Ευρωπαίους συμμάχους «δειλούς» για την άρνησή τους να στηρίξουν τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, οι Βρυξέλλες ποντάρουν στην στρατηγική ταπεινότητα του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για να σταθεροποιήσουν τις σχέσεις με τον Λευκό Οίκο και να κερδίσουν χρόνο, σύμφωνα με το Euractiv.
Ο Ρούτε έφτασε στην Ουάσινγκτον την Τετάρτη για κλειστές συναντήσεις με τον Τραμπ, τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, όπου θα παραμείνει έως την Κυριακή.
Μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών, προσπάθησε να υποβαθμίσει τις εντάσεις, παρακάμπτοντας τις νέες απειλές Τραμπ για αποχώρηση από τη συμμαχία, ενώ εξήρε ό,τι χαρακτήρισε «μετασχηματιστική κληρονομιά» στην πίεση των συμμάχων για αύξηση των αμυντικών δαπανών.
«Ήταν μια πολύ ειλικρινής, πολύ ανοιχτή συζήτηση – αλλά και μεταξύ δύο καλών φίλων», δήλωσε ο Ρούτε στο CNN.
Αντίθετα, ο Τραμπ επέλεξε επιθετικότερο ύφος, γράφοντας στο Truth Social: «Το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν μας χρειαζόμασταν και δεν θα είναι εκεί αν μας ξαναχρειαστεί. Θυμηθείτε τη Γροιλανδία, αυτό το μεγάλο, κακοδιαχειριζόμενο κομμάτι πάγου!!!»
Η στρατηγική ταπεινότητα
Ο πρώην Ολλανδός πρωθυπουργός έχει κερδίσει τον σεβασμό στις Βρυξέλλες για τον ρόλο του στην αποκλιμάκωση προηγούμενων κρίσεων, όπως οι εντάσεις γύρω από τις απειλές Τραμπ για την αγορά της Γροιλανδίας.
Η προσέγγισή του, που συνδυάζει κολακεία και προσεκτική αποκλιμάκωση, έχει γίνει ανεκτή από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ως το τίμημα για να κρατηθεί η Ουάσινγκτον εμπλεκόμενη.
«Το κύριο πλεονέκτημά του είναι μια μάλλον περιορισμένη αίσθηση εγώ», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ στο Euractiv, χαρακτηρίζοντας την ποιότητα αυτή «ενδιαφέρουσα για έναν πολιτικό και ίσως ακόμη και για έναν άνθρωπο». Η προσέγγισή του του επιτρέπει να λέει πράγματα που άλλοι θα θεωρούσαν αμήχανα ή υπερβολικά, χωρίς να δέχεται ιδιαίτερη κριτική από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες.
Ο Πωλ Τέιλορ, ανώτερος συνεργάτης του European Policy Centre στις Βρυξέλλες, συμφωνεί, σημειώνοντας ότι οι Ευρωπαίοι ήταν πρόθυμοι να ανέχονται την κολακεία του Ρούτε προς τον Τραμπ στο βαθμό που διασφαλίζει τη δέσμευση των ΗΠΑ. Παρά τις δύσκολες συνθήκες, ο Ρούτε έχει επιτελέσει συνολικά πολύ καλή δουλειά, σύμφωνα με διπλωμάτες της ΕΕ.
Ωστόσο, το έργο του γίνεται όλο και πιο απαιτητικό, καθώς «βρίσκεται ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ενώ κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις», αναφέρει ο Τέιλορ, αναφερόμενος στις συνεχιζόμενες διαφωνίες σε θέματα τεχνολογίας, άμυνας και ενεργειακής πολιτικής που έχουν διχάσει Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες.
Για τον λόγο αυτό, οι Βρυξέλλες δείχνουν κατανόηση για τον Ρούτε. Εκεί που παλαιότερα ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ μπορούσε να στηρίζεται σε στρατηγική βάση της Ουάσινγκτον, τώρα πρέπει να τη διαχειρίζεται ενεργά – συχνά δημόσια και σύμφωνα με τους όρους του Τραμπ. Αυτή η στρατηγική έχει διατηρήσει την παρουσία των ΗΠΑ στη συμμαχία, όπως επιβεβαίωσε και η δήλωση του Ελμπριτζ Κόλμπι, υφυπουργού Άμυνας των ΗΠΑ για Πολιτική, τον Φεβρουάριο, για τη διατήρηση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη με παράλληλη επανακαθορισμένη κατανομή ευθυνών.
Εμπιστοσύνη στο Άρθρο 5
Η διατλαντική ένταση γύρω από το Ιράν μπορεί να έχει υπονομεύσει το υπέρτατο όπλο του ΝΑΤΟ – τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας – αν και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μπορεί να τη θεωρούν άδικη. Ο Τέιλορ σημειώνει ότι ο Τραμπ δεν ζήτησε ποτέ από το ΝΑΤΟ να αναλάβει δράση και δεν το συμβουλεύτηκε για τον πόλεμο, ο οποίος από τη φύση του αποτελεί πόλεμο επιθετικό.
Παρά τις ανοιχτές απειλές Τραμπ για πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμμαχία, λίγοι στις Βρυξέλλες πιστεύουν ότι θα προχωρήσει στην πράξη. «Οι συμμαχίες βασίζονται στην εμπιστοσύνη, και αν αμφισβητείς τις δεσμεύσεις καθημερινά, τις αποδυναμώνεις. Αυτή είναι η πραγματική διατλαντική αλλαγή», σημειώνει ο Άντριου Φοξ, πρώην αλεξιπτωτιστής του βρετανικού στρατού.
Η εμπιστοσύνη στον διατλαντικό άξονα έχει πληγεί, παραδέχονται διπλωμάτες της ΕΕ, κυρίως λόγω των απειλών αποχώρησης Τραμπ. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι «περίπου 80.000 Αμερικανοί στρατιώτες παραμένουν στην Ευρώπη και δεν υπάρχει συζήτηση για απομάκρυνσή τους».
