Η μεγαλύτερη ιστορία δεν είναι ότι το Ιράν μπορεί απλώς να στείλει στην Google ένα τιμολόγιο αύριο αλλά ότι η ενεργειακή γεωπολιτική και οι ψηφιακές υποδομές μοιράζονται πλέον τους ίδιους στενούς χώρους
Κάτω από την ίσαλο γραμμή ενός από τα πιο ευαίσθητα σημεία στον κόσμο, του Στενού του Ορμούζ, ετοιμάζεται να κινηθεί το Ιράν δημιουργώντας νέα ένταση στην ήδη φορτισμένη περιοχή.
Μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το κράτος και ιρανικές πολιτικές προσωπικότητες έχουν παρουσιάσει ένα σχέδιο για τη χρέωση ή τη ρύθμιση των υποθαλάσσιων καλωδίων διαδικτύου που διασχίζουν το Στενό του Ορμούζ, ένα πέρασμα ήδη γνωστό για τα πετρελαιοφόρα, τη στρατιωτική ένταση και τις ανήσυχες αγορές ενέργειας σύμφωνα με το Ecoticias.
Η ιδέα θα μπορούσε να εμπλέξει την Google, την Meta, τη Microsoft, την Amazon, τους τηλεπικοινωνιακούς φορείς, τις τράπεζες και τους παρόχους cloud σε μια διαμάχη που οι περισσότεροι χρήστες του διαδικτύου δεν θα δουν ποτέ σε χάρτη.
Το βασικό σημείο δεν είναι ότι το Ιράν έχει ήδη επιβάλει ένα λειτουργικό «ψηφιακό τέλος». Δεν έχει θεσπίσει επίσημη πολιτική ή νόμο για τα τέλη καλωδιακής τηλεόρασης, σύμφωνα με τις τρέχουσες αναφορές. Αλλά ακόμη και ως πρόταση, η κίνηση δείχνει πώς η ήσυχη υποδομή του βυθού του διαδικτύου γίνεται μέρος του ίδιου παιχνιδιού πίεσης που εδώ και καιρό περιβάλλει το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τη ναυτιλία και τις κυρώσεις.
Γιατί έχει σημασία το Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ είναι μια στενή πλωτή οδός μεταξύ Ιράν και Ομάν, με πλάτος περίπου 24 μίλια γης στο στενότερο σημείο του. Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ αναφέρει ότι το πετρέλαιο ρέει μέσω του στενού κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2024, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών πετρελαίου.
Αυτό καθιστά το Ορμούζ ένα ενεργειακό σημείο συμφόρησης, το είδος του μέρους όπου ένα πολιτικό σοκ μπορεί γρήγορα να εμφανιστεί στην τιμή του φυσικού αερίου ή στον λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος.
Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim αναγνώρισε συστήματα όπως τα FALCON, GBI και Gulf-TGN ως καλωδιακές διαδρομές που συνδέονται με την περιοχή, συνδέοντας κέντρα δεδομένων σε όλη την Ασία, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Σε καθημερινούς όρους, αυτό σημαίνει ότι τα αντίγραφα ασφαλείας στο cloud, τα τραπεζικά μηνύματα, οι βιντεοκλήσεις, οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το επιχειρηματικό λογισμικό εξαρτώνται, σε κάποιο βαθμό, από καλώδια που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα προσέξουν ποτέ.
Η ιδέα των ψηφιακών τελών
Η έκθεση του Tasnim στις 9 Μαΐου περιέγραψε «τρία πρακτικά βήματα» για να δημιουργήσει το Ιράν ετήσια έσοδα από τα καλώδια διαδικτύου στο Ορμούζ. Το σχέδιο περιελάμβανε τέλη αδειοδότησης και ανανέωσης, κανόνες που απαιτούσαν από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να λειτουργούν σύμφωνα με το ιρανικό δίκαιο και αποκλειστικό ιρανικό έλεγχο επί των εργασιών επισκευής και συντήρησης.
Μεταγενέστερη έκθεση του Tasnim στις 11 Μαΐου ανέφερε τον νομοθέτη Shahin Jahangiri να υποστηρίζει ότι τα παράκτια κράτη μπορούν να ορίσουν όρους για την εγκατάσταση, συντήρηση και λειτουργία καλωδίων στα χωρικά ύδατα.
Αυτό ακούγεται απλό στα χαρτιά. Στην πράξη, τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκα. Ο Guardian σημείωσε ότι η σύγκριση του Ιράν με την Αίγυπτο είναι ατελής επειδή πολλά καλώδια που διασχίζουν την Αίγυπτο περνούν δια ξηράς μέσω αιγυπτιακού εδάφους, ενώ πολλά καλώδια του Ορμούζ περνούν κάτω από τη θάλασσα και συχνά δεν καταλήγουν στο Ιράν.
Ο νόμος το πρώτο εμπόδιο
Τα ιρανικά επιχειρήματα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982. Το άρθρο 34 αναφέρει ότι το καθεστώς διέλευσης μέσω διεθνών στενών δεν καταργεί από μόνο του την κυριαρχία των παράκτιων κρατών επί των υδάτων, του εναέριου χώρου, του βυθού και του υπεδάφους.
Αλλά το ίδιο άρθρο αναφέρει επίσης ότι η κυριαρχία ασκείται με την επιφύλαξη αυτού του μέρους της σύμβασης και άλλων κανόνων του διεθνούς δικαίου, και το Ιράν έχει υπογράψει αλλά δεν έχει επικυρώσει τη συνθήκη.
Εκεί ξεκινά η νομική διαμάχη. Ειδικοί που επικαλείται η εφημερίδα The Guardian χαρακτήρισαν το σχέδιο τελών εξαιρετικά αμφίβολο, εν μέρει επειδή θα ήταν δύσκολο να χρεωθούν συγκεκριμένες εταιρείες όταν η διαδικτυακή κίνηση είναι αναμεμειγμένη και δρομολογείται μέσω κοινής υποδομής. Οι κυρώσεις θα μπορούσαν επίσης να καταστήσουν τις πληρωμές προς το Ιράν πολιτικά και νομικά περίπλοκες για τις δυτικές εταιρείες.
Τα υποβρύχια καλώδια ακούγονται σχεδόν αφηρημένα, αλλά είναι πραγματικά αντικείμενα που βρίσκονται στον βυθό. Μπορούν να υποστούν ζημιές από άγκυρες, αλιευτικά εργαλεία, κίνηση του βυθού ή συγκρούσεις.
Η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών αναφέρει ότι τα υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν περισσότερο από το 99% των διεθνών ανταλλαγών δεδομένων, γι' αυτό και ίδρυσε ένα παγκόσμιο συμβουλευτικό όργανο για την ανθεκτικότητα των καλωδίων το 2024.
Η πρόσφατη ιστορία προσφέρει μια προειδοποίηση χωρίς να χρειάζεται να φανταστεί κανείς ένα θρίλερ κατασκοπείας. Μια διακοπή καλωδίου στην Ερυθρά Θάλασσα το 2025 πιθανότατα προκλήθηκε από ένα εμπορικό πλοίο που έσυρε την άγκυρά του, σύμφωνα με ειδικούς που επικαλέστηκε το Associated Press, και τουλάχιστον 10 χώρες βίωσαν κάποια υποβάθμιση των υπηρεσιών.
Όταν η πλωτή οδός είναι τεταμένη, ακόμη και μια συνηθισμένη εργασία επισκευής μπορεί να γίνει δύσκολη, επειδή τα πληρώματα, οι ασφαλιστές και οι κυβερνήσεις πρέπει να ανησυχούν πρώτα για την ασφάλεια.
Το διαδίκτυο είναι κατασκευασμένο με πλεονασμό και η κίνηση μπορεί συχνά να αναδρομολογηθεί μέσω άλλων καλωδίων ή χερσαίων διαδρομών οπτικών ινών. Αυτό είναι το παρήγορο μέρος.
Το λιγότερο παρήγορο μέρος είναι ότι η αναδρομολόγηση δεν σημαίνει ότι «δεν συμβαίνει τίποτα». Οι χώρες του Κόλπου, οι υπηρεσίες cloud, τα τραπεζικά συστήματα και οι εταιρείες που εξαρτώνται από συνδέσεις χαμηλής καθυστέρησης θα μπορούσαν να αισθανθούν πρώτα επιβραδύνσεις ή διακοπές. Αναλυτές που επικαλείται το Time προειδοποίησαν ότι η Μέση Ανατολή και τμήματα της Ασίας θα είναι πιο εκτεθειμένες από το παγκόσμιο διαδίκτυο στο σύνολό του, ειδικά όπου η ποικιλομορφία των καλωδίων είναι περιορισμένη.
Προειδοποίηση για την ψηφιακή ανθεκτικότητα
Στο τέλος της ημέρας, η μεγαλύτερη ιστορία δεν είναι ότι το Ιράν μπορεί απλώς να στείλει στην Google ένα τιμολόγιο αύριο. Είναι ότι η ενεργειακή γεωπολιτική και οι ψηφιακές υποδομές μοιράζονται πλέον τους ίδιους στενούς χώρους.
Μια διαδρομή που κάποτε γινόταν πρωτοσέλιδο κυρίως για τα πετρελαιοφόρα είναι επίσης ένας διάδρομος για το cloud computing, τα συστήματα πληρωμών, την τηλεργασία και τις μικρές τηλεφωνικές ειδοποιήσεις που διαμορφώνουν την καθημερινή ζωή.
Αυτό θα πρέπει να ωθήσει τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες να αντιμετωπίζουν τα υποθαλάσσια καλώδια ως κρίσιμες υποδομές, όχι ως αόρατους σωλήνες που μπορούν να αγνοηθούν μέχρι να σπάσει κάτι.
Η μεγαλύτερη ποικιλομορφία διαδρομών, οι ταχύτερες άδειες επισκευής, η καλύτερη χαρτογράφηση του βυθού και οι αυστηρότεροι διεθνείς κανόνες δεν θα εξαφανίσουν την πολιτική. Αλλά μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα να μετατραπεί σε περιφερειακή ψηφιακή κρίση μια διαμάχη για ένα καλώδιο.
