Σε μια εξέλιξη που μπορεί να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν στην Ελβετία σε έναν «οδικό χάρτη» 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
Με πυρηνικό πρόγραμμα, κυρώσεις, τον Λίβανο και το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο, οι διαπραγματεύσεις ανοίγουν ένα εξαιρετικά εύθραυστο αλλά δυνητικά ιστορικό παράθυρο αποκλιμάκωσης.
Ο «οδικός χάρτης» των 60 ημερών
Οι μεσολαβητές Κατάρ και Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε ένα προκαταρκτικό πλαίσιο που προβλέπει χρονοδιάγραμμα 60 ημερών για τελική συμφωνία.
Δημιουργία επιτροπής υψηλού επιπέδου για πολιτική εποπτεία, συνεχή τεχνικά κλιμάκια για πυρηνικά, κυρώσεις και εφαρμογή συμφωνιών και μηχανισμό επίλυσης διαφορών σε πραγματικό χρόνο.
Οι συνομιλίες χαρακτηρίστηκαν «ενθαρρυντική πρόοδος», αν και οι διαπραγματευτές προειδοποιούν ότι τα δύσκολα τώρα ξεκινούν.
Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Το πιο εκρηκτικό ζήτημα παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Συζήτηση για τον εμπλουτισμό ουρανίου, πιθανή επιτόπια αραίωση αποθεμάτων, επιστροφή επιθεωρητών της ΔΟΑΕ στο Ιράν και ανοιχτό το ζήτημα των διεθνών ελέγχων.
Η Ουάσινγκτον επιμένει σε αυστηρό έλεγχο, ενώ η Τεχεράνη εμφανίζεται απρόθυμη να παραδώσει κρίσιμα αποθέματα, προτείνοντας εναλλακτικές λύσεις.
Κυρώσεις και οικονομικά ανταλλάγματα
Σύμφωνα με ιρανικές δηλώσεις άρση κυρώσεων σε πετρέλαιο και πετροχημικά, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και εκκίνηση σχεδίων ανοικοδόμησης και ανάπτυξης.
Ωστόσο, στην Ουάσινγκτον υπάρχει έντονη πολιτική αντίσταση, με το Κογκρέσο να παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτικό.
Ο Λίβανος και η «κυψέλη αποσυμφόρησης»
Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πτυχές της συμφωνίας αφορά τον Λίβανο:
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης κατάπαυσης του πυρός
- Συντονισμός για την αποφυγή στρατιωτικής κλιμάκωσης
- Έμμεση εμπλοκή σε μια ήδη εύθραυστη σύγκρουση με το Ισραήλ
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η εμπλοκή πολλών περιφερειακών δυνάμεων μπορεί να περιπλέξει δραματικά την εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας.
Το Στενό του Ορμούζ: νευραλγικό σημείο έντασης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα.
Δημιουργία «γραμμής επικοινωνίας» για αποφυγή επεισοδίων, μηχανισμοί συντονισμού για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στόχος, η αποτροπή ενεργειακής κρίσης.
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ζωτικής σημασίας, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου.
Παρά την πρόοδο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα τεχνικά ζητήματα είναι πιο δύσκολα από την πολιτική συμφωνία, η εφαρμογή μπορεί να ξεπεράσει το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών και η περιφερειακή αστάθεια (Λίβανος, Ισραήλ) παραμένει απρόβλεπτη παράμετρος.
Η συμφωνία στην Ελβετία δεν αποτελεί τελική λύση, αλλά ένα εύθραυστο «πρώτο βήμα» σε μια από τις πιο περίπλοκες διπλωματικές εξισώσεις των τελευταίων ετών.
Το αν θα εξελιχθεί σε ιστορική συμφωνία ή σε ακόμη μία αποτυχημένη προσπάθεια θα κριθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
www.worldenergynews.gr






