Οι Χούθι διεξάγουν τη δική τους σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία, ενώ η εμπλοκή του Ιράν, οι επιθέσεις στις πετρελαϊκές υποδομές και η άνοδος των τιμών ενέργειας περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τον πόλεμο
Οι Χούθι (σ.σ: Ansar Allah) της Υεμένης δεν διεξάγουν τον πόλεμο του Ιράν. Πολεμούν τη δική τους σύγκρουση και αξιοποιούν τον πόλεμο του Ιράν προς όφελός τους.
Τα αιτήματά τους της 8ης Σεπτεμβρίου είναι ουσιαστικά τα ίδια με εκείνα που είχαν το 2023, όταν απέρριψαν έναν οδικό χάρτη του ΟΗΕ που προέβλεπε μισθούς για τους Χούθι, μερίδιο από τα έσοδα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Υεμένης, τερματισμό των σαουδαραβικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, άρση των περιορισμών στα λιμάνια και τα αεροδρόμια που ελέγχουν, αναδρομικές πληρωμές σε αξιωματούχους και πολεμικές αποζημιώσεις.
Η μόνη επιχείρηση που έχει επιβεβαιωθεί ότι κατευθύνεται από το Ιράν είναι η επίθεση κατά της Μόχα και των Νήσων Χανίς. Το Ιράν παρέχει όπλα και καθοδήγηση, υπό την επίβλεψη του διοικητή της Δύναμης Quds των IRGC, Abdolreza Shahlai.
Η επιχείρηση προσφέρει στους Χούθι αυτό που επιδιώκουν εδώ και χρόνια: τον έλεγχο της ακτής. Η σχέση Τεχεράνης-Χούθι δεν σημαίνει ότι το Ιράν αποφασίζει για όλα. Οι Χούθι διατηρούν τη δυνατότητα να καθορίζουν οι ίδιοι πόσο θα εμπλακούν στην υποστήριξη των ιρανικών στόχων.
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν με εκπροσώπους των Χούθι στην αμερικανική πρεσβεία στο Μουσκάτ, με τη μεσολάβηση του Ομάν.
Οι Χούθι φέρεται να δήλωσαν ότι δεν σκοπεύουν να επιτεθούν σε αμερικανικά πλοία και παραμένουν δεσμευμένοι στην κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε με την Ουάσινγκτον τον Μάιο του 2025.
Υπήρξαν επίσης αναφορές ότι δεσμεύτηκαν να μην επιτεθούν σε ισραηλινά ή άλλα εμπορικά πλοία, αφήνοντας ως εξαίρεση τα σαουδαραβικά.
Έτσι, οι Χούθι παρουσιάζουν τη σύγκρουση ως έναν περιορισμένο πόλεμο με τη Σαουδική Αραβία και προσπαθούν να αποτρέψουν την επέκτασή του. Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια συμφωνία που θα τερμάτιζε τουλάχιστον τον αποκλεισμό της Ερυθράς Θάλασσας, μέσω παραχωρήσεων προς τους Χούθι.
Ωστόσο, το 2026 η κατάσταση έχει αλλάξει. Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει πλέον διαφορετική στρατηγική αξία. Υπάρχουν πληροφορίες ότι οι IRGC κατευθύνουν τον σχεδιασμό ενός συστήματος διοδίων στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το οποίο θα επιβάλλεται από τους Χούθι και θα μιμείται το σύστημα του Ιράν για το Ορμούζ.
Οι Χούθι αρνούνται αυτή την πληροφορία. Εάν όμως ισχύει, η Σαουδική Αραβία έχει χάσει μέρος της διαπραγματευτικής της ισχύος.
Πόση πραγματική ζημιά έχουν προκαλέσει οι Χούθι;
Στις 8 Σεπτεμβρίου, πύραυλοι και drones των Χούθι έπληξαν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και υποδομές σε τέσσερις πόλεις της νότιας Σαουδικής Αραβίας - Άμπχα, Χαμίς Μουσαΐτ, Τζιζάν και Νατζράν. Προκλήθηκαν πυρκαγιές, τραυματίστηκαν 73 άνθρωποι και ορισμένες εγκαταστάσεις διέκοψαν προσωρινά τη λειτουργία τους.
Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας επιβεβαίωσε τις πυρκαγιές και τις διακοπές. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά από σαουδαραβικό πλήγμα στον διάδρομο του αεροδρομίου της Σαναά, το οποίο εμπόδισε πτήση που είχαν οργανώσει οι Χούθι από την Τεχεράνη, και μετά από προηγούμενο σαουδαραβικό πλήγμα που σκότωσε αμάχους σε φυλακή της Τζαούφ.
Οι μεταγενέστεροι ισχυρισμοί είναι πολύ λιγότερο τεκμηριωμένοι. Η επίθεση στον αγωγό Ανατολής-Δύσης στις 10-11 Σεπτεμβρίου, η οποία επηρέασε τις αγορές πετρελαίου, προήλθε από drones που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ από φιλοϊρανική πολιτοφυλακή και όχι από τους Χούθι.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, ένα drone κατευθύνθηκε προς τη Μέκκα, αλλά αναχαιτίστηκε πριν εισέλθει στον περιορισμένο εναέριο χώρο της ιερής πόλης.
Οι Χούθι αρνήθηκαν ότι στόχευσαν τη Μέκκα, ενώ το Ιράν άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να επρόκειτο για προβοκάτσια. Δεν έχουν εμφανιστεί ανεξάρτητα στοιχεία που να επιβεβαιώνει καμία από τις δύο εκδοχές και δεν προκλήθηκαν ζημιές.
Αντίστοιχα, οι ισχυρισμοί των Χούθι για πλήγμα στον τερματικό σταθμό εξαγωγών της Γιανμπού και για δεύτερη επίθεση στην αεροπορική βάση του Χαμίς Μουσαΐτ δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τη Σαουδική Αραβία.
Οι Χούθι δεν διαθέτουν την εμβέλεια ή την ακρίβεια για να πλήξουν μόνοι τους το Αμπκάικ, στην Ανατολική Επαρχία, που απέχει πάνω από 1.000 χιλιόμετρα.
Το μοναδικό πλήγμα που έφτασε τόσο μακριά, το 2019, πραγματοποιήθηκε με όπλο μεγάλης εμβέλειας και υψηλής ακρίβειας που τελικά ήταν ιρανικό. Ένα αντίστοιχο πλήγμα σήμερα θα απαιτούσε ιρανικό σύστημα και θα έκανε πολύ δυσκολότερο να υποστηριχθεί ότι πρόκειται για πόλεμο Χούθι-Σαουδικής Αραβίας και όχι για άμεση ιρανική σύγκρουση.
Οι Χούθι, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να επιδιώκουν να προκαλέσουν την άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ.
Η κατάσταση στο έδαφος στην Υεμένη
Η μέχρι τώρα αυτοσυγκράτηση των Χούθι έχει αποδώσει. Έχουν καταλάβει τη Μόχα, το νησί Περίμ και τις προσεγγίσεις του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, χωρίς να οδηγήσουν τις ΗΠΑ σε άμεση εμπλοκή.
Στη Σαναά, η διοίκηση των Χούθι διατηρεί τον έλεγχο. Υπάρχει αυξανόμενη δυσαρέσκεια λόγω των τιμών των καυσίμων, όμως ο πληθυσμός έχει ελάχιστη δυνατότητα να επηρεάσει την κατάσταση.
Οι Χούθι ελέγχουν άμεσα τον μηχανισμό συναλλάγματος και έτσι το νόμισμά τους είναι πιο σταθερό από εκείνο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, όχι επειδή η οικονομία τους είναι ισχυρότερη, αλλά επειδή έχουν άμεσο έλεγχο του συστήματος.
Ο πόλεμος επομένως παραμένει δημοφιλής εκεί όπου οι Χούθι κερδίζουν έδαφος, αλλά προκαλεί δυσαρέσκεια στις αντλίες καυσίμων.
Η κυβέρνηση της Υεμένης έχει χάσει την ακτή
Η μονάδα που έχασε τη Μόχα υποχώρησε στη Μαρίμπ, με το ηθικό της να βρίσκεται σε πολύ χαμηλό επίπεδο. Σχεδόν 1.800 οικογένειες εκτοπίστηκαν μέσα στις πρώτες 48 ώρες των μαχών και οι συγκρούσεις έχουν επεκταθεί σε ακόμη τέσσερις επαρχίες.
Παράλληλα, το υποστηριζόμενο από τα ΗΑΕ Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), μια αυτονομιστική δύναμη που είχε πολεμήσει επί χρόνια την κυβέρνηση για τον έλεγχο του νότου, επέστρεψε στο προσκήνιο.
Τον Ιανουάριο, κυβερνητικές και σαουδαραβικές δυνάμεις είχαν ανακαταλάβει το Άντεν και το STC είχε διαλυθεί, όμως τώρα επανεμφανίζεται μέσα στο χάος.
Ορισμένες δυνάμεις του συγκρούστηκαν με σαουδαραβικές και κυβερνητικές δυνάμεις, ενώ άλλες νότιες παρατάξεις κάλεσαν σε προσωρινή συνεργασία με την κυβέρνηση λόγω της αναμενόμενης επίθεσης των Χούθι. Η κατάσταση επομένως δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια απλή σύγκρουση δύο πλευρών.
Οι τιμές στις αντλίες παραμένουν τιμές στις αντλίες
Η άνοδος των τιμών καυσίμων αποτελεί πλέον άμεσο κόστος του πολέμου. Η βενζίνη στις ΗΠΑ αυξήθηκε από 4,31 σε 4,43 δολάρια ανά γαλόνι μέσα σε τέσσερις ημέρες, ενώ το ντίζελ αυξήθηκε κατά 42 σεντς. Στη Νότια Καρολίνα, ο μέσος όρος έφτασε τα 4,11 δολάρια.
Η αιτία βρίσκεται κυρίως στην περιορισμένη προσφορά. Η Σαουδική Αραβία εξήγαγε μόλις 3,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον προηγούμενο μήνα, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από μία δεκαετία, καθώς οι κανονικές διαδρομές εξαγωγών της έχουν διαταραχθεί.
Το πετρέλαιο πρέπει πλέον να μεταφέρεται μέσω Σουέζ προς τη Μεσόγειο ή γύρω από την Αφρική, μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, για να φτάσει στους Ασιάτες αγοραστές.
Ο Mike Johnson απέσυρε ψηφοφορία για την αναστολή του ομοσπονδιακού φόρου καυσίμων, ενώ ο κυβερνήτης της Νότιας Καρολίνας Henry McMaster έκανε αντίστοιχη κίνηση σε επίπεδο πολιτείας.
Ο Trump δήλωσε ότι οι υψηλές τιμές αποτελούν μικρό τίμημα για τον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Η Natasha Kaneva της JPMorgan προειδοποίησε, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει πλέον σαφές βασικό σενάριο για την εξέλιξη της σύγκρουσης.
Η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει και τις ενδιάμεσες εκλογές
Σύμφωνα με το μοντέλο της Polling USA στις 13 Σεπτεμβρίου, ο μέσος όρος της γενικής πρόθεσης ψήφου ήταν Δημοκρατικοί +8,3 μονάδες. Το μοντέλο έδινε εύρος 221-263 εδρών στους Δημοκρατικούς και 172-214 στους Ρεπουμπλικανούς.
Οι Ρεπουμπλικανοί κατείχαν τότε 218 έδρες έναντι 212 των Δημοκρατικών, με τέσσερις κενές. Ιστορικά, μόνο 3 από τις τελευταίες 41 ενδιάμεσες εκλογές οδήγησαν το κόμμα του προέδρου σε κέρδη εδρών.
Η Υεμένη μπορεί τελικά να αποδειχθεί μια παράπλευρη σύγκρουση που φαίνεται μεγαλύτερη από την πραγματική της σημασία.
Οι Χούθι δεν επιδιώκουν την άμεση εμπλοκή της Ουάσινγκτον, δεν ελέγχονται πλήρως από το Ιράν και δεν ευθυγραμμίζονται απαραίτητα με ολόκληρη την ιρανική ατζέντα. Παράλληλα, αρκετοί ισχυρισμοί για επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας παραμένουν ανεπιβεβαίωτοι.
Για την κυβέρνηση Trump, όμως, η κατάσταση αποτελεί ένα πρόβλημα που συνεχώς περιπλέκεται, ενώ το κόστος του πολέμου μεταφέρεται στους Αμερικανούς και στον υπόλοιπο κόσμο μέσω των τιμών ενέργειας, της διαταραχής του εμπορίου και της αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
www.worldenergynews.gr
