Οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, οι ανησυχίες της Τεχεράνης για την ασφάλειά της και ο ρωσικός έλεγχος των σιδηροδρομικών υποδομών της Αρμενίας καθυστερούν την υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου της Ουάσιγκτον για τη σύνδεση της Κεντρικής Ασίας με την Ευρώπη
Περισσότερο από έναν χρόνο μετά τη συμφωνία Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν υπό την αμερικανική διαμεσολάβηση, ο σχεδιαζόμενος διάδρομος TRIPP παραμένει στα χαρτιά. Το έργο, που φιλοδοξεί να αποτελέσει κρίσιμο κρίκο του Μεσαίου Διαδρόμου και να προσφέρει εναλλακτική οδό μεταφοράς εμπορευμάτων και ενεργειακών πόρων προς την Ευρώπη, προσκρούει σε δύο βασικά εμπόδια: στις ανησυχίες του Ιράν για τη στρατηγική και γεωγραφική εγγύτητα της διαδρομής στα βόρεια σύνορά του και στον έλεγχο των αρμενικών σιδηροδρόμων από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με Oil Price η πορεία του TRIPP θα εξαρτηθεί, επομένως, όχι μόνο από τη συνεργασία Ερεβάν και Μπακού, αλλά και από ευρύτερες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Τεχεράνης.
Έχει περάσει περισσότερο από ένας χρόνος από τότε που η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τη συμφωνία της Ουάσιγκτον, υπό την άμεση διαμεσολάβηση του προέδρου Τραμπ. Παρ’ όλα αυτά, το έργο TRIPP, μια διαδρομή μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, η οποία θα αποτελούσε το συντομότερο τμήμα του Μεσαίου Διαδρόμου, δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα το ευρύτερο εγχείρημα να παραμένει ανολοκλήρωτο. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα κυριότερα εμπόδια στην υλοποίησή του δεν προέρχονται ούτε από την Αρμενία ούτε από το Αζερμπαϊτζάν, αλλά οφείλονται κυρίως σε εξωτερικούς παράγοντες που εξακολουθούν να παρεμποδίζουν την πραγμάτωσή του.
Τον Αύγουστο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε μια διαδικασία με στόχο την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, στο πλαίσιο της οποίας αναμενόταν να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο η ενισχυμένη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο, ιδίως στην Αρμενία. Κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας ήταν η προτεινόμενη Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (Trump Route for International Peace and Prosperity — TRIPP), η οποία θα διέρχεται από αρμενικό έδαφος και θα προσφέρει στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας σύνδεση με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, χωρίς διέλευση από το Ιράν. Το TRIPP θα προσέφερε επίσης στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ένταξή τους στον Μεσαίο Διάδρομο, ο οποίος συνδέει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσω της Κασπίας Θάλασσας, του Νοτίου Καυκάσου και της Τουρκίας.
Με άλλα λόγια, το TRIPP θα διευκόλυνε την ανάπτυξη του Μεσαίου Διαδρόμου μέσω της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, κάτι που, σύμφωνα με την κυβέρνηση Τραμπ, θα συνέβαλλε σημαντικά στην εξομάλυνση των αρμενοαζερικών σχέσεων. Από στρατηγική άποψη, η διαδρομή δημιουργεί επίσης προοπτικές για τη μεταφορά ενεργειακών πόρων από την Κεντρική Ασία προς την Ευρώπη, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν. Παράλληλα, θα προσέφερε στα κράτη της Κεντρικής Ασίας περισσότερες δυνατότητες διαφοροποίησης των εξαγωγικών τους διαδρομών και μείωσης της εξάρτησής τους από την Κίνα. Το Καζακστάν έχει επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το έργο, όπως καταδεικνύεται από την εμβάθυνση των σχέσεών του με την Αρμενία, παράλληλα με τους παραδοσιακά στενούς δεσμούς του με το Αζερμπαϊτζάν.
Ωστόσο, το έργο έχει σημειώσει σημαντικές καθυστερήσεις, παρά τις συνεχείς προσπάθειες της Ουάσιγκτον να προωθήσει την υλοποίησή του. Οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει χρηματοδοτικούς πόρους για την ανάπτυξη υποδομών, έχουν συστήσει ειδικό ταμείο για τη στήριξη του έργου και έχουν διορίσει έναν διαχειριστή με εκτενή γνώση της Αρμενίας και του επιχειρηματικού της περιβάλλοντος, καθώς και άμεσους δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ. Παρά τα μέτρα αυτά, οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν ακόμη αρχίσει, ενώ ελάχιστες πληροφορίες έχουν δημοσιοποιηθεί σχετικά με τη διαδικασία υλοποίησης. Η σαφέστερη ένδειξη για το πιθανό χρονοδιάγραμμα προήλθε από τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα ότι οι εργασίες σε αρμενικό έδαφος ενδέχεται να ξεκινήσουν στις αρχές του 2027.
Καθυστερεί η υλοποίηση
Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών προσφέρουν μια ευρύτερη εικόνα των παραγόντων που έχουν καθυστερήσει την υλοποίηση του έργου TRIPP σε αρμενικό έδαφος και, κατά συνέπεια, του συνολικού εγχειρήματος.
Ο πρώτος παράγοντας αφορά το Ιράν. Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει μεταβάλει ριζικά το περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας, καθώς η Τεχεράνη έχει στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και άλλες εγκαταστάσεις σε γειτονικά κράτη που βρίσκονται εντός της εμβέλειας των πυραυλικών της συστημάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, το TRIPP αποτελεί έναν στρατηγικό μεταφορικό διάδρομο που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και διέρχεται ακριβώς κατά μήκος των βόρειων συνόρων του Ιράν, σε ορισμένα σημεία σε απόσταση μόλις μερικών εκατοντάδων μέτρων. Η γεωγραφική του θέση και η στρατηγική του σημασία έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Τεχεράνη, η οποία έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή της στο έργο.
Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι καθυστερήσεις να συνδέονται εν μέρει με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, καθώς και με την αβεβαιότητα γύρω από την έκβασή τους. Σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών, ο διάδρομος θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει στόχο του Ιράν, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στο έδαφος τρίτης χώρας. Επιπλέον, πριν από την προτεινόμενη υλοποίηση του TRIPP, το Ιράν προσέφερε στο Αζερμπαϊτζάν τη συντομότερη διαδρομή διέλευσης προς τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, δημιουργώντας έναν βαθμό εξάρτησης του Αζερμπαϊτζάν από την Τεχεράνη, τον οποίο το TRIPP θα περιόριζε σημαντικά. Συνεπώς, το Ιράν έχει επίσης οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα που συνδέονται με την ανάπτυξη του έργου.
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο αφορά το σιδηροδρομικό σκέλος του TRIPP. Μια λειτουργική σιδηροδρομική σύνδεση αποτελεί βασικό στοιχείο της φιλοδοξίας του έργου να διευκολύνει το εμπόριο μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης και, ως εκ τούτου, έχει καθοριστική σημασία για την εφοδιαστική βιωσιμότητα ολόκληρου του διαδρόμου.
Ωστόσο, το σιδηροδρομικό δίκτυο της Αρμενίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό παραχώρηση στη ρωσική κρατική εταιρεία Ρωσικοί Σιδηρόδρομοι (Russian Railways), με τη σχετική συμφωνία να προβλέπεται ότι θα παραμείνει σε ισχύ για σημαντικό χρονικό διάστημα. Η Ρωσία έχει δείξει ελάχιστη προθυμία να αποχωριστεί τον έλεγχο, αν και πρόσφατες εξελίξεις υποδηλώνουν ότι το ζήτημα ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Όταν τέθηκε το ενδεχόμενο επιστροφής του σιδηροδρομικού δικτύου υπό αρμενικό έλεγχο, ο επικεφαλής της Russian Railways υπογράμμισε ότι η Ρωσία έχει επενδύσει περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ στις σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας. Η δήλωση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί με δύο τρόπους. Η Μόσχα ενδέχεται να υποδηλώνει ότι αναμένει αποζημίωση για τις επενδύσεις της ως προϋπόθεση για τη λήξη της σύμβασης παραχώρησης. Εναλλακτικά, μπορεί να υποδηλώνει ενδιαφέρον για συμμετοχή στο ίδιο το έργο TRIPP, με τις υφιστάμενες επενδύσεις της να αποτελούν ενδεχομένως τη βάση για μια τέτοια εμπλοκή. Σε κάθε περίπτωση, ο έλεγχος των σιδηροδρομικών υποδομών της Αρμενίας προσδίδει μια σημαντική ρωσική διάσταση στην υλοποίηση του TRIPP.
Αυτό περιπλέκει σημαντικά την κατάσταση, καθώς τόσο η Μόσχα όσο και η Τεχεράνη είναι σε θέση να ασκήσουν πιέσεις στην Αρμενία, αν και με διαφορετικούς τρόπους και επιδιώκοντας τα δικά τους στρατηγικά συμφέροντα. Ωστόσο, οποιαδήποτε ενδεχόμενη ρωσική συμμετοχή στο TRIPP δεν θα αποτελούσε αποκλειστικά ζήτημα της Ερεβάν και του Μπακού, καθώς η Ουάσιγκτον και η Μόσχα θα μπορούσαν ενδεχομένως να καταλήξουν σε χωριστή συμφωνία σχετικά με τον ρόλο της Ρωσίας στο έργο. Προς το παρόν, πάντως, οι ανησυχίες του Ιράν για την ασφάλειά του και ο ρωσικός έλεγχος των σιδηροδρομικών υποδομών της Αρμενίας παραμένουν μεταξύ των κυριότερων εξωτερικών παραγόντων που εμποδίζουν την υλοποίηση του TRIPP.
Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Ιράν
Στην παρούσα φάση, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν έχουν περιορισμένες δυνατότητες να προωθήσουν ανεξάρτητα την υλοποίηση του TRIPP. Η έκβαση ενδεχόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και, τελικά, ο τερματισμός των εχθροπραξιών ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικοί για το μέλλον του έργου.
Εάν οι δύο πλευρές επιδιώξουν μια διπλωματική διευθέτηση, το TRIPP ίσως χρειαστεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πακέτο συμφωνιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η ρωσική διάσταση είναι εξίσου περίπλοκη. Η Μόσχα ενδέχεται να επιδιώξει αποζημίωση για τις επενδύσεις της στις σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας, κάτι που θα αποτελούσε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τη χώρα, ή να απαιτήσει κάποια μορφή συμμετοχής στο έργο. Η δεύτερη επιλογή θα έθετε την Ουάσιγκτον ενώπιον ενός στρατηγικού διλήμματος: εάν θα αποδεχθεί τη ρωσική εμπλοκή σε έναν μεταφορικό διάδρομο, του οποίου η ευρύτερη γεωπολιτική λογική περιλαμβάνει τη μείωση της περιφερειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να εμπλακεί σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα, είτε για να συμφωνηθεί η καταβολή αποζημίωσης είτε για να καθοριστούν οι όροι μιας ενδεχόμενης ρωσικής συμμετοχής στο έργο.
Κατά συνέπεια, η υλοποίηση του TRIPP εξαρτάται από ένα ευρύτερο σύνολο πολιτικών και στρατηγικών συμφωνιών, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ τα όρια των διμερών σχέσεων Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Χωρίς τέτοιου είδους διευθετήσεις, ο διάδρομος θα εξακολουθήσει να συνεπάγεται σημαντικούς γεωπολιτικούς κινδύνους και κινδύνους ασφαλείας, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει την ελκυστικότητά του για τις επιχειρήσεις που αναζητούν αξιόπιστες διαδρομές μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης.
www.worldenergynews.gr
Σύμφωνα με Oil Price η πορεία του TRIPP θα εξαρτηθεί, επομένως, όχι μόνο από τη συνεργασία Ερεβάν και Μπακού, αλλά και από ευρύτερες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Τεχεράνης.
Έχει περάσει περισσότερο από ένας χρόνος από τότε που η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τη συμφωνία της Ουάσιγκτον, υπό την άμεση διαμεσολάβηση του προέδρου Τραμπ. Παρ’ όλα αυτά, το έργο TRIPP, μια διαδρομή μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, η οποία θα αποτελούσε το συντομότερο τμήμα του Μεσαίου Διαδρόμου, δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα το ευρύτερο εγχείρημα να παραμένει ανολοκλήρωτο. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα κυριότερα εμπόδια στην υλοποίησή του δεν προέρχονται ούτε από την Αρμενία ούτε από το Αζερμπαϊτζάν, αλλά οφείλονται κυρίως σε εξωτερικούς παράγοντες που εξακολουθούν να παρεμποδίζουν την πραγμάτωσή του.
Τον Αύγουστο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε μια διαδικασία με στόχο την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, στο πλαίσιο της οποίας αναμενόταν να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο η ενισχυμένη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στον Νότιο Καύκασο, ιδίως στην Αρμενία. Κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας ήταν η προτεινόμενη Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (Trump Route for International Peace and Prosperity — TRIPP), η οποία θα διέρχεται από αρμενικό έδαφος και θα προσφέρει στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας σύνδεση με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, χωρίς διέλευση από το Ιράν. Το TRIPP θα προσέφερε επίσης στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ένταξή τους στον Μεσαίο Διάδρομο, ο οποίος συνδέει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσω της Κασπίας Θάλασσας, του Νοτίου Καυκάσου και της Τουρκίας.
Με άλλα λόγια, το TRIPP θα διευκόλυνε την ανάπτυξη του Μεσαίου Διαδρόμου μέσω της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, κάτι που, σύμφωνα με την κυβέρνηση Τραμπ, θα συνέβαλλε σημαντικά στην εξομάλυνση των αρμενοαζερικών σχέσεων. Από στρατηγική άποψη, η διαδρομή δημιουργεί επίσης προοπτικές για τη μεταφορά ενεργειακών πόρων από την Κεντρική Ασία προς την Ευρώπη, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν. Παράλληλα, θα προσέφερε στα κράτη της Κεντρικής Ασίας περισσότερες δυνατότητες διαφοροποίησης των εξαγωγικών τους διαδρομών και μείωσης της εξάρτησής τους από την Κίνα. Το Καζακστάν έχει επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το έργο, όπως καταδεικνύεται από την εμβάθυνση των σχέσεών του με την Αρμενία, παράλληλα με τους παραδοσιακά στενούς δεσμούς του με το Αζερμπαϊτζάν.
Ωστόσο, το έργο έχει σημειώσει σημαντικές καθυστερήσεις, παρά τις συνεχείς προσπάθειες της Ουάσιγκτον να προωθήσει την υλοποίησή του. Οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει χρηματοδοτικούς πόρους για την ανάπτυξη υποδομών, έχουν συστήσει ειδικό ταμείο για τη στήριξη του έργου και έχουν διορίσει έναν διαχειριστή με εκτενή γνώση της Αρμενίας και του επιχειρηματικού της περιβάλλοντος, καθώς και άμεσους δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ. Παρά τα μέτρα αυτά, οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν ακόμη αρχίσει, ενώ ελάχιστες πληροφορίες έχουν δημοσιοποιηθεί σχετικά με τη διαδικασία υλοποίησης. Η σαφέστερη ένδειξη για το πιθανό χρονοδιάγραμμα προήλθε από τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα ότι οι εργασίες σε αρμενικό έδαφος ενδέχεται να ξεκινήσουν στις αρχές του 2027.
Καθυστερεί η υλοποίηση
Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών προσφέρουν μια ευρύτερη εικόνα των παραγόντων που έχουν καθυστερήσει την υλοποίηση του έργου TRIPP σε αρμενικό έδαφος και, κατά συνέπεια, του συνολικού εγχειρήματος.
Ο πρώτος παράγοντας αφορά το Ιράν. Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει μεταβάλει ριζικά το περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας, καθώς η Τεχεράνη έχει στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και άλλες εγκαταστάσεις σε γειτονικά κράτη που βρίσκονται εντός της εμβέλειας των πυραυλικών της συστημάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, το TRIPP αποτελεί έναν στρατηγικό μεταφορικό διάδρομο που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και διέρχεται ακριβώς κατά μήκος των βόρειων συνόρων του Ιράν, σε ορισμένα σημεία σε απόσταση μόλις μερικών εκατοντάδων μέτρων. Η γεωγραφική του θέση και η στρατηγική του σημασία έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Τεχεράνη, η οποία έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή της στο έργο.
Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι καθυστερήσεις να συνδέονται εν μέρει με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, καθώς και με την αβεβαιότητα γύρω από την έκβασή τους. Σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών, ο διάδρομος θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει στόχο του Ιράν, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στο έδαφος τρίτης χώρας. Επιπλέον, πριν από την προτεινόμενη υλοποίηση του TRIPP, το Ιράν προσέφερε στο Αζερμπαϊτζάν τη συντομότερη διαδρομή διέλευσης προς τον θύλακα του Ναχιτσεβάν, δημιουργώντας έναν βαθμό εξάρτησης του Αζερμπαϊτζάν από την Τεχεράνη, τον οποίο το TRIPP θα περιόριζε σημαντικά. Συνεπώς, το Ιράν έχει επίσης οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα που συνδέονται με την ανάπτυξη του έργου.
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο αφορά το σιδηροδρομικό σκέλος του TRIPP. Μια λειτουργική σιδηροδρομική σύνδεση αποτελεί βασικό στοιχείο της φιλοδοξίας του έργου να διευκολύνει το εμπόριο μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης και, ως εκ τούτου, έχει καθοριστική σημασία για την εφοδιαστική βιωσιμότητα ολόκληρου του διαδρόμου.
Ωστόσο, το σιδηροδρομικό δίκτυο της Αρμενίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό παραχώρηση στη ρωσική κρατική εταιρεία Ρωσικοί Σιδηρόδρομοι (Russian Railways), με τη σχετική συμφωνία να προβλέπεται ότι θα παραμείνει σε ισχύ για σημαντικό χρονικό διάστημα. Η Ρωσία έχει δείξει ελάχιστη προθυμία να αποχωριστεί τον έλεγχο, αν και πρόσφατες εξελίξεις υποδηλώνουν ότι το ζήτημα ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Όταν τέθηκε το ενδεχόμενο επιστροφής του σιδηροδρομικού δικτύου υπό αρμενικό έλεγχο, ο επικεφαλής της Russian Railways υπογράμμισε ότι η Ρωσία έχει επενδύσει περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ στις σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας. Η δήλωση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί με δύο τρόπους. Η Μόσχα ενδέχεται να υποδηλώνει ότι αναμένει αποζημίωση για τις επενδύσεις της ως προϋπόθεση για τη λήξη της σύμβασης παραχώρησης. Εναλλακτικά, μπορεί να υποδηλώνει ενδιαφέρον για συμμετοχή στο ίδιο το έργο TRIPP, με τις υφιστάμενες επενδύσεις της να αποτελούν ενδεχομένως τη βάση για μια τέτοια εμπλοκή. Σε κάθε περίπτωση, ο έλεγχος των σιδηροδρομικών υποδομών της Αρμενίας προσδίδει μια σημαντική ρωσική διάσταση στην υλοποίηση του TRIPP.
Αυτό περιπλέκει σημαντικά την κατάσταση, καθώς τόσο η Μόσχα όσο και η Τεχεράνη είναι σε θέση να ασκήσουν πιέσεις στην Αρμενία, αν και με διαφορετικούς τρόπους και επιδιώκοντας τα δικά τους στρατηγικά συμφέροντα. Ωστόσο, οποιαδήποτε ενδεχόμενη ρωσική συμμετοχή στο TRIPP δεν θα αποτελούσε αποκλειστικά ζήτημα της Ερεβάν και του Μπακού, καθώς η Ουάσιγκτον και η Μόσχα θα μπορούσαν ενδεχομένως να καταλήξουν σε χωριστή συμφωνία σχετικά με τον ρόλο της Ρωσίας στο έργο. Προς το παρόν, πάντως, οι ανησυχίες του Ιράν για την ασφάλειά του και ο ρωσικός έλεγχος των σιδηροδρομικών υποδομών της Αρμενίας παραμένουν μεταξύ των κυριότερων εξωτερικών παραγόντων που εμποδίζουν την υλοποίηση του TRIPP.
Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Ιράν
Στην παρούσα φάση, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν έχουν περιορισμένες δυνατότητες να προωθήσουν ανεξάρτητα την υλοποίηση του TRIPP. Η έκβαση ενδεχόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και, τελικά, ο τερματισμός των εχθροπραξιών ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικοί για το μέλλον του έργου.
Εάν οι δύο πλευρές επιδιώξουν μια διπλωματική διευθέτηση, το TRIPP ίσως χρειαστεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πακέτο συμφωνιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η ρωσική διάσταση είναι εξίσου περίπλοκη. Η Μόσχα ενδέχεται να επιδιώξει αποζημίωση για τις επενδύσεις της στις σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας, κάτι που θα αποτελούσε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τη χώρα, ή να απαιτήσει κάποια μορφή συμμετοχής στο έργο. Η δεύτερη επιλογή θα έθετε την Ουάσιγκτον ενώπιον ενός στρατηγικού διλήμματος: εάν θα αποδεχθεί τη ρωσική εμπλοκή σε έναν μεταφορικό διάδρομο, του οποίου η ευρύτερη γεωπολιτική λογική περιλαμβάνει τη μείωση της περιφερειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να εμπλακεί σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα, είτε για να συμφωνηθεί η καταβολή αποζημίωσης είτε για να καθοριστούν οι όροι μιας ενδεχόμενης ρωσικής συμμετοχής στο έργο.
Κατά συνέπεια, η υλοποίηση του TRIPP εξαρτάται από ένα ευρύτερο σύνολο πολιτικών και στρατηγικών συμφωνιών, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ τα όρια των διμερών σχέσεων Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Χωρίς τέτοιου είδους διευθετήσεις, ο διάδρομος θα εξακολουθήσει να συνεπάγεται σημαντικούς γεωπολιτικούς κινδύνους και κινδύνους ασφαλείας, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει την ελκυστικότητά του για τις επιχειρήσεις που αναζητούν αξιόπιστες διαδρομές μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης.
www.worldenergynews.gr
