Η νίκη του Luiz Inacio Lula da Silva ανατρέπει τις δημοσκοπικές προβλέψεις και ανακόπτει την άνοδο της δεξιάς στη Λατινική Αμερική, ενώ η άρνηση του Flavio Bolsonaro να αποδεχθεί το αποτέλεσμα και η συντηρητική σύνθεση του νέου Κογκρέσου προμηνύουν δύσκολη τέταρτη θητεία για τον Βραζιλιάνο πρόεδρο (Reuters)
Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Luiz Inacio Lula da Silva, εξασφάλισε την Κυριακή μια ιστορική τέταρτη θητεία, σύμφωνα με το εκλογικό δικαστήριο της χώρας.
Το αποτέλεσμα αποτέλεσε έκπληξη, καθώς διέψευσε τις δημοσκοπήσεις, τις πολιτικές προβλέψεις και τη διεθνή τάση απομάκρυνσης των εν ενεργεία κυβερνήσεων από την εξουσία, ανακόπτοντας το κύμα εκλογικών νικών της δεξιάς που καταγράφεται στη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, ο αντίπαλός του, γερουσιαστής Flavio Bolsonaro, μεγαλύτερος γιος του πρώην προέδρου Jair Bolsonaro, αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα του και δήλωσε ότι θα ζητήσει την ακύρωση του αποτελέσματος.
Ως αιτιολογία επικαλέστηκε απόφαση δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου, η οποία εκδόθηκε την Κυριακή και παρέτεινε την ψηφοφορία κατά δύο ώρες.
Ο Flavio Bolsonaro είχε επικρατήσει στον πρώτο γύρο των εκλογών, αλλά ηττήθηκε στον δεύτερο γύρο με διαφορά άνω των 4 εκατομμυρίων ψήφων, προκαλώντας αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές της Βραζιλίας, οι οποίες είχαν προεξοφλήσει τη νίκη του.
Η άρνησή του να παραδεχθεί την ήττα θυμίζει την αντίδραση του πατέρα του, Jair Bolsonaro, ο οποίος έχασε από τον Lula το 2022. Ο Jair Bolsonaro δεν αποδέχθηκε ποτέ την ήττα του και στη συνέχεια καταδικάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο σε 27 χρόνια φυλάκισης για συνωμοσία με στόχο την οργάνωση πραξικοπήματος και την παραμονή του στην εξουσία.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μεγάλη διαφορά με την οποία ο Flavio Bolsonaro ηττήθηκε από τον Lula - υπερδιπλάσια από εκείνη της ήττας του πατέρα του - καθώς και το γεγονός ότι η δική του προεκλογική εκστρατεία είχε επίσης ζητήσει παράταση της ψηφοφορίας λόγω των βροχοπτώσεων στον συντηρητικό νότο της χώρας, καθιστούν απίθανη την ακύρωση του αποτελέσματος.
Ο Mario Braga, αναλυτής για τη Λατινική Αμερική στην εταιρεία συμβούλων διαχείρισης κινδύνου RANE, δήλωσε ότι τις επόμενες ημέρες ενδέχεται να πραγματοποιηθούν διαδηλώσεις από τη δεξιά, ωστόσο «είναι εξαιρετικά απίθανο να οδηγήσουν σε ανατροπή του αποτελέσματος».
Ο βασιλιάς των πολιτικών επιστροφών
Οι επενδυτές αναμένουν ότι οι πρόσφατες τοποθετήσεις που βασίζονταν στην προσδοκία αλλαγής κυβέρνησης θα αντιστραφούν, σε μια εβδομάδα που προβλέπεται ιδιαίτερα ασταθής για τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ένα διαπραγματεύσιμο αμοιβαίο κεφάλαιο (ETF), εισηγμένο στο χρηματιστήριο του Τόκιο και συνδεδεμένο με τον δείκτη Bovespa της Βραζιλίας, κατέγραψε πτώση σχεδόν 15% στις ασιατικές συναλλαγές μετά την ανακοίνωση της νίκης του Lula. Παράλληλα, το βραζιλιάνικο ρεάλ αναμενόταν να υποχωρήσει σημαντικά έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.
Η νίκη σηματοδοτεί ακόμη μία πολιτική επιστροφή για τον Lula, ο οποίος έχει διαγράψει μια πορεία γεμάτη ανατροπές. Αποτελεί εμβληματική προσωπικότητα της παγκόσμιας αριστεράς και την κυρίαρχη πολιτική δύναμη στη Βραζιλία κατά τον 21ο αιώνα.
Ο 80χρονος πολιτικός παρέμεινε στη φυλακή από το 2018 έως το 2019, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες διαφθοράς, οι οποίες ακυρώθηκαν αργότερα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη νίκη του επί του Jair Bolsonaro στις εκλογές του 2022.
«Είναι ένας ηγέτης με διεθνές κύρος, ένας γίγαντας», δήλωσε στο Reuters η αριστερή ομοσπονδιακή βουλευτής Erika Hilton, η οποία βρισκόταν μαζί με τον Lula στο Σάο Πάολο κατά την καταμέτρηση των ψήφων.
Κατά διαστήματα, η επανεκλογή του Lula έμοιαζε δύσκολη υπόθεση
Οι ψηφοφόροι είχαν αρχίσει να απομακρύνονται από τον ίδιο και το Κόμμα των Εργαζομένων, έπειτα από χρόνια σκανδάλων διαφθοράς και αυξήσεων των τιμών. Παράλληλα, οι εκτεταμένες κοινωνικές αλλαγές είχαν καταστήσει τον πρώην μεταλλεργάτη και συνδικαλιστή ηγέτη λιγότερο προσαρμοσμένο στις συνθήκες μιας οικονομίας που βασίζεται όλο και περισσότερο στις ψηφιακές εφαρμογές και στην οποία αυξάνεται ο αριθμός των εργαζομένων στην άτυπη απασχόληση.
Σύμφωνα με τους δημοσκόπους, η μεγαλύτερη από την αναμενόμενη συμμετοχή στις εκλογές συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη του Lula. Ο Leonardo Barreto, συνιδρυτής της εταιρείας συμβούλων Think Policy, εκτίμησε ότι οι ψηφοφόροι προτίμησαν την οικεία πολιτική παρουσία του Lula αντί της αβεβαιότητας που συνόδευε την υποψηφιότητα του Flavio Bolsonaro.
«Σήμερα, οι πολίτες επιλέγουν ανάμεσα στην αλλαγή, η οποία προκαλεί κάποια ανησυχία, και σε μια γνώριμη πορεία που διασφαλίζει ορισμένα δικαιώματα», ανέφερε.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Lula προέβαλε ως βασικά επιτεύγματα τη μείωση της φτώχειας και των ανισοτήτων. Επίσης, κατά την τρίτη θητεία του, η ανεργία, ο αναλφαβητισμός και η αποψίλωση των δασών υποχώρησαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ο Flavio Bolsonaro θα περιόριζε τις κοινωνικές δαπάνες, θα ανέτρεπε κοινωνικές κατακτήσεις και θα παρέδιδε μέρος της εθνικής κυριαρχίας της Βραζιλίας στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump, το υπουργείο Εξωτερικών του οποίου είχε πρωτοστατήσει σε μια εκστρατεία για την επαναφορά των Bolsonaro στην εξουσία.
Η νίκη του Lula στερεί από τον Trump μια σημαντική προσθήκη στο αυξανόμενο μπλοκ φιλικών προς την Ουάσιγκτον δεξιών κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες έχουν υιοθετήσει την ατζέντα των ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης.
Ο Trump και το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν είχαν προβεί άμεσα σε κάποιο σχόλιο. Αντίθετα, ο πρωθυπουργός του Καναδά, Mark Carney, καθώς και ηγέτες χωρών της Λατινικής Αμερικής έσπευσαν να συγχαρούν τον Βραζιλιάνο πρόεδρο.
Ο Celso Amorim, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Lula, δήλωσε στο Reuters ότι ο αριστερός πρόεδρος «θα είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την εγκαθίδρυση μιας ισορροπίας στη Λατινική Αμερική. Ο Lula είναι αυτή η ισορροπία».
Ενίσχυση της δυναμικής προς το τέλος της προεκλογικής εκστρατείας
Ο Lula γίνεται ο πρώτος υποψήφιος μετά την επιστροφή της Βραζιλίας στη δημοκρατία τη δεκαετία του 1980 που εκλέγεται πρόεδρος, έχοντας καταλάβει τη δεύτερη θέση στον πρώτο γύρο.
Η φετινή προεκλογική του εκστρατεία συνδύασε τον πραγματισμό με τον λαϊκισμό, στοιχεία που χαρακτηρίζουν την πολιτική του πορεία εδώ και μισό αιώνα. Παράλληλα, παρουσίασε σειρά μεταρρυθμίσεων με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων και των φτωχότερων πολιτών της Βραζιλίας.
Η δυναμική της εκστρατείας ενισχύθηκε προς το τέλος της με δεσμεύσεις που περιλάμβαναν από τη δωρεάν χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών σε ολόκληρη τη χώρα τα Σαββατοκύριακα - μέτρο που πρέπει να κατατεθεί επισήμως στο Κογκρέσο - έως την αύξηση κατά 15% του εμβληματικού προγράμματος κοινωνικής πρόνοιας της κυβέρνησής του, η οποία έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται.
Ο Lula υποστήριξε επίσης συνταγματική τροποποίηση, η οποία αποτέλεσε τη σημαντικότερη εργασιακή μεταρρύθμιση στη Βραζιλία εδώ και δεκαετίες και εγκρίθηκε με ευρεία υποστήριξη στο Κογκρέσο.
Οι προκλήσεις της τέταρτης θητείας
Παρά τη νίκη του, η τέταρτη θητεία του Lula ενδέχεται να αποδειχθεί η δυσκολότερη μέχρι σήμερα, καθώς η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.
Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Bolsonaro και τα συμμαχικά του κόμματα θα μπορούσαν να ελέγχουν συνολικά περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας άνετη πλειοψηφία της αντιπολίτευσης και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να ενισχύσει την τάση των τελευταίων ετών, κατά την οποία οι πρόεδροι παραχωρούν ολοένα περισσότερες εξουσίες στο Κογκρέσο σε ζητήματα προϋπολογισμού, σημαντικής νομοθεσίας και κρίσιμων διορισμών.
Ο Lula καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνησή του προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Οι προοπτικές αυτές επιτείνουν τις δημοσιονομικές ανησυχίες, οι οποίες συνδέονται με τα υψηλά επιτόκια και το δημόσιο χρέος, που έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο Lula θα σημειώσει, στην καλύτερη περίπτωση, περιορισμένη πρόοδο στον περιορισμό των δημόσιων δαπανών κατά την τέταρτη θητεία του, καθώς παραμένει προσηλωμένος σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με πρωταγωνιστικό ρόλο του κράτους.
Ανησυχία στους οικονομολόγους προκαλεί επίσης η ραγδαία αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Lula ανακοίνωσε κατά την προεκλογική εκστρατεία προσωρινή απαγόρευση των διαδικτυακών στοιχημάτων και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών.
Σύμφωνα με ειδικούς, το νέο δεξιό Κογκρέσο θα επιδιώξει την προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων υπέρ των επιχειρήσεων, εξέλιξη που ενδέχεται να οδηγήσει σε περικοπές δαπανών και να προκαλέσει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.
www.worldenergynews.gr
