Οι κάστορες μπορεί να διαδραματίσουν έναν απροσδόκητο ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, μετατρέποντας τα ποτάμια σε αποτελεσματικές δεξαμενές διοξειδίου του άνθρακα, σύμφωνα με μια νέα διεθνή μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ.
H διαμόρφωση των υγροτόπων
Δημοσιευμένη στο Communications Earth & Environment, η μελέτη είναι η πρώτη που μετρά τόσο το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που απελευθερώνεται όσο και το δεσμεύεται ως αποτέλεσμα της δραστηριότητας των κάστορων σε υγροτόπια. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, το Πανεπιστήμιο Wageningen, το Πανεπιστήμιο της Βέρνης και αρκετοί διεθνείς συνεργάτες διεξήγαγαν την εργασία σε έναν διάδρομο ρεμάτων στη βόρεια Ελβετία, όπου οι κάστορες δραστηριοποιούνται για περισσότερο από μια δεκαετία.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι υγρότοποι που διαμορφώνονται από κάστορες μπορούν να αποθηκεύουν άνθρακα με ρυθμούς έως και δέκα φορές υψηλότερους από παρόμοιες περιοχές χωρίς την παρουσία τους. Σε διάστημα 13 ετών, η τοποθεσία συσσώρευσε περίπου 1.194 τόνους άνθρακα, που ισοδυναμεί με 10,1 τόνους CO2 ανά εκτάριο κάθε χρόνο.
Ο Δρ. Joshua Larsen, από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι κάστορες δεν αλλάζουν απλώς τα τοπία: αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο το CO2 κινείται μέσα από αυτά. Επιβραδύνοντας το νερό, παγιδεύοντας τα ιζήματα και επεκτείνοντας τους υγροτόπους, μετατρέπουν τα ρέματα σε ισχυρές δεξαμενές άνθρακα. Αυτή η πρώτη του είδους της μελέτη αντιπροσωπεύει μια σημαντική ευκαιρία και μια σημαντική ανακάλυψη για μελλοντικές λύσεις για το κλίμα που βασίζονται στη φύση σε όλη την Ευρώπη».
Τα φράγματα των κάστορων αναδιαμορφώνουν τα ποτάμια και την αποθήκευση άνθρακα
Οι κάστορες επιστρέφουν σε ποτάμια και φυσικούς οικοτόπους σε όλη την Ευρώπη μετά από χρόνια προσπαθειών διατήρησης. Αυτή η επιστροφή αποκαλύπτει πόσο έντονα επηρεάζουν την κίνηση του άνθρακα, ειδικά στα ρέματα των κεφαλών, τα οποία είναι τα μικρά ανώτερα τμήματα από όπου ξεκινούν τα ποτάμια.
Καθώς οι κάστορες κατασκευάζουν φράγματα, πλημμυρίζουν κοντινές εκτάσεις, σχηματίζουν υγροτόπους, ανακατευθύνουν τη ροή των υπόγειων υδάτων και δεσμεύουν τόσο οργανικά όσο και ανόργανα υλικά, συμπεριλαμβανομένου του CO2. Αυτές οι αλλαγές αλλάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αποθηκεύεται και κυκλοφορεί ο άνθρακας σε αυτά τα οικοσυστήματα.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η επέκταση των πληθυσμών των κάστορων σε κατάλληλες υγροτόπους περιοχές θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη για το κλίμα αυξάνοντας την ποσότητα άνθρακα που δεσμεύεται και αποθηκεύεται, περιορίζοντας παράλληλα την απελευθέρωσή του πίσω στην ατμόσφαιρα.
Τα οικοσυστήματα των κάστορων λειτουργούν ως μακροπρόθεσμες δεξαμενές άνθρακα
Για να κατανοήσουν τον πλήρη αντίκτυπο, οι ερευνητές συνδύασαν λεπτομερείς υδρολογικές μετρήσεις, χημικές δοκιμές, ανάλυση ιζημάτων, παρακολούθηση αερίων του θερμοκηπίου (GHG) και μακροπρόθεσμη μοντελοποίηση. Αυτό τους επέτρεψε να αναπτύξουν τον πιο ολοκληρωμένο προϋπολογισμό άνθρακα μέχρι σήμερα για ένα τοπίο που επηρεάζεται από τους κάστορες στην Ευρώπη.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι ο υγρότοπος λειτουργούσε ως καθαρή δεξαμενή άνθρακα, αποθηκεύοντας κατά μέσο όρο 98,3 ± 33,4 τόνους άνθρακα κάθε χρόνο. Αυτό οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην απομάκρυνση και συγκράτηση του διαλυμένου ανόργανου άνθρακα κάτω από την επιφάνεια.
Παρατηρήθηκαν επίσης εποχιακές αλλαγές. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν τα επίπεδα του νερού μειώνονταν και εκτίθεντο περισσότερα ιζήματα, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) υπερέβαιναν προσωρινά την αποθήκευση, μετατρέποντας το σύστημα σε βραχυπρόθεσμη πηγή άνθρακα.
Ωστόσο, καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, η συσσώρευση ιζημάτων, φυτικής ύλης και νεκρού ξύλου είχε ως αποτέλεσμα σημαντική καθαρή αποθήκευση άνθρακα. Οι εκπομπές μεθανίου (CH4), που συχνά αποτελούν ανησυχία στους υγροτόπους, ήταν ελάχιστες και αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 0,1% του συνολικού προϋπολογισμού άνθρακα.
Μακροχρόνια αποθήκευση άνθρακα και οφέλη για το κλίμα
Με την πάροδο του χρόνου, ο άνθρακας κλειδώνεται στη θέση του καθώς τα ιζήματα συσσωρεύονται και το νεκρό ξύλο συσσωρεύεται σε υγροτόπους που δημιουργούνται από τους κάστορες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτά τα ιζήματα περιείχαν έως και 14 φορές περισσότερο ανόργανο άνθρακα και οκτώ φορές περισσότερο οργανικό άνθρακα από τα κοντινά δασικά εδάφη. Το νεκρό ξύλο από δάση κατά μήκος των όχθων ποταμών, των ρεμάτων και των υγροτόπων (γνωστά ως παραποτάμια δάση) αποτελούσε σχεδόν το ήμισυ του μακροπρόθεσμα αποθηκευμένου άνθρακα.
Αυτά τα αποθέματα άνθρακα μπορούν να παραμείνουν στη θέση τους για δεκαετίες, υποδεικνύοντας ότι οι υγρότοποι που έχουν τροποποιηθεί από κάστορες μπορούν να χρησιμεύσουν ως σταθερές, μακροπρόθεσμες δεξαμενές άνθρακα, εφόσον τα φράγματα παραμένουν άθικτα.
Η Δρ. Annegret Larsen, Επίκουρη Καθηγήτρια στην Ομάδα Γεωγραφίας Εδάφους και Τοπίου στο Πανεπιστήμιο Wageningen, δήλωσε: «Η έρευνά μας δείχνει ότι οι κάστορες είναι ισχυροί παράγοντες δέσμευσης και προσρόφησης άνθρακα. Αναδιαμορφώνοντας τις υδάτινες οδούς και δημιουργώντας πλούσιους υγροτόπους, οι κάστορες αλλάζουν φυσικά τον τρόπο αποθήκευσης του άνθρακα σε όλα τα τοπία».
Όταν οι ερευνητές εφάρμοσαν τα ευρήματά τους σε όλες τις περιοχές πλημμυρικών πεδιάδων στην Ελβετία που είναι κατάλληλες για επαναποικισμό από κάστορες, εκτίμησαν ότι αυτοί οι υγρότοποι θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν το 1,2-1,8% των ετήσιων εκπομπών άνθρακα της χώρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό το όφελος θα προέκυπτε χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση ή πρόσθετο κόστος.
Καθώς οι πληθυσμοί των κάστορων συνεχίζουν να αυξάνονται, περαιτέρω έρευνα θα είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτά τα ζώα επηρεάζουν τα οικοσυστήματα και τη μελλοντική αποθήκευση άνθρακα σε μεγαλύτερη κλίμακα.
www.worldenergynews.gr
