Αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα αστρικό σμήνος κρυμμένο στον πυκνοκατοικημένο δίσκο του Γαλαξία μας. Το αντικείμενο, με την ονομασία Garro 04, εντοπίστηκε αρχικά ως μια ασυνήθιστη συγκέντρωση άστρων σε παρατηρήσεις από την έρευνα VVVX και επιβεβαιώθηκε αργότερα με τη χρήση φασματοσκοπίας υπέρυθρης ακτινοβολίας. Μια επιστημονική εργασία που περιγράφει τα χαρακτηριστικά αυτού του φαινομενικά μυστηριώδους αστρικού συστήματος δημοσιεύτηκε στον διακομιστή προδημοσιεύσεων arXiv στις 21 Σεπτεμβρίου.
Άστρα ως απολιθώματα
Οι εσωτερικές περιοχές του Γαλαξία, και ειδικότερα το γαλαξιακό επίπεδο και ο γαλαξιακός πυρήνας (bulge), είναι γεμάτες άστρα και παρουσιάζουν έντονη δραστηριότητα σχηματισμού άστρων. Χαρακτηρίζονται επίσης από πυκνές λωρίδες σκόνης που εμποδίζουν τη διέλευση του ορατού φωτός. Οι ομάδες άστρων σε αυτές τις περιοχές αποτελούν δείκτες της χημικής ιστορίας και της εξέλιξης του Γαλαξία. Η μελέτη αυτών των περιοχών μπορεί να αποκαλύψει παλαιότερες συγχωνεύσεις του Γαλαξία —καθώς και άλλα γεγονότα που ενδέχεται να επηρέασαν σημαντικά την ανάπτυξή του.
Η υπέρυθρη ακτινοβολία μπορεί να διαπεράσει την πυκνή σκόνη και να αποκαλύψει τα κρυμμένα αστρικά σμήνη σε αυτές τις περιοχές. Πρόσφατα, πολλά τέτοια σμήνη —ανοικτά και σφαιρωτά, που παρέμεναν προηγουμένως κρυμμένα— εντοπίστηκαν από έρευνες εγγύς υπέρυθρης ακτινοβολίας, όπως το πρόγραμμα VISTA Variables in the Via Láctea και την επέκτασή του (VVVX).
Μια σάρωση στο υπέρυθρο
Στην παρούσα μελέτη, υπό την καθοδήγηση της Elisa R. Garro από το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο (ESO), οι ερευνητές ανακοινώνουν την ανακάλυψη ενός νέου αστρικού συστήματος. Ανακάλυψαν αρχικά το νέο σμήνος, Garro 04, εντοπίζοντας οπτικά μια ευδιάκριτη συγκέντρωση άστρων τύπου «ερυθρού γίγαντα» στις υπέρυθρες εικόνες της έρευνας VVVX. «Προσδιορίσαμε αυτό το αστρικό σμήνος ως μια σαφή περιοχή αυξημένης πυκνότητας άστρων ερυθρών γιγάντων», αναφέρει η ομάδα στη δημοσίευσή της.
Για περαιτέρω ανάλυση, συνδύασαν δεδομένα από διάφορες έρευνες —όπως την έρευνα εγγύς υπέρυθρης ακτινοβολίας VVVX, τα δεδομένα Gaia Data Release 3 για ακριβείς θέσεις και κινήσεις, καθώς και το πρόγραμμα 2MASS για συμπληρωματικά δεδομένα υπέρυθρης φωτομετρίας— σε έναν ενιαίο κατάλογο. Η ανάλυσή τους αποκαλύπτει ότι το Garro 04 βρίσκεται σε απόσταση περίπου 32.800 ετών φωτός από τον Ήλιο.
Δεδομένου ότι τα άστρα που ανήκουν σε ένα σμήνος αναμένεται να κινούνται ομαδικά στον χώρο, ακολουθώντας παρόμοια κατεύθυνση ή ταχύτητα, οι ερευνητές αξιοποίησαν αυτή την κοινή κίνηση για να διαχωρίσουν στατιστικά τα πραγματικά μέλη του σμήνους από άσχετα άστρα του προσκηνίου ή του υποβάθρου, εφαρμόζοντας μια μέθοδο επιλογής βάσει της ιδίας κίνησης (proper- Από τη διαδικασία αυτή διατηρήθηκαν μόνο 613 από τα 2.145 αστέρια του πεδίου (περίπου το 29%) ως πιθανά γνήσια μέλη του σμήνους. Η χαρτογράφηση της πυκνότητας επιβεβαίωσε την «πραγματική υπόσταση του σμήνους» — δηλαδή, ανέδειξε μια γνήσια συγκέντρωση αστέρων στο κέντρο του σμήνους, η οποία παρουσιάζει ομαλή κορύφωση.
Μια ιδιαίτερη περίπτωση
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το Garro 04 έχει ηλικία περίπου 5 δισεκατομμυρίων ετών και μεταλλικότητα χαμηλότερη από εκείνη του Ήλιου. Το σμήνος ακολουθεί μια σχεδόν κυκλική τροχιά με μικρή κλίση γύρω από τον γαλαξία, παραμένοντας κοντά στον γαλαξιακό δίσκο — γεγονός που επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για γνήσιο σμήνος του δίσκου και όχι για αντικείμενο του άλω ή του γαλαξιακού εξογκώματος.
Προς το παρόν, η ηλικία και η χημική του σύσταση υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να ανήκει σε μια κατηγορία αντικειμένων με ασαφή ταξινόμηση. Το Garro 04 είναι υπερβολικά μεγάλο σε ηλικία για να θεωρηθεί τυπικό «νεαρό» ανοικτό σμήνος, αλλά όχι αρκετά μεγάλο ή φτωχό σε μέταλλα ώστε να χαρακτηριστεί κλασικό σφαιρωτό σμήνος.
«Θα αφιερώσουμε μια επόμενη μελέτη στη χημική ανάλυση, ώστε να διευκρινίσουμε καλύτερα την πραγματική φύση αυτού του σμήνους και να το ταξινομήσουμε είτε ως σφαιρωτό σμήνος (GC), είτε ως ανοικτό σμήνος (OC), είτε ως αντικείμενο ενδιάμεσης κατηγορίας», γράφουν οι ερευνητές. Κατά συνέπεια, το σμήνος αυτό προστίθεται σε έναν μικρό αλλά αυξανόμενο κατάλογο παρόμοιων, αινιγματικών σμηνών «ενδιάμεσης φύσης» που εντοπίστηκαν σε άλλες πρόσφατες μελέτες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πολλά μικρά και αμυδρά αστρικά σμήνη ενδέχεται να παραμένουν κρυμμένα στις γεμάτες σκόνη κεντρικές περιοχές του Γαλαξία. «...αυτή η νέα ανακάλυψη υποδηλώνει ότι πολλά ακόμη μικρά σμήνη χαμηλής φωτεινότητας διαφεύγουν από την καταγραφή μας, τόσο στο γαλαξιακό εξόγκωμα όσο και στον δίσκο», καταλήγουν.
www.worldenergynews.gr
