Ο παραμελημένος, λόγω της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, «ανοικτός πόλεμος» μεταξύ του Πακιστάν και της ηγεσίας των Ταλιμπάν, αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τη στρατηγική των κρατών της Κεντρικής Ασίας να ενισχύσουν τις παγκόσμιες εμπορικές τους ροές.
Η σύγκρουση δεν δείχνει σημάδια ύφεσης μετά από σχεδόν μία εβδομάδα μαχών. Στις 2 Μαρτίου, το Πακιστάν πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές σε στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στην Καμπούλ, την αεροπορική βάση Bagram, που είχε χρησιμεύσει ως κέντρο επιχειρήσεων των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της 20ετούς παρουσίας τους στο Αφγανιστάν.
Οι Ταλιμπάν ισχυρίζονται ότι οι δυνάμεις τους εξαπέλυσαν αντεπιθέσεις κατά στρατιωτικών στόχων του Πακιστάν. Καταγράφηκαν πολλαπλές ανταλλαγές πυρών κατά μήκος των περίπου 1.600 μιλίων συνόρων των δύο χωρών.
Και οι δύο πλευρές ισχυρίζονται ότι προκάλεσαν σοβαρές απώλειες στην αντίπαλη πλευρά. Εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν δήλωσε ότι τουλάχιστον 110 Αφγανοί πολίτες έχουν σκοτωθεί σε πακιστανικές αεροπορικές επιδρομές τις τελευταίες πέντε ημέρες.
Οι κατηγορίες του Πακιστάν για συνεχιζόμενη υποστήριξη των Ταλιμπάν προς την ριζοσπαστική ισλαμική οργάνωση TTP θεωρούνται ο καταλύτης για την πλήρη κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ο πόλεμος ακυρώνει γρήγορα μήνες επίπονης διπλωματίας από τα κράτη της Κεντρικής Ασίας για την ανάπτυξη στενότερων εμπορικών σχέσεων και με τις δύο εμπλεκόμενες χώρες.
Το Αφγανιστάν και το Πακιστάν θεωρούνται από το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλα εσωτερικά κράτη της περιοχής ως η ταχύτερη και αποτελεσματικότερη πιθανή εμπορική διαδρομή προς λιμάνι, προσβασιμότητα που θα πολλαπλασίαζε τις εξαγωγικές τους δυνατότητες.
Από τον Δεκέμβριο του 2025, οι πρόεδροι του Καζακστάν, του Κιργιστάν και του Ουζμπεκιστάν πραγματοποίησαν ιστορικές επισκέψεις στο Πακιστάν, επιδιώκοντας να ξεπεράσουν δεκαετίες δυσπιστίας που πηγάζουν από τη σοβιετική κατοχή του Αφγανιστάν τη δεκαετία του 1980 και να οικοδομήσουν ισχυρότερες εμπορικές σχέσεις.
Τι ανέδειξαν οι ηγέτες
Κατά τη διάρκεια αυτών των επισκέψεων, οι ηγέτες της Κεντρικής Ασίας έθεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη σιδηροδρομικής σύνδεσης δια μέσου του Αφγανιστάν προς το Πακιστάν, ενώ αξιωματούχοι από το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν συμφώνησαν προσωρινά για ανάπτυξη τερματικών στα λιμάνια του Καράτσι, του Qasim και του Gwadar, το οποίο λειτουργεί υπό κινεζικό έλεγχο.
Παράλληλα, διερευνήθηκε η δυνατότητα δημιουργίας χερσαίου λιμένα στο Chaman, στρατηγικό σημείο εμπορίου στα σύνορα Πακιστάν-Αφγανιστάν. Στόχος των κρατών της Κεντρικής Ασίας ήταν να επιτύχουν εκθετική αύξηση του εμπορίου με το Πακιστάν μέσα σε λίγα χρόνια.
Στο μεταξύ, τα κράτη της Κεντρικής Ασίας έχουν εντείνει τη διπλωματική τους επαφή με τους Ταλιμπάν.
Στις 17 Φεβρουαρίου, διπλωμάτες από το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν συναντήθηκαν για να διαμορφώσουν ενιαία προσέγγιση προς τους Ταλιμπάν και να επιταχύνουν το εμπόριο και τη συνδεσιμότητα.
Ένας εκ των συμμετεχόντων τόνισε ότι η βελτίωση των εμπορικών δεσμών με το Αφγανιστάν είναι «κριτικά σημαντική» για την Κεντρική Ασία.
Το Ουζμπεκιστάν ηγήθηκε των προσπαθειών εμπλοκής με το Αφγανιστάν. Τον Δεκέμβριο άνοιξε ξανά για μεμονωμένα άτομα τη συνοριακή γέφυρα στο Termez, η οποία είχε κλείσει από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021.
Το διμερές εμπόριο αυξήθηκε κατά 50% το 2025 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας τα 1,5 δισ. δολάρια. Τον Φεβρουάριο, οι αξιωματούχοι και των δύο χωρών εξέφρασαν στόχο να αυξήσουν τον όγκο διμερούς εμπορίου στα 5 δισ. δολάρια μέσα σε πέντε χρόνια.
Πλέον, όμως, όλες οι ελπίδες για ραγδαία ανάπτυξη του εμπορίου και διεύρυνση των συνδέσεων φαίνεται να έχουν παγώσει. «Η έκρηξη του πολέμου Πακιστάν-Αφγανιστάν έχει ουσιαστικά ανατρέψει την εφαρμογή όλων αυτών των συμφωνιών», έγραψε ο περιφερειακός αναλυτής Τειμούρ Ατάγεφ σε σχόλιο που δημοσιεύτηκε στις 2 Μαρτίου από το Caliber, αζερικό ειδησεογραφικό πρακτορείο, αναφερόμενος στα Μνημόνια Κατανόησης που υπογράφηκαν κατά τις πρόσφατες επισκέψεις προέδρων της Κεντρικής Ασίας στο Ισλαμαμπάντ.
Ο Στανισλάβ Πρίτσιν, ειδικός για την Κεντρική Ασία στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας και Διεθνών Σχέσεων της Ρωσίας, δήλωσε σε συνέντευξη σε καζακικό Μέσο ότι τα κράτη της Κεντρικής Ασίας θα χρειαστεί να αναπροσαρμόσουν τις εμπορικές τους προσδοκίες. Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο θα καθυστερεί το όνειρο των χωρών της Κεντρικής Ασίας να ξεφύγουν από τον εσωτερικό, απομονωμένο γεωγραφικό τους χαρακτήρα. «Βραχυπρόθεσμα, είναι πιθανό να μην καταστεί δυνατή η υλοποίηση και επίτευξη των στόχων που είχαν τεθεί κατά την εκκίνηση των έργων», σημείωσε ο Πρίτσιν.
www.worldenergynews.gr
