Η διατλαντική σχέση κατάφερε οριακά να διατηρηθεί κατά τον πρώτο χρόνο επιστροφής του Donald Trump στον Λευκό Οίκο, παρά την εμφανή του αποστροφή προς το NATO και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με το Euractiv, παρά τις διαφωνίες για την Ουκρανία, το εμπόριο και τη Γροιλανδία, η σχέση αυτή φαίνεται πλέον να δοκιμάζεται σοβαρά λόγω της υπόθεσης του Ιράν, μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιλογής την οποία η πλειονότητα των Ευρωπαίων θεωρεί απερίσκεπτη και παράνομη και για την οποία δεν υπήρξε διαβούλευση με τους συμμάχους.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αρνηθεί να παραχωρήσουν δικαιώματα διέλευσης, βάσεις ή προσγειώσεων σε αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη, καθώς και να αποστείλουν δυνάμεις στον Κόλπο για επιχειρήσεις που σχετίζονται με την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Σε απάντηση, ο Τραμπ απειλεί με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας τη Συμμαχία «χάρτινη τίγρη».
Η σοβαρότητα αυτών των απειλών παραμένει ανοιχτό ερώτημα, καθώς η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ περιορίζεται από νομοθεσία του 2023 που απαιτεί πλειοψηφία 2/3 στο Κογκρέσο.
Αν και η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αποσύρει δυνάμεις από τις ευρωπαϊκές βάσεις της, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο θα επιθυμούσε να εγκαταλείψει εγκαταστάσεις που έχουν αναπτυχθεί επί δεκαετίες και είναι κρίσιμες για την προβολή ισχύος της.
Η στάση αυτή, ωστόσο, ενισχύει την πεποίθηση πολλών Ευρωπαίων ηγετών ότι η ήπειρος πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία.
Σύμφωνα με έκθεση του γερμανικού ινστιτούτου SWP, οι σχέσεις της κυβέρνησης Τραμπ με την Ευρώπη δεν είναι πλέον απλώς συναλλακτικές, αλλά τείνουν να μοιάζουν με μορφή πίεσης, αξιοποιώντας ποικίλα εργαλεία ισχύος.
Ωστόσο, η αποδέσμευση της Ευρώπης από την αμερικανική εξάρτηση δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς αυτή εκτείνεται σε τομείς όπως η άμυνα, η τεχνολογία, η ενέργεια, το εμπόριο και η χρηματοπιστωτική δραστηριότητα.
Η Ουάσιγκτον έχει επίσης δείξει ότι είναι διατεθειμένη να αξιοποιήσει αυτές τις εξαρτήσεις ως διαπραγματευτικό μοχλό, συνδέοντας διαφορετικά ζητήματα προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της.
Στον τομέα της άμυνας, οι ευρωπαϊκές χώρες αναλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερες ευθύνες εντός του ΝΑΤΟ, ωστόσο εξακολουθούν να στερούνται κρίσιμων υποδομών για ανεξάρτητη στρατιωτική προβολή ισχύος, όπως δορυφορικές επικοινωνίες, συστήματα μεταφορών και ανεφοδιασμού.
Πλάνο με...ορίζοντα
Η ανάπτυξη αντίστοιχων ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εκτιμάται ότι θα απαιτήσει 10 έως 15 χρόνια και σημαντικούς οικονομικούς πόρους, ενώ μεγάλο μέρος της σχετικής τεχνολογίας θα εξακολουθήσει να προέρχεται από τις ΗΠΑ, διατηρώντας έτσι ένα επίπεδο εξάρτησης.
Ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση θα αποτελούσε ένα ενδεχόμενο σενάριο στο οποίο οι ΗΠΑ αποχωρούν από τη θέση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Ευρώπης, μια θέση που παραδοσιακά κατέχεται από Αμερικανό αξιωματούχο.
Η δημιουργία ενός ανεξάρτητου ευρωπαϊκού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού θα απαιτούσε τεράστιες πολιτικές, οικονομικές και τεχνολογικές επενδύσεις, ενώ θα αντιμετώπιζε πιθανές αντιδράσεις από τόσο την Ουάσιγκτον όσο και το Πεκίνο.
Παράλληλα, η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις ΗΠΑ στον τομέα της τεχνολογίας, γεγονός που επηρεάζει κρίσιμες πτυχές της οικονομίας της.
Η επίτευξη τεχνολογικής αυτονομίας θα προϋπέθετε την ανάπτυξη πλήρους τεχνολογικού οικοσυστήματος, από μικροεπεξεργαστές έως λογισμικό, μια διαδικασία που θα απαιτούσε δεκαετίες και εκτιμάται ότι θα κόστιζε περίπου 5 τρισ. ευρώ.
Μεγάλη η ευαλωτότητα
Καθ’ όλη αυτή τη μετάβαση, η Ευρώπη θα παραμένει ευάλωτη σε πιέσεις από τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να χρησιμοποιούν οικονομικά και θεσμικά εργαλεία επιρροής ακόμη και σε διεθνείς οργανισμούς και δικαστήρια.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις, επιδιώκοντας την προώθηση των δικών της στρατηγικών συμφερόντων, ιδίως στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με την Κίνα.
Η συνολική εικόνα καταδεικνύει ότι, παρότι η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στο Ιράν ενδέχεται να ενισχύει το πολιτικό της κύρος στο εσωτερικό, ταυτόχρονα οδηγεί σε μια πιο αποστασιοποιημένη και ενδεχομένως συγκρουσιακή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν φαίνεται να είναι πλήρως προετοιμασμένες.
www.worldenergynews.gr
